Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

"All I want for Christmas..."

“Mewwie kwistmus" zegt ze met haar vrolijke piepstemmetje

Vlak naast de vrolijk twinkelende kerstboom vliegen mijn twee oudste kinderen elkaar in de haren. De twee kleinsten spelen intussen onverstoorbaar door met hun speelgoedkerststal. Eén van de Drie Koningen staat inmiddels op het strodak, waar de engel eigenlijk hoort te staan. Voor de zoveelste keer jengelt vanuit de plastic stal een mechanisch ‘Stille Nacht’ per knoopcelbatterij...

Ik verlies mijn geduld en val uit tegen de ruziënde twee. De dag is nog zo jong, en nu al verhef ik mijn stem. Voor het eerst, maar vast niet voor het laatst vandaag.

Papa de politieagent
Papa de politieagent – het is de rol die ik het diepst veracht, maar waar ik zo makkelijk in verval. Papa de wijze, papa de clown – die rollen speel ik veel liever, maar ik doe dat te weinig. Het kruis van het ouderschap; elke keer opnieuw je eigen machteloosheid, je eigen tekortschieten onder ogen moeten zien.  Ik zucht. We zijn al diep in de advent, maar Kerstmis lijkt verder weg dan ooit.

"Versierde bomen (...) terwijl de wereld oorlog blijft voeren"

Schijnvertoning
“Kerstmis wordt een schijnvertoning dit jaar.” Dat zei paus Franciscus pas geleden, in een opvallend sombere preek. “Er zullen lichtjes zijn, feestjes, prachtig versierde bomen en kerststalletjes... En dat terwijl de wereld oorlog blijft voeren. De wereld heeft de weg van de vrede niet begrepen. De hele wereld is in oorlog. Wat zal er nog overblijven na deze oorlog waarin we nu verwikkeld zijn? Wat zal er overblijven? Ruïnes, duizenden kinderen zonder opleiding, zoveel onschuldige slachtoffers en veel geld in de zakken van wapenhandelaars.”

Ja, maar is dat niet altijd zo? Is kerstmis niet elk jaar een schijnvertoning? Beroemd is het (vast geromantiseerde) verhaal van de Duitse en geallieerde soldaten in de loopgraven van de Grote Oorlog een eeuw geleden, die op Kerstavond – trouwens ook na de hartenkreet van een paus, destijds Benedictus XV – samen liederen zongen, om de volgende dag weer gewoon door te gaan met elkaar beschieten. 

Home Alone
En dichter bij huis, dichter bij vandaag: in hoeveel huishoudens is Kerstmis niet elk jaar een schijnvertoning, een landerige dag van de krampachtig volgehouden lieve vrede, de schone schijn, van verveeldheid en vraatzucht, en hangen op de bank bij de zoveelste herhaling van Home Alone?

Die schijnvertoning van het kerstfeest hebben we ook zelf gecreëerd door de gruwelijke kitsch die wij er van gemaakt hebben; niet alleen in de commerciële ornamenten van kerstballen en lichtjes en spuitbussensneeuw, maar juist ook in de religieuze. De mierzoete tuttigheid van schaapjes en herdertjes, de sentimentaliteit van Stille Nacht, de blozende speelgoed-engeltjes en -koningen en -Jozef en -Maria. Ouwewijvenpraat over ‘pais en vree’.

"De Vredevorst in de kribbe van ons eigen donkere hart"

Kribbe van ons hart
Het dramatisch elan van de échte kosmische klucht wordt daardoor makkelijk aan het zicht onttrokken. Dat de vrede niet in een zuurstokroze Disney-paleis geboren wordt, noch in het laadruim van een bommenwerper boven Syrië, noch in de loopgraaf tegenover de onze – of vanwaar wij in onze krankzinnige logica ook menen dat de vrede komen moet – maar in een onooglijk, duister plaatsje ver van alles, en dus dichtbij onszelf. Kerstmis zou geen zoetelijke vredesutopie moeten zijn, geen ijdel als-ze-nou-de-wapens-gewoon-eens-neerleggen. We moeten niet wijzen naar daar en ginder, naar ze en men, naar generaals en politici.

We moeten beginnen de vredevorst neer te leggen in de kribbe van ons eigen donkere, onherbergzame hart.

Daarom juist elk jaar
Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Want precies de dingen in het christendom die iedereen het makkelijkst kan beamen – naastenliefde! vrede! vergeving! – kunnen we het moeilijkst in de praktijk brengen. En dat komt dan weer door dingen in het christendom die mensen het moeilijkst kunnen beamen maar toch veel makkelijker in de praktijk brengen – zonde, kwaad. Het lijkt een eeuwige rondedans, zonder uitweg. Nee, die uitweg ís het kerstgebeuren; het blinken van een eenzame, ongrijpbare ster in een zee van duisternis. Een schijnvertoning? Ja, maar daarom juist. Precies omdat het een schijnvertoning is, moeten we elk jaar opnieuw Kerstmis vieren.

Mewwie Kwistmus
Terwijl ik lelijk op mijn ruziënde oudste kinderen foeter, trekt mijn derde, mijn driejarige dochtertje me aan mijn been. Ze lacht haar liefste, oprecht zorgeloze lach. “Mewwie kwistmus, papa”, zegt ze met haar vrolijke piepstemmetje.

Ik slik.

Kerstmis is toch iets dichterbij gekomen.

---

Anton de Wit
Schrijver en religiejournalist
antondewit.nl

Bron: Flickr

Foto's Anton de Wit: William Moore

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.