Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

"De christelijke antwoorden bleken niet bestand tegen de werkelijkheid"

Interview met schrijver en theoloog Ronald Westerbeek

Als jonge journalist reisde Ronald Westerbeek veel naar het buitenland, waar hij oog in oog kwam te staan met oorlog, armoede en uitbuiting. Het bracht zijn overtuigingen aan het wankelen, maar hij vond er nieuw geloof voor terug: travelling light. “Hoe meer ballast je loslaat en leeft in vertrouwen op God, hoe meer je openstaat voor de melodie van Gods Koninkrijk.”

We zijn op de Zuidas, het zakendistrict van Amsterdam. Mini-Manhattan, zoals het ook wel wordt genoemd. Waarom wilde Ronald juist hierheen? “Het leek me een mooi contrast: die machtige bankgebouwen en ik met mijn rugzak en tentje,” reageert hij. “De Zuidas staat dan symbool voor onze economische orde, waarvan we denken dat het de hoogste realiteit is. Dit is het grote geld – de banken, de multinationals – hier wordt het allemaal bepaald.” We lopen een straat in, waar we links en rechts worden geflankeerd door beton en glas. “Het lijkt snel zweverig,” vervolgt Ronald, “als je het hebt over idealen voor een eerlijke wereld, waarin het draait om gevende liefde. Dan zeggen we al gauw: ‘We moeten ook nuchter en realistisch zijn en ons niet laten meeslepen door onrealistische ideeën.’ Maar als christenen weten we dat juist de wereld van het eigenbelang de schijnwerkelijkheid is. De echte werkelijkheid is Gods nieuwe wereld, die doorbreekt op aarde: het Koninkrijk van God.”

De hoogste norm
Wanneer het daarover gaat, wordt de theoloog in Ronald wakker. Hij knijpt zijn ogen samen als hij uitlegt hoe juist dat Koninkrijk afrekent met sociale ongerechtigheid. “Er is een bekend boek van Shane Claiborne, een Amerikaanse activist, Hoe Jezus de wereld op zijn kop zet. Maar het punt is: onze wereld stáát op zijn kop. Mensen leven alsof eigenbelang de hoogste norm is – en in ons streven naar een rijk en veilig bestaan voor onszelf, richten we voortdurend schade aan in de levens van anderen en in de schepping. Jezus zet onze wereld weer recht. Hij kwam om het Koninkrijk van God te brengen, een rijk van gerechtigheid en vrede, van vergeving en bevrijding, waar het leven hersteld en genezen wordt en mag gaan bloeien.”

‘Het is zinloos aan sociale gerechtigheid te werken buiten Jezus om’

Onverteerbaar onrecht Ronald legde een lange weg af voor hij de rijkdom van dat Koninkrijk ontdekte. Hij was er op zeker moment zelfs verder vandaan dan ooit, vooral toen hij in de jaren negentig als jonge buitenlandjournalist op de meest rotte plekken terechtkwam, waar onrecht aan de orde van de dag was. “Ik reisde naar India, waar de contrasten enorm zijn: rijke mensen die zich bezig- houden met hoogstaande technologie, terwijl op straat mensen letterlijk liggen te sterven en kinderen creperen in de sloppenwijken. Het was een tergend, onverteerbaar soort onrecht.” Zijn eerste reis naar Afrika was pal na de genocide in Rwanda. “Ik kwam in een kerk waar nog honderden lijken op de vloer lagen. In vluchtelingenkampen ontmoette ik mensen van wie hun leven óók was afgenomen, door een oorlog rond olie en grondstoffen; hun situatie was uitzichtloos. En intussen draaide de rest van de wereld gewoon door.”

Te makkelijke antwoorden 
De aanblik van die lijken in dat kerkje in Rwanda, van hemeltergend onrecht in oorlogsgebieden, deed de grondvesten onder zijn geloof schudden. “Ik ontdekte dat mijn geloof vooral een christelijk wereldbeeld was geweest, waarin ik dacht te weten hoe de wereld in elkaar steekt. En hoe het onrecht in de wereld te rijmen valt met Gods goedheid. Maar de christelijke antwoorden die ik had meegekregen, bleken niet bestand tegen de werkelijkheid van kapotte levens in een vluchtelingenkamp in Noord-Kenia. Die antwoorden waren te simpel, te theoretisch, te makkelijk.”

Nog één stapje 
We zijn neergestreken op een terras,
waar een tiental zakenmensen een vroege lunch bestelt. “Ik heb moeten afleren om God te willen narekenen voordat ik Hem vertrouw,” zegt hij na een lange stilte.
“Ik herinner me dat ik op een gegeven moment in Zuid-Soedan was, waar toen de burgeroorlog nog woedde. Ik was me er enorm van bewust dat ik nog maar één stapje in mijn denkproces hoefde te zetten en ik zou mijn geloof kwijt zijn. Ik was cynisch geworden.”

Het kantelpunt voor Ronald vormde een ontmoeting met Rwandese christenen in een lokaal kerkje. “Deze mensen hadden alle reden om elk geloof in een goede God kwijt te raken. Maar zij hadden juist een ontzettend levend geloof en vertrouwden zich volledig toe aan God. Toen ik zag hoe zij in dat kerkje God aanbaden en loofden, drong het tot mij door: deze mensen kennen Jezus op een totaal andere manier dan ik. Waar mijn geloof in elkaar stortte, leek hun geloof alleen maar te groeien.”

 “De christelijke antwoorden bleken niet bestand tegen de werkelijkheid van kapotte levens”

Luisteren naar een fluisterstem 
In de tijd dat Ronald hard bezig was zijn geloof te verliezen, zocht God hem op. Hij kwam dichtbij op een manier die hij nooit eerder had ervaren. “Ik ontdekte hoe ik met Hem mocht wandelen – letterlijk: wandelen, lopen met mijn rugzak en ondertussen praten met God, bij Hem komen, tijd met Hem doorbrengen, in de stilte luisteren naar Zijn stem. In die ontmoetingen ervoer ik Gods liefdevolle nabijheid, en leerde ik me toevertrouwen aan mijn Vader – ook als ik er helemaal niets van begrijp.”

Het moment dat Ronald letterlijk op de knieën ging om zich aan God over te geven, liet nog een paar jaar op zich wachten. Maar langzaam begon zijn cynisme te verdampen en ging hij iets ervaren van de rust en liefde van God. “Nee, antwoorden op mijn vragen kreeg ik eigenlijk niet. Maar het verschil is dat die onbeantwoorde vragen vóór die tijd verwijdering tussen mij en God gaven. Terwijl ik nu kan zeggen: het staat me niet meer in de weg. Integendeel zelfs. Ik merkte dat het goed is om bij Hem te zijn. En uiteindelijk, als je in die stilte bent, als al die stemmen in je hoofd tot zwijgen komen, is er ruimte om Gods fluisterstem te horen.”

Andere keuzes maken 
Met veel kabaal komt een vuilniswagen voorbij. Als het geluid overgaat in een langgerekte fluittoon van een vertrekken- de trein, gebaart Ronald naar de kantoor- torens om zich heen. “We zitten zo snel vast aan bezit, eigenbelang en zelfbehoud. Aan al die zaken die onze cultuur je oplegt. Alsof dat de belangrijkste dingen in het leven zijn. Daarom ook dit beeld van een rugzak en een lichtgewicht tentje, travelling light, reis licht. Want Jezus zegt: ‘Zoek eerst het Koninkrijk van God.’ Dat wil niet zeggen dat het aardse er niet toe doet, integendeel: het gáát God om Zijn schepping. Maar laat je niet in beslag nemen door de schijnwerkelijkheid van deze wereld. Je mag vrij zijn om andere keuzes te maken dan de wereld van je verwacht. Vrij zijn om mee te bewegen met de Geest van God en opmerkzaam te zijn voor wat Hij aan het doen is. Het gaat niet om mijn plan met mijn leven, maar meer: waar nodigt God mij uit om aan te sluiten bij wat Hij doet?”

Stel, je mag aanstaande zondag hier op de Zuidas preken, waar zou je het dan over hebben?

“Over het Koninkrijk van God natuurlijk! Dat Jezus ons uitnodigt ons toe te vertrouwen aan de Vader, die onvoorwaardelijk van ons houdt. Dat we niet hoeven te leven vanuit eigenbelang en zelfbehoud, maar vrije mensen mogen worden die vrijheid brengen aan anderen. Jezus nodigt ons uit te dansen met God, mee te bewegen op Zijn toekomstmuziek en nu alvast te leven vanuit Zijn toekomst.” 

Tekst: Mirjam Hollebrandse
Beeld: Ruben Timman

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.