Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

De vervolgde kerk loopt op Nikes

Drie ontmoetingen met stoere gelovigen

Open Doors-medewerker Felix reisde afgelopen jaar rond in het Midden-Oosten en werd gegrepen door de stoere kant van de vervolgde kerk. Een priester op Nikes, een dappere bijbelverspreider en een moedige moslimbekeerlinge die hij in het Midden-Oosten ontmoette, geven hem hoop voor de kerk in Nederland.

De cabinedeur sluit, het lampje achter het bordje ‘stoelriemen vast’ brandt en vriendelijke stewardessen wijzen me op de nooduitgangen en de veiligheidsinstructie. Voor de vierde keer in een halfjaar vertrek ik richting het Midden-Oosten om projecten te bezoeken die Open Doors steunt, in samenwerking met lokale christenen, kerken en partnerorganisaties.

Uitstappen in het Midden-Oosten is een beetje thuiskomen geworden. Nederland, mijn echte thuis, is de plek waar alleen een kleine kring van intimi weet voor welke organisatie ik werk. Maar ook de plek die in geestelijk opzicht soms alleen lijkt uit te blinken in kleurloosheid en voorspelbaarheid, zeker vergeleken met het vuur en de moed van de kerk in de Arabische wereld. Er zit iets onstuitbaar aantrekkelijks in de onverschrokkenheid van vervolgde christenen die de knoop hebben doorgehakt: hun geloof is belangrijker dan hun leven. Hun bereidheid om alles op te geven brengt een jaloersmakende vrijheid met zich mee.

De tijd van Handelingen is springlevend in het Midden-Oosten

Kleur bekennen
De Ranglijst Christenvervolging bewijst het ook dit jaar weer: toenemende druk daagt volgelingen van Jezus wereldwijd steeds vaker uit publiek kleur te bekennen over hun geloof. Vraag het de tienduizenden Iraakse christenen die in 2014 halsoverkop moesten vluchten toen IS-terroristen hun – soms letterlijk met het mes op de keel – de keus gaven: zweer je geloof af, geef ons al je geld en vertrek of sterf hier ter plekke.

Toen puntje bij paaltje kwam weigerden vrijwel al deze christenen – ook degenen die maar zelden een kerk vanbinnen zagen – hun God te verloochenen. Ze vertrokken berooid naar een toekomst vol onzekerheid en vraagtekens.
Binnen no-time stapten onverschrokken nonnen en priesters van de eeuwenoude katholieke, orthodoxe en Assyrische Iraakse kerken naar voren en werden zij sleutelfiguren in de zorg voor de ontheemde christenen.

Toga en Nikes
Een van de markantste priesters die ik tegenkwam, is Daniel, een 26-jarige voorganger in de orthodoxe kerk Ancient Church of the East. Het is een kerkgenootschap met eeuwenoude wortels, dat verbondenheid aan christelijke rituelen en tradities combineert met een voor mij onverwacht frisse en relevante nuchterheid in maatschappelijke betrokkenheid.

Ter illustratie: als ik Daniel tijdens een van mijn bezoeken tegenkom, bedient hij in een rijk bewerkte toga de mis, compleet met formuliergebeden en een flinke slinger wierook. Maar onder zijn toga draagt hij een paar hippe Nikes. Dat kan dus gewoon.

"Is er echt een oorlogssituatie nodig om zulke leiders te kweken?"

Stoere kerkleider
Vijf minuten na de dienst ontmoet ik hem en complimenteer hem met zijn kledingkeuze. Breed grijnzend: “De Nikes zijn mijn handelsmerk geworden. Ik kan niet meer zonder ze.” De hele gemeenschap kent ‘vader Daniel’ op zijn Nikes: de gezinnen die hij bezoekt en helpt met goede woonruimte, de kinderen en jongeren die zijn traumaverwerkingsbijeenkomsten bezoeken, de ouderen die hij de biecht afneemt.

Een stoere, gelovige kerkleider die leeft uit de Bijbel, die midden in de samenleving staat en tegelijkertijd hartstochtelijk zijn kerkelijke tradities verdedigt en levend houdt. Kijk, dat vind ik nou aantrekkelijk christendom. Is er echt een oorlogssituatie nodig om zulke leiders te kweken?

Op de drempel
Een paar weken later ontmoet ik in een ander Arabisch, traditioneel moslimland Oliver, een van de moedigste christenen die ik ken. Succesvol opererend onder een ‘cover’, is zijn echte baan bijbelverspreider. Letterlijk. Hij heeft een unieke roeping, en kan er meeslepend over vertellen: “’s Nachts verstop ik een voorraad bijbels in mijn auto en rij naar een dorp waarvan ik weet dat er alleen moslims wonen. Ik stap uit en leg bijbels op de drempels van huizen, terwijl de mensen liggen te slapen. Daarna stap ik weer in mijn auto en vertrek.”

Een paar maanden na zo’n bezoek keert Oliver terug naar het dorp; dit keer overdag. Hij posteert zich ontspannen op het dorpsplein of bestelt een kop thee in het plaatselijke theehuis. En dan wacht hij, erop vertrouwend dat de Heilige Geest iets met de bijbels heeft gedaan. “Mensen zijn hier sociaal, dus ze vragen waar ik vandaan kom. Ze hebben dan al snel in de gaten dat ik geen Arabier ben, dus is de volgende vraag: ben je moslim? Nee, antwoord ik dan, ik ben christen.”

Vaak reageren mensen blij verrast, vertelt Oliver met een twinkeling in z’n ogen. “Dan vertellen ze dat ze onlangs een bijbel hebben gevonden, en dat ze erin zijn gaan lezen. Of ik hun vragen kan beantwoorden. Voor je het weet, zitten we urenlang over de Bijbel te praten en krijg ik de kans het evangelie met hen te delen.”

Tekst loopt door onder afbeelding

Afbeelding: een door IS verwoest kruis in een kerk (Nineveh Vlakte)

Halve bijbel
Op een dag kreeg Oliver een telefoontje van een man die via-via had gehoord dat hij verstand had van de Bijbel. “Hij zei: ‘Ik heb de halve bijbel, het halve verhaal. Vertel me over de andere helft.’ Wat bleek? Deze man had in het afval een half verbrande bijbel gevonden. Blijkbaar had iemand die ’s ochtends op z’n drempel gevonden, boos in brand gestoken en weggegooid. Zelfs de boodschap op de half verschroeide pagina’s was zo krachtig, dat deze man stad en land afliep om iemand te spreken die hem er meer over kon vertellen.”

De afgelopen jaren heeft Oliver verschillende moslims tot Jezus mogen leiden. Een officiële kerk voor hen oprichten is verboden in het land waar hij woont en zou levensgevaarlijk zijn voor de betrokkenen. Maar ze ontmoeten elkaar in het geheim. Een van hen woont riant in een huis met een zwembad; daar worden nieuwe gelovigen gedoopt.

Toewijding
Dit is het lichaam van Christus in z’n meest pure vorm. De tijd van Handelingen is springlevend in het Midden-Oosten. De ontmoeting met Oliver zal mij altijd bijblijven. Hij weet een rotsvast geloof en een haast kwajongensachtige moed te combineren met een enorme toewijding aan de grote opdracht van Jezus: maak alle volken tot Mijn discipelen, doop hen en leer hun over Mij. Moet je echt in een gesloten land wonen om zo moedig te zijn?

Ze blijft God trouw, maar de prijs die ze betaalt is hoog

Levend geloof
Standvastigheid en gehoorzaamheid, daarvan getuigt ook het verhaal van Majida. Net als van verdriet en grote eenzaamheid overigens. Want Jezus volgen betekent niet het einde van al je problemen; voor Majida is het juist andersom. Zij woont in een van de vele landen waar het verboden is voor moslims om christen te worden en betaalt een hoge prijs voor haar geloof. Ik heb Majida nooit ontmoet; wederzijdse vrienden vertelden me over haar.

Majida kwam een paar jaar geleden via haar baantje in een winkelcentrum in contact met buitenlandse gelovigen. Ze raakten bevriend en gingen steeds meer van hun leven met elkaar delen. Ze spraken diepgaand over God, over Jezus, over het wonder van genade. Tijdens een filmavond met deze christelijke vrienden bekeken ze een film over Jezus. Bij de kruisigingsscène brak er iets in Majida; plotseling viel het kwartje en de tranen kwamen. “Nu begrijp ik hoeveel God van mij houdt,” riep ze uit.

In de maanden die volgden, kwam Majida tot een levend geloof. Ze raakte zo enthousiast over Jezus dat ze haar hele familie bij elkaar riep om hun over Gods liefde te vertellen. Met name haar vader en grootvader reageerden woedend en bedreigden haar direct met de dood.

Hoge prijs
Dat is nu drie jaar geleden. Gelukkig leeft Majida nog, maar de familie plaatste haar wel onder huisarrest en verliest haar sindsdien niet meer uit het oog. Dagelijks wordt ze onder druk gezet om haar geloof in Jezus te verloochenen.

Het laatste plan is haar uithuwelijken aan een vrome moslimman; een beproefde strategie om nieuwgevonden geloof te smoren. Al die tijd zit Majida thuis. Als ze haar handen vouwt om te bidden voor haar eten, slaat haar vader haar hard op haar vingers. Toch blijft ze het doen, elke dag.

Heel af en toe mag ze een boodschap doen, en kan ze even een uurtje ‘vrij’ rondlopen, waarbij ze nu al twee keer haar christelijke vrienden is tegengekomen. Zo weten we dat ze nog steeds leeft. Majida weigert met een moslim te trouwen en ze weigert haar Verlosser te verloochenen. Ze blijft God trouw, maar de prijs die ze betaalt is hoog.

Drie ontmoetingen. Drie christenen die ondanks – nee, waarschijnlijk juist dankzij – hun moeilijke omstandigheden boven zichzelf uitrijzen en Jezus radicaal navolgen.

En ik? Ik stap weer in het vliegtuig terug naar huis. Terwijl we kruishoogte bereiken en de zon langzaam ondergaat, bid ik stilletjes het lichaam van Christus – in het Midden-Oosten en in Nederland – meer stoere christenen toe.


Enkele namen en omstandigheden in dit artikel zijn veranderd, om de veiligheid van de betrokkenen te garanderen.

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.