Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Geen genade in Bijbel in Gewone Taal

Nieuwe vertaling spreekt liever over ‘goedheid’

Het woord genade komt niet voor in de Bijbel in Gewone Taal. Is dat erg? Nee, want met andere woorden in meer gangbaar Nederlands komt je net zo dicht bij de Bijbelse betekenis.

De Bijbel in Gewone Taal (BGT) gebruikt zoveel mogelijk gewone, algemeen bekende woorden. Het criterium daarbij is woordfrequentie: hoe vaker een woord gebruikt wordt in onze taal, hoe groter de bekendheid.

Het woord genade is geen algemeen gangbaar Nederlands woord. Dat trouwe kerkgangers dit woord kennen is geen tegenargument. De BGT wil begrijpelijk zijn voor een zo breed mogelijk lezerspubliek.

Alternatief?
Is er voor de term genade een goed alternatief in gewone taal? Voor die vraag moeten we kijken naar het achterliggende Griekse woord, het woord charis. Dit betekende onder meer ‘gunst’, ‘geschenk’ of ‘(blijk van) goedgunstigheid, gunstige gezindheid’. In het Nieuwe Testament komt het veel voor in die betekenis. Traditioneel gebruiken Bijbelvertalingen daarvoor de term ‘genade’.

De BGT spreekt over ‘goedheid’ of ‘goed zijn (voor iemand)’. Denk aan formuleringen als: ‘God is goed voor ons’ en ‘zo goed wil God voor ons zijn’. Eigenlijk is ‘goed zijn voor iemand’ een treffende manier om het Griekse charis weer te geven. Het heeft twee voordelen ten opzichte van het traditionele begrip ‘genade’:

  • In de eerste plaats heeft ‘genade’ buiten de bijbelse context een andere betekenisnuance. Dat zie je aan uitdrukkingen als ‘geen genade kennen’ of ‘iemand in genade aannemen’. Het gaat om vergevingsgezindheid, barmhartigheid, medelijden. Terwijl het bijbelse charis in de eerste plaats ‘gunst’ of ‘goedgunstigheid’ betekent. En hoe zit het met de uitroep ‘genade!’ op het schoolplein? Ik heb de anekdote al vaak gehoord. ‘Daar vochten we dan, als schooljongens. En wie onder lag, moest genade! roepen’. Roepen kinderen dit trouwens vandaag ook nog, of is dit iets van oudere generaties? Hoe het zij: ook dit is genade in de betekenis ‘medelijden hebben’. Het brengt je niet direct bij het nieuwtestamentische begrip charis. Daarvoor moet je eerder denken aan een weldoener die een arme of zwakke persoon een gunst verleent.

  • In de tweede plaats was het  woord charis een heel normaal, veelvoorkomend Grieks woord. Iedereen kende het. Dan is het niet gek om ook in de vertaling te zoeken naar een algemeen bekend woord. En dan is ‘goed zijn voor …’ geen slechte keuze.

Onverdiend
Sommigen beweren dat zonder ‘genade’ de diepte uit de tekst verdwijnt. Is dat zo? Lees de vertaling van Romeinen 3:24 in de BGT: ‘Maar God wil de mensen redden, zomaar, voor niets. Hij vergeeft de zonden van iedereen die gelooft in Jezus Christus. Zo goed wil God voor ons zijn.’ Dat komt bij iedereen binnen.

En dan de tegenwerping dat in ‘goed zijn voor …’ niet voldoende doorklinkt dat het ‘onverdiend’ is. Het Griekse charis kán inderdaad op die manier gebruikt worden. Als dat het geval is, dan zie je dat in de BGT ook duidelijk terug (kijk bijvoorbeeld in Romeinen 5:15-21).

Bovendien, wie de brieven van Paulus leest in de BGT, kan er echt niet omheen: God redt ons niet omdat wij dat verdienen, maar omdat hij goed voor ons is.

De weergave in de BGT is een stap vooruit voor het geloofsgesprek met buitenstaanders. Een stap die past bij een Bijbel voor een breed publiek in taal die niemand buitensluit.


Auteur: Dr. Matthijs de Jong, nieuwtestamenticus bij het Nederlands Bijbelgenootschap en een van de vertalers van de Bijbel in Gewone Taal.

Deze blog is eerder gepost op bijbelingewonetaal.nl en als opiniestuk ‘Zo goed is God voor ons’ in het Nederlands Dagblad op 26 maart 2015.

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.