Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

God liefhebben met je verstand – maar hoe dan?

“Jezus druist in tegen alle logica”

“Welkom in de kerk. Je verstand heb je vanaf nu niet meer nodig.” Het is een van de vele grappen van atheïsten over de intelligentie van christenen en de onwaarschijnlijkheid van het christelijk geloof. Waarom leeft het beeld – vaak ook onder christenen zelf – dat geloven en denken tegenpolen zijn? Voor EO-presentator Kefah Allush was gaan geloven een verstandsbeslissing. Hoe werkt dit voor hem?

Nee, er kwam geen bliksemschicht, neerdwarrelend briefje of hemelse knipoog aan te pas. Al denkend, pratend en lezend kwam Kefah zo’n tien jaar geleden uit bij het christendom. Tot zijn eigen verrassing: hij was lange tijd atheïstisch en had niets met geloof. Christenen geloven vooral uit angst voor de dood, vond hij, en dat stond lijnrecht tegenover zijn eigen doel: iets van het leven maken. En daar leek hij glansrijk in te slagen. “Ik ben direct na de havo gaan werken,” vertelt hij, “dus op betrekkelijk jonge leeftijd had ik zo’n beetje alles wat ik wilde: succes, een groot huis, een mooie auto. Maar als ik heel eerlijk was, droeg dat alles maar weinig bij aan een leven dat zinvol en rijk was. Ondanks mijn succes, was er een soort leegte.”

‘Dat geloof jij écht?’ 
Christenen? Kefah kwam ze in die tijd weinig tegen. Dat veranderde toen hij bij een tv-productiebedrijf met een christelijke directeur ging werken. Tijdens een bedrijfsuitje nam Kefah hem op de korrel: "Luister eens: die vent die over het water loopt, dat geloof jij écht?" Tot Kefahs verbazing antwoordde hij bevestigend, en zo raakten ze aan de praat over het geloof.

Die avond was, achteraf gezien, het startpunt van een lange zoektocht. Kefah kwam langzaamaan tot de overtuiging dat er een Schepper moet zijn. "Alles in de schepping heeft een bedoeling. De aarde draait om de zon op deze precieze afstand, zodat we kunnen leven. Zelfs een worm heeft zijn eigen plek in de natuur. Alles in het universum zit verdraaid goed in elkaar. Daar kan alleen een Schepper achter zitten."

Een pats-boemervaring
De volgende stap voor Kefah was uitzoeken wie volgens hem die Schepper is. Hij verdiepte zich in allerlei levensbeschouwingen en las stapels boeken door. Het christelijke beeld van God als Vader raakte hem diep. "Ik ben zelf vader van drie kinderen. Daardoor snap ik hoe Hij met ons omgaat. Zoals God altijd Zijn armen openhoudt, maar ons wel vrijlaat, zo moet ik dat ook met mijn kinderen doen. Want als ik ze dwing, is er geen sprake van een liefdevolle relatie." 

"Ik zat te wachten op iets wat helemaal niet bij me past" 

Meer en meer kwam Kefah tot de overtuiging dat het christendom wáár is. Maar God liet Zich niet direct zien. "In christelijke bekeringsverhalen komt er dan altijd een pats-boemervaring. Dus ik verwachtte toen ook dat God me aan zou raken. Ik heb in kleermakerszit op de grond gezeten met mijn armen wijd, in Italiaanse kerkjes heel stil in een hoekje gewacht, geknield in grote kathedralen, waar de eeuwen op je neerkijken. Maar wat er ook gebeurde: geen bliksemschicht. Het duurde een tijdje voordat ik doorhad dat God mij nu eenmaal als een rationeel type gemaakt heeft. Ik zat te wachten op iets wat helemaal niet bij me past. God had me al twintigduizend boodschappen gestuurd in de taal die ik wél spreek: die van mijn verstand."

Waar komt het hardnekkige beeld vandaan dat gelovigen hun verstand overboord gooien?
“Dat is deels een vooroordeel van niet-gelovigen, die er met hun verstand niet bij kunnen”, lacht Kefah. Maar voor een belangrijk deel zegt het óók iets over gelovigen, vindt hij: “Sommige christenen schakelen hun verstand bewust uit. Voor hen is het niet relevant: ze geloven met hun hart en met hun buik. Voor veel gelovigen is het ook een manier om met moeilijke vragen om te gaan. Voor mij werkt dat niet: mijn hoofd eist van mij dat ik het logisch maak. Ik heb een verstandelijke reden nodig waarom het verhaal van Jezus klopt.

"Mijn hoofd eist van mij dat ik het logisch maak" 

Toegegeven: het is vaak ook heel moeilijk om het verstandelijk uit te leggen. Maar waar gelovigen dan toch vaak antwoorden hebben, wil ik vragend in het leven blijven staan. Als je een antwoord hebt, heb je de neiging om gesloten door het leven te gaan.”

Jezus zegt: geloof als een kind. Voor veel christenen is dit citaat een inspiratie om zorgeloos te leven en ingewikkelde vragen te laten rusten. Voor Kefah betekent dit echter dat hij juist níet zijn verstand moet uitschakelen: “Wat was ik namelijk voor kind? Ik was argeloos nieuwsgierig. Inmiddels heb ik veel gelezen, geleerd en ervaren. Dan heb je de neiging om te denken dat je alles wel weet. En daar ligt voor mij de uitdaging: de argeloosheid zoeken in elke situatie; alles nemen zoals het komt. Het leven is zoveel mooier als je er open in staat.”

Heb je een voorbeeld van een inzicht dat je al vragend hebt opgedaan?
“Uit het verhaal van de verloren zoon leerde ik de liefde boven alles te stellen. Ook boven de rechtvaardigheid, die tot dan toe voor mij zo belangrijk was. Stel, je hebt twee kinderen en je ligt op je sterfbed. Eén kind heeft altijd voor je gezorgd, het andere wilde niets van je weten. Ze komen beiden om een knuffel en een zegen vragen. Dan geef je dat toch aan allebei, simpelweg omdat het jouw kinderen zijn? Het gaat niet om rechtvaardigheid, niet om de ‘wat heb je ingeleverd en wat krijg je daarvoor terug’-balans. De liefde van Jezus, die wil ik. Ik wil dat liefde de drijvende kracht is van alles.”

"Hoe zou Jezus leidinggeven?"

Dat inzicht had ook effect op zijn werksituatie, blikt Kefah terug. Voordat hij ging presenteren was hij eindredacteur, en als leidinggevende moet je soms ook onaangename gesprekken voeren: “Als ik dat vanuit liefde en respect deed, dan was het zoveel fijner voor beide partijen. Ik heb zelfs mensen ontslagen, met wie ik toch op vriendschappelijke voet verder kon gaan. Dat heeft alles te maken met die ene vraag: ‘Hoe zou Jezus leidinggeven?’”

Heb God lief met heel je verstand: wat betekent dat voor jou?
“Dat vind ik moeilijk. Ik zeg heel eerlijk: ik weet niet wat dit betekent. Want dan zou ik begrijpen wat God is. En dat vervolgens liefhebben. Ik kom echter niet weg met ‘ik hou van Jezus’, want dan vraagt mijn hoofd direct: ‘Welke Jezus? Hoe ziet Hij er dan uit?’ Jezus is niet concreet en tastbaar voor mij; ik kan Hem niet in de ogen kijken. Maar ik heb wel Zijn woorden lief, ik heb het idee lief dat Hij voor de wereld heeft, ik heb Zijn daden lief. Ik heb bewondering voor wat God geschapen heeft: hoe geniaal het universum in elkaar steekt, hoe mooi de mensen zijn. Misschien is dat wel mijn manier van liefhebben: een diep ontzag.”


Tekst: Pieter-Jan Rodenburg, Arianne Ramaker

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.