Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

GroenGelovig genieten!

Aartsbisschop Joris Vercammen over GroenGelovig

Op 3 juni organiseert de ChristenUnie samen met onder andere Kerk in Actie, A Rocha, Micha Nederland en de Christelijke Hogeschool Ede het evenement GroenGelovig. De organisatoren noemen het een 'inspirerend, verbindend en praktisch event' voor christenen die in actie zijn of willen komen voor de schepping. Deze week schrijft een aantal hoofdpersonen van GroenGelovig een blog over geloof & duurzaamheid. Vandaag: Joris Vercammen, aartsbisschop in van de Oudkatholieke Kerk in het aartsbisdom Utrecht.

Wat heeft ecologie te maken met christen-zijn? Dat wordt duidelijk als je beseft dat christen-zijn alles te maken heeft met de kwaliteit van leven. Dat alles wat echt waardevol is in het leven een geschenk is en dat economisch consumentisme daar tegenover staat.

Thuis
Dat klinkt ingewikkeld. Daarom eerst even heel praktisch. Ecologie en economie hebben in de taal dezelfde Griekse wortel: ‘oikos’, ‘thuis’. Daarmee is voor beide aangegeven dat ze in dienst staan van het bewoonbaar maken van onze aarde die een thuis moet worden voor alle mensen en voor heel de schepping. Dat de wereldeconomie deze planeet uitput is dan logischerwijs onverantwoord.
Te meer omdat deze roofbouw meer neerkomt op arme, dan op de rijke landen en werelddelen. Het probleem van het klimaat is daarmee ook een probleem van wereldwijde gerechtigheid, voor de mens én voor de hele schepping. En het is daarmee ook een probleem van attitude, van levenshouding dus. Van omgang met ons gemeenschappelijk thuis.

'De schepping is een aanleiding geworden om te beheersen en te manipuleren'

Laten we eens goed zelfkritisch zijn over hoe wij in dat huis tekeer gaan. We hebben een hoogmoedige houding die gekenmerkt wordt door dominantie. Daarom hebben we vooral een technische en instrumentele benadering van de schepping ontwikkeld. De wereld is gereduceerd tot een winkel met neutrale spullen die naar goedvinden kunnen ontwikkeld worden door menselijk vernuft. Eigenlijk hebben we daarmee ook de menselijke geest gereduceerd tot een soort van programma dat automatisch ingrijpt en nieuwe ontwikkelingen in gang zet zonder zich vragen te stellen naar richting en betekenis. Gewoon het feit dat ontwikkelingen technisch mogelijk zijn, maakt dat ze ook gerealiseerd worden. De schepping is voor ons een aanleiding geworden om te beheersen en te manipuleren, niet een uitnodiging tot ontmoeting en beschouwing.

De kern
Dat brengt ons tot de kern van wat ons bezig houdt. Is het centrale probleem niet dat we de aarde hebben losgekoppeld van de hemel en dus van haar ziel beroofd hebben? In plaats van in de ‘incarnatie’ te geloven – dat wil zeggen Gods intieme betrokkenheid op de schepping – zijn we de weg van de ‘ex-carnatie’ opgegaan. Ons probleem is de valse mythe die ons doet geloven dat wij alleen en autonoom toonaangevend in de schepping zijn. We hebben behoefte aan een alternatieve mythe.

Die uitdaging lijkt mij het hart van de kerk te raken. Katholieken vieren ten minste wekelijks de eucharistie. ‘Eucharistie’ komt van het Grieks en betekent ‘dankzegging’. Het is danken voor Jezus’ liefde op leven en dood. Danken dat we zo iemand als Jezus onder de mensen mogen tellen want dat geeft uitzicht op hoe mensen echt bedoeld zijn. En niet alleen de mensen, maar de hele schepping bestaat om uiteindelijk alleen maar ‘goed’ en ‘zeer goed’ te zijn, zoals het scheppingsverhaal het uitdrukt. Een eucharistische levenshouding heeft weet van het feit dat alles wat echt waardevol is in het leven ‘geschenk’ is. Een geschenk is gekregen en is dus geen ‘bezit’ dat werd toegeëigend. Leven vanuit de eucharistie is dus het tegenovergestelde van consumentisme.

'Leven uit dankbaarheid leidt als vanzelfsprekend tot een ‘weerhoudende liefde’'

Dankbaar genieten
Deze houding van dankbaarheid leidt als vanzelfsprekend tot een ‘weerhoudende liefde’, of anders gezegd: ‘ascese’. Het is de kunst van het eenvoudig leven, vrij van alle ambities die een mens verleiden tot een valse identiteit en die hem en haar in een impasse doen belanden zoals we die nu beleven. Het is weten dat we geen goden zijn en dat is juist bevrijdend. Ascese is leven uit verbondenheid in plaats vanuit het isolement van de eigenwaan.

“Eucharistie” en “ascese”: dat is GroenGelovig als de kunst van een leven-in-verbondenheid. Die kunst hebben we nodig om weer verantwoordelijkheid voor de schepping te leren. Want de manier waarop we met elkaar en met de dingen omgaan, heeft een impact op de wereld, op mensen en vooral ook op de armen. Heel praktisch gaat het om meer ontvankelijkheid en beschouwing, meer ruimhartigheid en dankbaarheid.

Eigenlijk dus een kwestie om meer van het leven te genieten. GroenGelovig genieten. Genieten, ja - zonder te consumeren: dát is de kunst! Want gulzigheid maakt elk feest kapot…

Tekst: Joris Vercammen

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.