Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Hebben we een theologische ombudsman nodig?

Symposium ‘Religie doet er toe’ op de VU over religieuze diversiteit

Of het nu een ombudsman, een ombudsvrouw of een ombudsteam moet gaan heten: in onze religieus versplinterde samenleving kunnen we wel iets als een theologische gids gebruiken. Daar was men het over eens tijdens de derde en laatste dag van het symposium ‘Religie doet er toe’ op de VU.

Manuela Kalsky, bijzonder hoogleraar Theologie en Samenleving op de VU, is één van de organisatoren van het symposium. Zij neemt een aardverschuiving in religieus Nederland waar. “Aan het begin van de twintigste eeuw was 2% van de bevolking niet verbonden aan een kerk. Nu is dat 60%. Kerkgangers zijn een minderheid, en het religieuze landschap is door alle ontwikkelingen heel complex geworden. Religie verdwijnt absoluut niet, het is eerder getransformeerd.” Hoe gaan we met die nieuwe situatie van diversiteit om? “We hebben steeds meer communicatie nodig, door goed geschoolde theologen die verbindingen kunnen leggen”, denkt Kalsky. “Een theologische ombudsman, of ombudsvrouw, zou niet alleen in kerken en moskeeën aan de slag kunnen, maar juist ook in het bedrijfsleven en op scholen. Religieuze diversiteit is overal.”

De kerk heeft een probleem

Eddy van der Borght, vice-decaan van de faculteit Theologie van de VU, weet hoe het takenpakket van zo’n ombudsman eruit zou zien. “Het is heel belangrijk dat vooroordelen weggenomen worden. Mensen worden onzeker als ze op de werkvloer te maken krijgen met iemand met een andere religie.” Die onzekerheid zien we ook terug in de gevestigde instituten zoals kerken, die aan invloed verliezen. “Kerkgangers zien hun kinderen en kleinkinderen niet of nauwelijks naar de kerk gaan en vragen zich af: hoe moet dat nou met de kerk? Kerkgangers zijn inmiddels een minderheid, dus moeten bepaalde dingen herdacht worden. De kerk heeft een probleem. Veel kerkgangers zijn bezorgd. Een theologische ombudsman kan luisteren naar hun belangen.”

Theologie in alle sectoren

In welke gemeenschappen en sectoren zouden we die theologische ombudsman tegenkomen? Groen Links-politicus Ruard Ganzevoord maakt duidelijk dat politiek en theologie volgens hem niet twee volstrekt verschillende werelden zijn. “Als we politieke keuzes maken in de economie, dan zit daar altijd de vraag achter: wat is ons mensbeeld? En wat is de grootste zonde? Is dat luiheid? Dan moeten we de mensen die weinig werken financieel onder druk zetten. Is hebzucht de grootste zonde? Dan moet er bovenaan de inkomensverdeling iets veranderen. Een ombudsman durft die theologische vraag te stellen en kan zodoende diepte aanboren in een politiek debat.”

Ook andere sectoren komen aan bod tijdens het symposium. Kars Veling (directeur ProDemos) spreekt over religieuze diversiteit in het onderwijs, Eric Nijman (directeur Penitentiaire Inrichting Amsterdam-Over Amstel) wijst op de aanwezigheid van religie binnen gevangenissen en predikant Ruben van Zwieten houdt een sterk pleidooi voor meer invloed van visionaire theologen in de financiële sector. “In die sector zie ik allemaal mensen die lijden aan ‘powerpoint-denken’. Zij moeten wakker worden geschud door de profetische stem van theologen. We wonen in het verhaal, we leven in een woordwereld. De theologische ombudsman moet een vertaler zijn in die wereld.” 

Foto: ANP

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.