Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

"Ik wil ouderdom niet romantiseren"

Groot interview met fractieleider Gert-Jan Segers

Een samenleving waarin we omzien naar elkaar en ouderen er helemaal bij horen. Dat is het ideaal van ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers (47). Namens zijn partij nam hij het initiatief voor het actieplan ‘Waardig ouder worden’. “We kunnen veel meer voor ouderen betekenen dan we nu doen.”

“Mijn leven is op dit moment zo intens, dat ik me soms afvraag of ik wel oud zal worden. Ik hoop het wel, want ik vond het verschrikkelijk dat mijn vader op zijn 60e al overleed. Hij was een gedreven man en ik lijk op hem, in dat opzicht. Hij heeft letterlijk alles gegeven voor zijn roeping.

Gelukkig kan ik iets beter relativeren dan hij dat kon. Ik laat zaken eenvoudiger los. Maar daarin schuilt voor mij wel een les: ‘denk aan je vader’. Relativeer. Ga een keer extra uit eten met Rianne en plan die date met je dochters. Denk niet dat Kamerwerk alles is. Doe wat je kunt, maar neem iets meer tijd voor je geliefden. In de eerste plaats ben ik een kind van God. Daarna ben ik man van mijn vrouw en vader van mijn kinderen. En dan pas ben ik voorman van de ChristenUnie.

Dichtbij 
Tien jaar geleden kwamen mijn vrouw Rianne en ik terug uit Egypte, na zeven jaar zendingswerk. Een mooie tijd waarin we God en onze naasten konden dienen. Maar Nederland is net zo goed een zendingsveld. Hier wonen ook mensen met diepe noden. Ouderen bijvoorbeeld. Als zij zich eenzaam en overbodig voelen, bieden we ze dan een pil aan? Dat vind ik een fundamentele vraag. 

Ik was een jaar of 17 toen mijn oma na 
een hersenbloeding bij ons thuis kwam wonen. Ze is gelukkig opgekrabbeld, maar een tijdje was ze helemaal de weg kwijt. In die periode moesten wij haar verzorgen. Ik hielp haar bijvoorbeeld als ze naar het toilet moest. Dat had iets ontluisterends. Nooit eerder had ik mijn oma zo kwetsbaar gezien. De statige, eerbiedwaardige, gelovige dame tegen wie ik altijd had opgekeken, was opeens hulpbehoevend. Tegelijkertijd was dat de fase waarin ik zó dicht bij haar ben geweest. We voerden gesprekken over sterven en wat daarna zou komen. Die momenten vergeet ik nooit meer. 

Ouderdom
Het heeft iets paradoxaals, dat mensen juist in zwakheid dicht bij elkaar kunnen komen. Als we elkaar dat niet meer gunnen, gaat er volgens mij iets waardevols verloren. Ik wil ouderdom niet romantiseren. Het is ontzettend moeilijk om af te takelen en hoewel ik er niet bang voor ben, is het niet iets waar ik naar uitzie. Maar uiteindelijk hoort ook dat bij het leven. Ik hoop dat ik later niet te trots ben om aan mijn kinderen en kleinkinderen te vragen of ze me willen helpen. Dat ik kan zeggen: het lukt me niet. Zelf helpen is veel makkelijker dan hulp vragen.

Het manifest
In het manifest ‘Waardig ouder worden’ staan concrete plannen die – volgens mij
– haalbaar zijn. Denk aan het stimuleren van vrijwilligerswerk, een mantelzorgfonds en een minister van ouderenzorg. Maar de suggestie dat je met een tienpuntenplan ieders eenzaamheid kunt oplossen,
is onterecht en mogen we niet wekken. Sommige ouderen worstelen met existentiële zingevingsvragen. Waar leef ik nog voor? De oma van Rianne is 102 geworden. Zolang ze in Utrecht woonde en mensen om zich heen had, genoot ze van het leven. Later, toen ze in een tehuis in de bossen van Bilthoven zat, was ze er klaar mee. Van haar generatie was er niemand over. Ook eigen kinderen waren haar ontvallen. Ik had tegen haar niet durven zeggen: met een mantelzorgfonds, een minister van ouderenzorg en wat vrijwilligers gaan we uw vragen oplossen. Maar het maakt wel verschil hoe wij naar ouderen kijken en in wat voor omgeving zij ouder worden. Daar gaat dit actieplan over. We kunnen veel meer doen om ervoor te zorgen dat mensen zich fijner voelen dan nu het geval is.

Christelijke politiek
Toen we in de fractie geconfronteerd werden met de plannen voor stervenshulp bij een ‘voltooid leven’, was onze primaire reactie: we gaan tegenstribbelen. Duidelijk maken dat dit onjuist en gevaarlijk
is. De tweede gedachte was: kunnen we 
er een plan naast leggen? Dat is voor mij fundamenteel bij christelijke politiek. 

"Ik wil niet mokkend langs de zijlijn staan"

We zijn niet in Den Haag om de laatste verworvenheden te beschermen en dingen te vertragen. Mokkend langs de zijlijn staan en roepen hoe slecht het allemaal gaat, dat is niets voor mij. Christelijke politiek draait om hoop brengen. Handen en voeten geven aan de naastenliefde waartoe Jezus ons oproept. Dat betekent in dit geval een samenleving waarin ouderen er volledig bij horen.

Twijfels
Vorig jaar, niet lang na mijn aantreden als fractievoorzitter, dacht ik midden in de nacht na over hoe belangrijk het is om dicht bij je hart te blijven. Ik vond het even behoorlijk beklemmend dat ik het uithangbord van de partij ben. Mensen kijken naar je en denken iets te zien, in positieve of negatieve zin. Achter die eerste indruk ga ikzelf schuil. Met mijn mooie en minder mooie kanten. Met mijn zekerheden en mijn twijfels. Sommigen bewonderen me om de manier waarop ik voor mijn geloof uitkom. Anderen vinden juist dat ik me duidelijker moet uitspreken. Ik moest die nacht ook denken aan een vergadering over een poster, waarbij er in de derde persoon over me gesproken werd, terwijl ik er zelf bij zat. Zo van: ‘Gert-Jan ziet er een beetje zo uit. Hij zou meer zus of zo moeten doen’.
 Ik vroeg me af: jongens, wat is dit? Wie ben ik zelf nog? Wat mij toen te binnen schoot, was het beroemde gedicht van de Duitse predikant Dietrich Bonhoeffer. Terwijl hij gevangenzat, in 1944, schreef hij: ‘Ben ik dat werkelijk, wat anderen over mij zeggen? Of ben ik slechts dat wat ik weet van mijzelf?’ Hij eindigt met de zin: ‘Wie ik ook ben, Gij kent mij, van U ben ik, o God!’ Dat was het antwoord op mijn vertwijfeling. 
Ik moet niet willen voldoen aan de verwachtingen van mensen. Of de verkiezingsuitslag nu positief is of niet: ik ben van God. Die wetenschap probeer ik iedere keer terug te veroveren. Want als ik dat besef, is de rest makkelijker te relativeren.

De stilte 
Het kan er in de politiek hard aan toegaan. Door God steeds op te zoeken, probeer ik trouw te blijven aan Hem. Na een hectische dag vind ik het soms moeilijk om te bidden, omdat ik snel afdwaal. Dan ben ik geholpen bij anderen die met of voor mij bidden.

"Na een hectische dag vind ik het moeilijk om te bidden"

Het is dus een zegen dat we ook in de fractie met elkaar bidden en Bijbel lezen. 
Daarnaast zoek ik zo’n twee keer per 
jaar de stilte op in het klooster. Ik weet namelijk dat ik het meest overtuigend ben als er een verbinding is tussen dat wat ik zeg en dat wat ik diep van binnen geloof. Wanneer ik in gesprekken steeds hetzelfde riedeltje oplepel en dezelfde voorbeelden geef, hoor ik mezelf op den duur praten.
 Ik ben steeds op zoek naar mijn diepste motivatie. Die kan ik alleen vinden als ik in de stilte bij God kom.
 Ik vind het fijn als mensen zeggen dat ze voor me bidden of vertellen dat ik iets heb gedaan of gezegd wat van betekenis was. Maar als ik merk dat mensen van me onder de indruk zijn vanwege mijn functie, kan ik daar niet goed mee omgaan. ‘Verbeeld je niks’, die houding is er door mijn ouders ingestampt. Iedereen moet doen wat hij 
of zij moet doen en ik doe toevallig dit. Ik haal me dus niets in mijn hoofd. Natuurlijk ben ik gedreven om aan het juiste front te staan in de politiek. Sterker nog, ik geloof dat dit mijn roeping is. Maar als het straks tijd is dat iemand anders het overneemt, treed ik met alle liefde terug. Ik heb de indruk dat ik het dan ook weer makkelijk kan loslaten.

Voorganger

Wat ik na de politiek zou willen doen, vind ik lastig te zeggen. Dat duurt hopelijk ook nog een paar jaar. Vroeger speelde ik met de gedachte om dominee te worden. Ik ging er zelfs speciaal voor naar het gymnasium. Langzaam verdween die wens, omdat het me te zwaar leek om pastoraat te doen. Wat moest ik als jong broekie tegen mensen zeggen die hun diepste gevoelens aan mij toevertrouwen? Bovendien zag ik bij mijn vader hoe zwaar het leven van een voorganger kan zijn. Hij was predikant in Leeuwarden. Bij ons thuis draaide alles om zijn werk. Het leven viel mijn vader zwaar. Nu zouden we zeggen dat hij een burn-out had. Dat hield ons bezig. Tot hij op 17 april 1991 een hartstilstand kreeg en alles in één klap wegviel. 

Moeder
Het verlies van mijn vader sloeg een krater in ons gezin en loopt als een spoor van verdriet door mijn moeders leven. Ze had haar leven in dienst gesteld van haar man en zijn roeping. Tot ze op haar 50e weduwe werd. Ze heeft daarna nog van alles ondernomen, maar is nooit hertrouwd. Nu is ze 75. Ze geniet ontzettend van haar kinderen en kleinkinderen. Toch is er altijd die schaduwkant: het gemis van haar man. Ze is een zorgzame, lieve moeder. Een vrouw met veel mensenkennis. Oprecht betrokken bij de mensen om haar heen. De persoon die op dat moment voor haar staat, is de belangrijkste persoon in haar leven. Ze geeft mensen haar onverdeelde aandacht. Twee jaar geleden heeft ze een nieuwe heup gekregen. Ze woont zelfstandig, maar de vraag is hoelang dat nog lukt. Dat is een kwestie die we als kinderen samen met haar bespreken.

Gezin
Wat ik bij mijn kinderen mooi vind om te zien, is dat ze steeds zelfstandiger worden. Mijn dochters zijn 18, 16 en 13. Ze maken steeds meer hun eigen keuzes en vormen hun eigen meningen. Deze verkiezingen mag de oudste voor het eerst stemmen. Ik zit nu vierenhalf jaar in de Tweede Kamer en heb nog altijd veel energie voor dit werk. Het grote nadeel is dat het diep je privéleven binnendringt. Vrouw en kinderen zijn het daarom weleens zat. Het gaat maar door, zeker deze weken voor de verkiezingen. Er is altijd iemand die belt of appt. Later wil ik niet terugkijken op mijn leven en denken: toen mijn kinderen nog thuis woonden, was ik voornamelijk weg. Dat zou vreselijk zijn. Daarom is de zondag een zegen. Dan gaan we samen naar de kerk en hebben we tijd voor elkaar.

Toekomst 
Ik vraag me weleens af in wat voor wereld mijn meiden opgroeien. In Egypte heb
 ik de radicalisering van de islamitische wereld van dichtbij gezien. Ik zag hoe de dreiging daar toenam. 

"Jij kunt een brenger van hoop zijn"

Ook hier komt onze vrijheid in gevaar, omdat wij tegenover jihadisten staan die het op ons – en in het bijzonder op christenen – gemunt hebben. Vroeg of laat komen er aanslagen in Nederland. Dat is beklemmend. Beangstigend zelfs. Maar ik denk wel dat we als christenen iets unieks hebben: hoop. We geloven in een God die dingen ten goede kan keren. Zelfs als het menselijkerwijs slecht afloopt, is dat niet het einde. 

Brenger van hoop

Laat ik nog een keer Bonhoeffer citeren. Vlak voor de bevrijding, in het voorjaar van 1945, werd hij opgehangen. Bij de galg waren zijn laatste woorden: ‘Dit is het einde. Voor mij het begin van het leven.’ Die man had alleen maar gezien hoe een beschaving totaal afgleed in haat, geweld en totale destructie. Maar nooit verloor Bonhoeffer zijn hoop. Voor mij is hij een inspirerend voorbeeld. Hij bleef het goede doen, al dreigde het compleet de verkeerde kant op te gaan. Zijn devies was: we moeten bidden, het goede doen en wachten op God. Dat is wat ons nu te doen staat. Al houden we ons hart vast.

Dat is ook wat ik doorgeef aan mijn meiden. Ze zitten nu in de fase dat ze hun eigen leven met God moeten vormgeven. Ik vind het spannend hoe ze dat in deze context gaan doen. Een andere boodschap die ik ze meegeef, is dat zij zelf het verschil kunnen maken. Jij kunt een brenger van hoop zijn. Ik hoop dat ze dezelfde drang hebben als mijn vader had. Dat ze mede-vormgever willen zijn van hun tijd. Je hoeft niet hoofdschuddend toe te kijken en te zeggen: ‘Tjonge, wat een wereld. Erg allemaal.’ Doe wat je kunt om iets van Gods liefde en hoop door te geven. Dat probeer ik zelf ook. Hoe mooi zou het bijvoorbeeld zijn als ik over twintig jaar kan zeggen dat ons manifest ‘Waardig ouder worden’ van blijvende invloed is geweest op de manier waarop we ouderen behandelen?”

Tekst: Femke Taale
Beeld: Miss Jack

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.