Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Iraakse christenen keren terug

Aartsbisschop leest zondagse mis in verwoeste kerk

De kerk in de Iraakse christelijke plaats Qaraqosh is grotendeels verwoest. Toch las de Syrisch-katholieke aartsbisschop van Mosul, Yohanna Petros Mouche, er de zondagse mis – daags na de herovering op de islamitische terreurgroep IS. En terwijl IS-scherpschutters zich nog verborgen hielden in tunnels in het naburige Bartella, deden twee dappere priesters daar een week eerder hetzelfde.

Qaraqosh en Bartella zijn de twee belangrijkste christelijke steden in de Iraakse Nineve-vallei. Twee jaar geleden sloegen de inwoners massaal op de vlucht toen IS beide plaatsen innam. Net als christenen uit Mosul en dorpen in de omgeving, zochten ze hun toevlucht in het christelijke Ainkawa, een voorstad van de veilige Koerdische hoofdstad Erbil.

Alles geplunderd
Daar, op nauwelijks zestig kilometer afstand, volgden ze via apps op hun telefoon wat er met hun stad gebeurde. Een deel van de huizen was doelwit van luchtaanvallen, wanneer de Amerikanen merkten dat ISIS ze in gebruik had genomen. Maar toen het Iraakse leger eind vorige maand IS eindelijk wist te verjagen uit de Nineve-vallei, bleek de schade groter dan de satellietbeelden hadden laten zien. Alle huizen en gebouwen waren geplunderd, net als de graven in Bartella. De binnenplaats van een kerk in Qaraqosh is voor schietlessen gebruikt en veel huizen zijn van binnenuit in brand gestoken. Hoewel de schade niet te vergelijken is met andere bevrijde plaatsen die in puin liggen, is vrijwel geen huis ongeschonden.

Hoop voor de burgers
In Qaraqosh is de kerk van de Onbevlekte Ontvangenis weliswaar ernstig beschadigd, maar hij staat nog overeind. Dat geeft burgers hoop, zei de aartsbisschop tegen de pers. “Deze kerk is een machtig symbool. Als we haar niet hadden gevonden zoals ze is – beschadigd maar overeind – zou ik niet zeker weten of inwoners willen terugkomen.”
Ruim twee jaar lang leefden christenen in Irak dagelijks met het idee terug te keren, zegt Bashar Klthea (42), een Syrisch-katholieke priester uit Qaraqosh. “Maar ook tientallen christelijke families die ontgoocheld naar het buitenland vertrokken waren, belden me om te vragen wanneer de bevrijding was, want dan kwamen ze terug.”

Explosieven en boobytraps
Toen het leger nog voor de stad lag, vierden inwoners van Qaraqosh de herovering al in de kerken en straten van Ainkawa. Volgens een christelijke officier in het Koerdische leger, Nashwan Samir, is dat de reden waarom ISIS alle huizen in brand heeft gestoken. Hij was de eerste Qaraqoshi die zijn woonplaats inging, als gids voor het leger.
Tachtig procent van de huizen is verbrand, schat hij, waaronder dat van hemzelf. Dat was gloednieuw: “Ik heb er maar een maand gewoond.” Naar binnen kon hij niet: ISIS plaatst overal explosieven en boobytraps. Omdat het lang duurt om die te ruimen, en omdat ook de stroom- en watervoorziening vernield zijn, denkt hij dat het nog wel een jaar kan duren voor mensen er weer kunnen wonen.

Stad herbouwen
Zuster Huda, een non die in Ainkawa een goedlopende school heeft opgezet, gelooft dat niet. “Zo gauw het veilig genoeg is, gaan mensen terug.” Huda en haar zusters zullen de eersten zijn. Ze willen in Qaraqosh opnieuw een school bouwen. “Ook zij die naar het buitenland gingen, komen terug. Ze zijn nodig om de stad te herbouwen.” En ze missen in het buitenland de warmte van de gemeenschap, zegt ze. Bovendien wacht een deel van hen nog steeds op papieren in landen als Libanon en Turkije.
Toch denkt zij niet dat iedereen terugkomt. “Sommigen zijn bang: hoe zit het met de moslims die om ons heen woonden? Wie zorgt er voor onze veiligheid? Dat is het grootste probleem.”

Veilige oplossing
De Koerden stellen voor om de vallei bij hun Koerdische regio te voegen, en sommige christenen zien dat als een veilige oplossing. Anderen herinneren zich hoe de Koerdische peshmerga hen niet beschermde toen ISIS in 2014 de stad aanviel. Het feit dat het Iraakse leger de christelijke steden heeft ontzet, en de veiligheid inmiddels heeft overgedragen aan Iraakse politie-eenheden, geeft aan dat ze onder het gezag van Bagdad blijven vallen. En de manier waarop de soldaten de kruisen hebben teruggezet op de kerken, en de bevuilde portretten van Christus en Maria hebben hersteld, moet symbool zijn voor de goodwill.

Rol van de kerk
Voor de duizenden straatarme vluchtelingen die in Erbil nog in kampen of gedeelde woningen van de kerk wonen, is er geen andere optie dan terugkeren. In Irak investeer je al je geld in je huis en grond, die je aan je kinderen nalaat. Voor velen is het daarom noodzaak om zelfs de meest armoedige optrekje te herstellen.
Er zal ook handel zijn, voorspelt Emad al-Dalakta, universiteitsdocent in Erbil. “Een deel van ons zal hier blijven, dat liever dan het onbekende. Als ik geld had, zou ik hun huizen kunnen opkopen, die zijn nu heel goedkoop. Ja, daar zullen mensen rijk van worden als de markt straks weer aantrekt.”
Zoals de kerk een grote rol speelde bij de opvang van de ontheemden, zal ze nu een rol hebben bij de wederopbouw. “Als we teruggaan, hebben die mensen nog steeds hulp nodig,” zegt Al-Dalakta. “De kerk zal een veel grotere rol hebben dan voorheen, de regering heeft ons niet geholpen.”


Tekst: Judit Neurink
Beeld: Ruben Timman

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.