Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

‘Kerken beschermen misbruikers onterecht'

'Het slachtoffer komt op de eerste plaats'

Als seksueel misbruik binnen een kerk aan het licht komt, moet het belang van het slachtoffer altijd op de eerste plaats staan. Dat zegt Ineke van Dongen, preventiemedewerker bij het interkerkelijke Meldpunt Seksueel Misbruik. Nu hebben kerkelijke gemeenten volgens haar nog te vaak de neiging daders te beschermen.

Kerken belanden in een complexe situatie als bekend wordt dat er binnen de gemeente sprake is van seksueel misbruik door een kerkelijk functionaris of kerklid. Allerlei belangen kunnen door elkaar gaan spelen, zo bleek ook afgelopen week toen in de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt van Amersfoort-Oost een misbruikzaak uit 1986 aan het licht kwam. Een gemeentelid heeft in de jaren tachtig zowel binnen als buiten de gemeente minderjarige jongens misbruikt. Enkele kerkenraadsleden waren destijds op de hoogte van het misbruik, maar hielden het stil. De huidige kerkenraad was geschokt toen dit recent ontdekt werd en kiest nu nadrukkelijk voor openheid en het belang van de slachtoffers.

'Dit had nooit mogen gebeuren'

Openheid
En dat belang moet altijd voorop staan, vindt Ineke van Dongen. Bij het Meldpunt adviseert en begeleidt ze mensen die slachtoffer zijn van seksuele intimidatie en/of misbruik door iemand die binnen de kerk een functie bekleedt. “Het is voor een kerkenraad bijna onmogelijk misbruik stil te houden, zeker als er (juridische) stappen genomen worden. Zulke zaken gaan een eigen leven leiden, mensen nemen standpunten in. Juist dan is het belangrijk dat je als kerkenraad de leiding neemt en publiekelijk zegt: dit had nooit mogen gebeuren. Door openheid te geven, erken je dat het slachtoffer onrecht is aangedaan. Daarbij is het uiteraard belangrijk het tempo van het slachtoffer te volgen en hem of haar overal bij te betrekken.”

Reputatieschade
“Vaak wordt er nog gekeken naar het belang van de dader. Kerken zijn bang voor reputatieschade, de slechte naam die van de kerk uitgaat of de media die over ze heen vallen.” Dat zijn allemaal zaken waarbij je vooral focust op de dader en de omgeving, terwijl – zo benadrukt Ineke opnieuw – het slachtoffer het belangrijkst is. Bovendien moet niet alleen het slachtoffer, maar ook de dader leren leven met de gevolgen van het misbruik. “Voor de dader betekent dit concreet dat sommige kerkelijke functies en rollen niet meer voor hem of haar zijn weggelegd. Bepaalde relaties zijn nu eenmaal niet meer mogelijk.”

'Het is vaak geen incident'

Consequenties
En daar gaat het vaak mis, zegt Ineke. “Dan zeggen mensen: ‘Ja, maar het is nu vijf jaar geleden en hij/zij heeft toch vergeving gevraagd? Moeten we niet allemaal van genade leven?’ Natuurlijk mag iedereen een beroep doen op de genade van God. Dat gun ik de dader ook. Maar tegelijk zijn er onherstelbare dingen gebeurd waaraan consequenties verbonden zijn. Voor mij heeft dat niets te maken met vergeving, want als er ruimte is, kan iemand weer terugkeren in de gemeente. Alleen niet meer in dezelfde of een soortgelijke functie.”

Naïef
Tot twintig jaar geleden waren kerken hier behoorlijk naïef in, vindt Ineke. “Vroeger meenden we te kunnen vaststellen dat misbruik een incidentele gebeurtenis was tussen dader en slachtoffer. Helaas heeft de praktijk ons geleerd dat het vaak helemaal geen incident is. Daarom is het een verantwoordelijke taak voor de kerkenraad om altijd stappen te ondernemen, zodat de kerk een veilige plaats is en blijft voor iedereen, juist ook voor kwetsbare volwassenen en kinderen.”

Tekst: Femke Taale

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.