Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

'Met Christus mee naar Golgotha'

Hetzelfde verhaal, maar steeds weer anders

Het is vandaag Goede Vrijdag. Publicist Anton de Wit neemt ons mee naar de kerk van zijn jeugd, langs de veertien kruiswegstaties. Het verhaal van de gekruisigde Christus in gips. ‘We voelden: hier wordt iets groots verteld.’

1. Jezus wordt ter dood veroordeeld. Als kind op een katholieke basisschool wist ik dat het erbij hoorde: op Goede Vrijdag gingen we met de hele klas naar de plaatselijke kerk. Op de heenweg was de stemming uitgelaten, het voelde als een schoolreisje. We kletsten en kakelden, Jeffrey trok Na-thalie plagerig aan haar paardenstaart.

2. Jezus neemt Zijn kruis op. Eenmaal in de kerk maande de meester ons tot stilte en eerbied. Mij kostte het amper moeite die op te brengen; de grootse pracht van het kerkgebouw maakte op mij als kind enorme indruk. Zeker als de pastoor ons langs de kruiswegstaties leidde, was ik een en al aandacht.

3. Jezus valt voor de eerste keer. In veertien taferelen in gipsreliëf werd het hele lijdensverhaal afgebeeld. De pastoor vertelde er steeds kort iets bij, hij legde uit wat we zagen, las een passende Bijbeltekst.

4. Jezus ontmoet Zijn moeder. Je voelde: hier wordt iets groots verteld, iets wat misschien heel lang geleden en heel ver weg gebeurd is, maar wat de moeite van het hervertellen waard is. Ook hier, ook nu. Juist hier, juist nu.

5. Simon van Cyrene helpt Jezus het kruis te dragen. We worden deelgenoot gemaakt van het verhaal. Wij dragen het mede, vertellen het weer verder aan onze kinderen. Dat levert ons ook de nodige kopzorgen op: want hoe dan? Hoe vertellen we het verhaal zo dat het verstaan wordt in onze tijd? Is het nog wel aansprekend genoeg? The Passion is een poging tot een antwoord op die moeilijkheid, zoals eeuwen eerder Bachs Matthäus Passion dat ook was. Ja, zoals de katholieke kruiswegstaties dat nog eens eeuwen eerder ook al waren. In heldere pictogrammen werd het verhaal verstaanbaar gemaakt, ook voor wie niet lezen kon.

6. Veronica droogt het gezicht van Jezus af. Ik denk dat we niet pessimistisch hoeven te zijn over de zeggingskracht van het verhaal. De vier evangelisten tekenen de gang van Jezus naar Golgotha in pijnlijk verstaanbare scènes op. Heel direct, zonder opsmuk en daarom tijdloos. Iedere ouder of leerkracht kan het op z’n eigen manier navertellen, elke geestelijk leidsman kan accenten leggen, interpretaties geven, elke schrijver en kunstenaar en muzikante kan naar eigen inzicht de emoties inkleuren. Jezus’ gezicht houdt goed op doek – het doek van Veronica, het doek van de schilder, de filmmaker.

7. Jezus valt voor de tweede maal. Gaan we er niet wat al te snel van uit dat mensen vandaag de dag dit verhaal niet meer begrijpen? Moeten we Jezus per se het oranje pak van de IS-gijzelaar aandoen om te snappen dat het verhaal ook over het hier en nu gaat? Over een paar jaar is iedereen zulke actuele knipogen weer vergeten. Maar wat het betekent om te vallen onder het gewicht van het kruis: dat snapten mensen vroeger even goed als mensen nu en in de toekomst.

8. Jezus troost de wenende vrouwen. En de meester gaf Jeffrey op z’n donder omdat ‘ie nog steeds liep te klieren.

9. Jezus valt voor de derde maal. Laatst las ik een interview met een directeur van een katholieke lagere school, die vertelde dat die school de leerlingen niet meer meenam naar de kerk op Goede Vrijdag. De kruisweg “zegt de kinderen niet meer zo veel”, zei de directeur. Ik stond perplex toen ik dat las. Hoezo niet dan? De kruisweg is nota bene een stripverhaal – sinds wanneer zijn kinderen opgehouden strips te lezen en te begrijpen?

10. Jezus wordt van Zijn kleding beroofd. In plaats daarvan stuurde de school in kwestie de kinderen de straat op, om kerkgangers te interviewen over de kruiswegstaties. Wat ze betekenden, hoe ze naar de actualiteit vertaald kunnen worden. Het ging over oorlogsgeweld, vluchtelingen, dat soort dingen. Natuurlijk, daar heeft het ook alles mee te maken. Maar moeten we die interpretaties dan al aanreiken voordat we überhaupt het oorspronkelijke verhaal vertellen? Moeten we kinderen, en onszelf, ook niet toestaan er onze eigen gedachten en gevoelens bij te hebben?

11. Jezus wordt aan het kruis genageld. Onze interpretaties, duidingen en actualiseringen kunnen ook verhinderen dat we het verhaal écht binnen laten komen. We kletsen en kakelen vaak ook maar om de koude hamerslagen te overstemmen.

12. Jezus sterft aan het kruis. Stilte. Zelfs Jeffrey deed er even het zwijgen toe.

13. Jezus wordt van het kruis afgenomen. Ga kijken naar The Passion of luisteren naar de Matthäus Passion als die vertelvormen je aanspreken. Lees de Bijbel in gewone, of straat-, of kinder-, of klassiek plechtige taal. Of loop eens een kerk of kathedraal binnen waar kruiswegstaties de muren sieren, en neem de tijd er langzaam langs te lopen – mee met Christus op weg naar Golgotha. Hoe dan ook: erváár het. Denk niet te snel: dat verhaal ken ik nu wel. Juist omdat het verhaal hetzelfde blijft, merken we hoezeer we zelf steeds anders zijn wanneer we het horen.

14. Jezus wordt in het graf gelegd. Op de terugweg naar school waren we stiller. Jeffrey moest naast de meester lopen. Alles bleef bij het oude, maar toch had Goede Vrijdag alles anders gemaakt.

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.