Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Onzevader in 'Gewone Taal' roept vragen op

Waar is het brood gebleven? En hoezo 'wij hébben vergeven'?

Het Onzevader in de Bijbel in Gewone Taal mag dan nieuw en aansprekend klinken – het roept ook de nodige vragen op! Waar is bijvoorbeeld het brood gebleven? En hoezo ‘wij hébben vergeven’? Vertaler van de Bijbel in Gewone Taal Matthijs de Jong legt uit.

Zo klinkt het Onzevader in de Bijbel in Gewone Taal (Matteüs 6:9-13):

Onze Vader in de hemel,
laat iedereen u eren.
Laat uw nieuwe wereld komen.
Laat op aarde uw wil gedaan worden,
net zoals dat in de hemel gebeurt.
Geef ons vandaag het eten dat we nodig hebben.
En vergeef ons wat we fout gedaan hebben,
want wij hebben ook andere mensen hun fouten vergeven.
Help ons om nooit tegen u te kiezen.
En bescherm ons tegen de macht van het kwaad.
Want u bent koning, u regeert met grote macht,
voor altijd. Amen.

Het eten dat we nodig hebben
Twee dingen vragen om aandacht. Eerst de bede ‘Geef ons vandaag het eten dat we nodig hebben’. “Helemaal fout”, roepen sommige mensen. “Vreselijk dat brood is verdwenen, terwijl dat juist een diepere betekenis heeft.” Nee dus. Brood staat hier gewoon voor voedsel, levensonderhoud. Letterlijk staat er namelijk ‘ons brood’ (in het Grieks: artos hèmòn). En bij zo’n aanduiding staat ‘brood’ in de Bijbel altijd voor voedsel in het algemeen. Het is dus goed vertaald.    

Vergeven
Het grootste discussiepunt gaat over vergeven: ‘vergeef ons wat we fout gedaan hebben, want wij hebben ook andere mensen hun fouten vergeven.’ Daar struikelen veel lezers over. Begrijpelijk, want in de oude versie staat: ‘gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren’.

Hier spelen twee dingen. Ten eerste is er een verschil in de Griekse tekst. De Statenvertalers gebruikten een Griekse tekst met een presensvorm; een tegenwoordige tijd. Maar onze kennis van de Griekse tekst van het Nieuwe Testament is in de afgelopen eeuwen sterk toegenomen: er zijn verbeterde versies van de Griekse brontekst beschikbaar gekomen. De moderne vertalingen die deze verbeterde versies gebruiken, kiezen allemaal voor een verleden tijd. Zie de Groot Nieuws Bijbel, de Willibrord Vertaling, de Nieuwe Bijbelvertaling en de Bijbel in Gewone Taal. Want er staat in het Grieks een werkwoordsvorm die we doorgaans met een verleden tijd vertalen.

En er is een tweede punt, dat nog belangrijker is: de samenhang van dit gebed. In alle versies – met een verleden tijd én met een tegenwoordige tijd – doet de bidder een beroep op zijn of haar eigen handelen bij het gebed om vergeving. Het echte probleem is dat veel lezers dit niet doorhebben. Ze begrijpen de oude versie niet goed en van de nieuwe versie met de verleden tijd maken ze vervolgens een karikatuur: alsof de bidder daarmee zou zeggen dat hij Gods vergeving verdient.

Maar dat is een onjuiste uitleg. De bidder doet een beroep op zijn eigen gedrag bij zijn bede om vergeving. Vergeving is iets dat je geschonken wordt; maar je kunt het alleen ontvangen als je zelf ook anderen vergeeft. En in alle gevallen – met verleden tijd én met tegenwoordige tijd – zegt de bidder: Heer, zo leef ik, zo doe ik dat. Dat is de betekenis van deze bede.

Misschien kijk je ervan op. Maar lees dan door in Matteüs 6. Meteen na het Onzevader herhaalt Jezus precies dit punt: "Je moet andere mensen hun fouten vergeven. Dan zal je hemelse Vader ook jouw fouten vergeven. Maar als je andere mensen hun fouten niet vergeeft, dan zal je Vader ook jouw fouten niet vergeven."

Vertrouwde tekst vol verrassingen
Zo zie je hoe zinvol het is dat de Bijbel nu ook beschikbaar is in heel toegankelijke woorden. Want zelfs een bekende tekst als het Onzevader is niet vanzelfsprekend ook een ‘gekende’ tekst. Ook vertrouwde teksten zitten vol verrassingen.

Auteur: Dr. Matthijs de Jong, nieuwtestamenticus bij het Nederlands Bijbelgenootschap en een van de vertalers van de Bijbel in Gewone Taal

Download hier een Bijbelstudie over het Onzevader in de Bijbel in Gewone Taal

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.