Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Op alle scholen Bijbeluitleg als verplicht vak

Eindexamen kan achterwege blijven

Van taalkundige Rik Smits werd een tekst gebruikt bij een schoolexamen tekstanalyse Nederlands. Hij was verrast welke opvattingen anderen aan hem toeschreven. Anton de Wit werd ook verrast door een tekstuitleg en komt in zijn blog tot een opzienbarend voorstel.

In een scherp artikel in NRC Handelsblad beklaagde taalkundige Rik Smits zich onlangs over het onderdeel tekstanalyse Nederlands bij schoolexamens. Die toetsen zijn al jaren omstreden, door vage vragen en dubieuze gewenste antwoorden. Toen Smits eens een tekst van zichzelf gebruikt zag op zo’n examen viel hij bij het zien van het correctiemodel “van de ene verbazing in de andere over wat ik wel niet allemaal bedoeld bleek te hebben.”

Maar het bezwaar is principiëler: kun je zoiets als tekstinterpretatie wel objectiveren in een toets? “Eenvoudige sommen zijn goed of fout, Tarente is niet de hoofdstad van Italië en onmiddellijk schrijf je met twee dees en twee ellen. Turven maar! Maar bij iets als tekstbegrip ligt zoiets niet voor de hand. Toch moet ook die vaardigheid door dezelfde wringer van schijnprecisie”, aldus Smits.

Exegese
Stel je toch eens voor, zo dacht ik onwillekeurig bij het lezen van het artikel, dat ook Bijbelse tekstuitleg een middelbare-schoolvak was, dat in het CITO-dwangbuis geëxamineerd zou worden. Sommigen zouden er zeker wel bij varen, zoals de filosoof Wim Klever, die onlangs op Twitter een fraai staaltje nieuwtestamentische exegese liet zien:


De tekstuitleg van deze meneer Klever is simplistisch, natuurlijk. Foeteren op vreemdelingen en dwepen met zijn lievelingsfilosoof Spinoza lijken sowieso de twee pijlers waarop zijn Twitter-profiel is gebouwd – we hoeven er verder weinig woorden aan vuil te maken. Gelukkig waren er voldoende commentatoren zo vriendelijk om wat Bijbelteksten tegen zijn exegese in te brengen: “Ik was een vreemdeling en jullie hebben Me opgenomen”, om maar meteen een belangrijke te noemen.

Goedkoop moralisme
Toch overtuigen ook de kritische reacties me niet, eerlijk gezegd. Zo’n uitleg wegwuiven met een simpele verwijzing naar Matteüs 25 vers 35 is wel erg makkelijk. Alsof zo’n passage geen verdere uitleg of doordenking behoeft. Ik ben zeer voor een ruimhartig en humaan – mijns inziens inderdaad christelijk – vluchtelingenbeleid, daar niet van. Maar het valt me wel op, dat er in zulke discussies door mensen die dat ook vinden vaak een al even simplistische exegese wordt toegepast. Heb uw naasten lief, basta, pleit beslecht. Christendom verwordt zo tot goedkoop moralisme, Jezus een geitenwollige good guy. En de Bijbel, ten slotte, verwordt tot munitiedepot van het eigen gelijk, vol lege hulzen die naar eigen smaak en inzicht op de tegenstander afgevuurd kunnen worden.

Verplicht vak
Dus ook daarom: ja, laten we er vooral een verplicht schoolvak van maken, Bijbeluitleg, en niet enkel op christelijke scholen – want ook niet- of andersgelovigen kunnen niet om de Bijbel heen, als toch nog altijd gedeeld referentiepunt voor onze hele samenleving. Laten we vooral blijven doen wat christelijke denkers altijd hebben gedaan: op die teksten kauwen, ze interpreteren, uitleggen, heroverwegen, erover discussiëren, ermee worstelen, van steeds weer andere kanten bekijken, in steeds weer nieuwe contexten plaatsen.

Laat het eindexamen vervolgens maar achterwege. Ook in dit vak zijn ‘goed’ en ‘fout’ niet in simplistische correctieschema’s te vangen. Wij kennen een hogere instantie dan het CITO om daar uiteindelijk over te oordelen.

Tekst: Anton de Wit

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.