Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

'Pioniers zijn mensen die houden van de kerk'

Onderzoek EO Visie naar christelijke pioniers

Zijn pioniers gefrustreerde kerkmensen, vrijgevochten types of chaoten die met alle winden meewaaien? Nee, stelt hoogleraar missiologie Stefan Paas. “Pioniers zijn mensen die houden van de kerk.” Hoe dat eruit ziet in de praktijk? Visie deed een onderzoek onder christelijke pioniers in Nederland.

Om meer inzicht te krijgen in wie de christelijke pioniers in Nederland zijn en wat zij doen, legde Visie 73 pioniers een enquête voor. Hierin werden zij onder andere bevraagd op de inhoud van hun werk, hun motivatie, doelgroep en relatie met andere kerken. Het overgrote deel van de respondenten bestaat uit pioniers die in dienst zijn van de Protestantse Kerk. Kijk onderaan dit artikel voor alle resultaten.

Meer vrouwen
De uitkomsten van de enquête komen Stefan Paas, hoogleraar missiologie in Amsterdam en Kampen, niet vreemd voor. “We doen aan de VU regelmatig onderzoek naar pioniers, en deze resultaten sporen aardig met wat we al weten.” Wel is hij positief verrast over het hoge aantal vrouwelijke pioniers: 22 procent. “Dat het merendeel van de pioniers man is, komt in andere onderzoeken ook naar voren. Maar in dit onderzoek zijn er meer vrouwen dan ik verwachtte. In feite komt dat aardig overeen met het percentage vrouwelijke predikanten in de PKN. Ik ben met een groot onderzoek in Europa bezig, en daar zie je dat slechts drie procent van de kerkplanters vrouw is. In Nederland ligt dat aantal sowieso iets hoger, maar voor pioniersgroepen is deze 22 procent behoorlijk hoog.”

De meesten zijn 40-plus
Ook de gemiddelde leeftijd verbaast Paas. Ruim twintig procent is tussen de 31 en 35 jaar, zestien procent tussen de 41 en 45 jaar en 22 procent tussen de 46 en 50 jaar.
“De meerderheid is dus 40-plus, terwijl uit andere onderzoeken blijkt dat de meeste pioniers, zeker de mannen, dertigers zijn.” Vanwaar dit verschil? “Dat kan te maken hebben met het feit dat de enquête vooral gedaan is onder PKN’ers. Daar zitten wellicht veel gewone predikanten tussen die zijn gaan pionieren. Aangezien de gemiddelde leeftijd van predikanten in de PKN rond de 50 ligt, zou dat een oorzaak kunnen zijn.” Maar, stelt Paas, het zouden ook de vrouwen kunnen zijn. “Als vrouwen gaan pionieren, zijn ze vaak wat ouder.”

Kansen voor pioniers
Voor geen enkele pionier zijn ouderen de belangrijkste doelgroep van het werk. Ook de doelgroep kinderen scoort met 3,3 procent laag. Wie als doelgroep ‘alle leeftijden’ heeft (zoals 53 procent van de pioniers aangeeft), bereikt ongetwijfeld ook kinderen en ouderen, maar er zijn blijkbaar geen pioniers die zich specifiek op ouderen richten. Liggen daar kansen? “In Engeland zijn er kerken die een seniorenhuis adopteren en daar iets beginnen,” reageert Paas. “In Nederland is dat niet het geval, misschien omdat we hier nog vrij goede geestelijke zorg hebben via allerlei instellingen. Zo worden er in veel verzorgingshuizen nog kerkdiensten belegd.”

Wat volgens Paas ook een rol speelt, is dat de pioniers zelf nog niet zo oud zijn. “Je gaat vaak aan de slag met mensen in je eigen netwerk en met wie je je verwant voelt. Dan zouden we eigenlijk 70-plus pioniers moeten hebben die zich geroepen voelen om ouderen te bedienen. Aan de andere kant: het ontstaat meestal als iemand gewoon begint. Van tevoren is dat moeilijk strategisch in kaart te brengen.”

Sterk roepingsbesef
De overgrote meerderheid (91 procent) van de respondenten omschrijft zichzelf als pi- onier en 97 procent voelt zich daartoe ook geroepen. Volgens Paas komt dit eveneens uit ander onderzoek duidelijk naar voren. “Je moet dit werk niet gaan doen als je je niet geroepen voelt. Daar komt bij dat pioniers overwegend mensen zijn met een orthodoxe achtergrond. Voor hen is roepingsbesef een belangrijke aanleiding om dit werk te doen.”

'Als je kritiek hebt, moet je dat zorgvuldig uitspreken'

Wat zijn veelvoorkomende problemen waar pioniers mee te maken krijgen?

“Er zijn soms problemen met de moeder-gemeente of met de uitzendende organisatie. Ik hoor weleens vervelende verhalen van pioniers die echt tegengewerkt worden, al komt dat gelukkig minder vaak voor dan we denken. Vaak gaat het behoorlijk goed.

Ik kan me overigens ook wel voorstellen dat de gemiddelde kerk even de kat uit de boom kijkt als er een pioniersplek in de buurt komt. Bij dit werk komt het neer op veel investeren in relaties en vertrouwen kweken. Het is heel belangrijk dat je een goede relatie met elkaar hebt en met respect over elkaar spreekt, ook in het openbaar. Als je kritiek op elkaar hebt, moet je dat zorgvuldig en netjes uitspreken en zoveel mogelijk binnenskamers houden. Veel valt of staat met hoe je met elkaar omgaat.”

Bron: EO Visie
Tekst: Pieter-Jan Rodenburg en Mirjam Hollebrandse
Research: Femmeke Riezebosch
Beeld: Heina Dokter

Hieronder enkele opvallende resultaten, klik hier voor een pdf met de volledige resultaten.

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.