Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Pioniersplekken steeds vaker vrijwilligerswerk

PKN presenteert onderzoek naar 8 jaar pionieren

De tijd is voorbij van relatief dure klassieke PKN-kerkplantingen met betaalde predikanten. In plaats daarvan zijn de PKN-pioniersplekken steeds vaker goedkope, kleinschalige initiatieven waar met vrijwilligers wordt gewerkt. Dat staat in het PKN-rapport 'Op hoop van zegen' waarin de balans wordt opgemaakt na acht jaar pionieren.

Het rapport maakt onderscheid tussen de pioniersplekken vóór en na 2013. In de eerste fase waren de missionaire initiatieven gericht op witte vlekken op kaart, waar de PKN graag een kerk wilde planten. Met een gemiddelde landelijke subsidie van 100.000 euro per jaar was er slechts financiële ruimte voor een paar kerkplantingen. 

Goedkoper
Eind 2012 spreekt de PKN-synode de ambitie uit dat er nog 100 pioniersplekken bij moeten komen. Dat kan alleen als het goedkoper (gemiddeld 15.000 euro per plek) en dus meer met vrijwilligers wordt gedaan. In deze tweede fase (na 2013) kwamen er tot nu toe 84 pioniersplekken, waarvan er nog 21 in voorbereiding zijn. Volgens het rapport hebben er nog 200 "gemeenten en enthousiastelingen contact gezocht met de landelijke kerk, om in gesprek te gaan over pionieren".

Doordeweeks
Bij de nieuwe generatie pioniersplekken ligt het accent steeds minder op de zondagse vieringen. Was het in de eerste fase het belangrijkste doel van de (betaalde) predikant om zo snel mogelijk te starten met kerkdiensten, bij de nieuwe initiatieven draait het vaker om doordeweekse activiteiten. Het rapport noemt dat "start met luisteren, liefhebben en dienen".

Deze koerswijziging is het gevolg van de evaluatie in 2012 van de eerste fase. Toen werd geconcludeerd: "De zondagse vieringen nemen een belangrijke plaats in bij deze pioniersplekken. Toch blijken zondagse vieringen minder ‘missionair potentieel’ te hebben dan activiteiten door de week. Voor (christelijke) vrijwilligers en randkerkelijke mensen zijn de vieringen wel belangrijk."

Activiteiten
Toch zijn vieringen nog wel de meest voorkomende activiteit: 68% van de pioniersplekken houdt vieringen, op de voet gevolgd door maaltijden (67%). De laatste twee jaar is de aandacht voor monastieke tradities toegenomen: 33% organiseert activiteiten die gericht zijn op stilte, mystiek en klooster-traditie. Bijzonder is ook dat er steunaanvragen kwamen voor initiatieven buiten de PKN. Er zijn nu zes interkerkelijke pioniersplekken.

Vrouwen
Gemiddeld zijn er 44 mensen die intensief (maandelijks of vaker) betrokken bij een pioniersplek. Daarvan was 40% nog niet eerder bij een kerk betrokken. Het aantal incidentele betrokkenen ligt veel hoger: gemiddeld 112 mensen. Opvallend: bijna tweederde van de bereikte mensen is vrouw.

Marinka Verburg-Janssen doet aan de PThU promotieonderzoek naar de pioniersplekken. Voor haar onderzoek sprak ze met de lokale pioniersplekken. In het rapport zegt ze dat het haar opviel "dat pioniers het spannend vinden om het over God te hebben, terwijl niet-kerkelijke mensen het meestal waarderen als God expliciet ter sprake wordt gebracht." Ook valt haar op dat het niet vanzelfsprekend is dat er een gemeenschap ontstaat. "Deelnemers (...) willen soms expliciet niet (langdurig) verbonden zijn aan die gemeenschap."

Toekomst
Een hoopgevende evaluatie, zo stelt het PKN-rapport: "pionieren blijft een belangrijk deel van het missionaire werk van de kerk. Vanuit de landelijke kerk is er ruimte elk jaar zeker 25 nieuwe pioniersplekken te steunen." Deze steun is zeker niet alleen financieel. Vanuit het landelijk bureau wordt er organisatorische en inhoudelijke ondersteuning aangeboden. Dat begint met luisteren, maar kan vervolgens worden vertaald in praktische tips, advies, coaching en trainingen. 

Tekst: KlaasJan Baas
Illustraties: PKN-rapport 'Op hoop van zegen'

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.