Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

"Samen wachten op Gods koninkrijk"

Rabbijn Chaim Eissen, bruggenbouwer uit Jeruzalem

Opmerkelijk: een orthodox-Joodse rabbijn uit Jeruzalem die meer samenwerking tussen joden en christenen bepleit. Chaim Eisen is er heilig van overtuigd dat dit Gods bedoeling is. Al moeten we elkaar niet willen bekeren. “Christenen die mij ervan proberen te overtuigen hun geloof te omhelzen, doen dat uit liefde. Ongetwijfeld. Maar het is liefde zonder respect.”

Zat Paulus ooit als leerling aan de voeten van de beroemde Joodse leraar Gamaliël (Handelingen 22:3), als interviewer kun je zomaar knie aan knie met Chaim Eisen komen te zitten – dankzij een ondernemende kat.

‘Mijn broeders en zusters’
Vlak voordat hij weer terugvliegt naar Israël, ontmoeten we elkaar in een rijtjeshuis in Amsterdam-Buitenveldert. Daar logeerde hij de afgelopen dagen bij een joods gezin, tijdens een lezingentournee die hij op uitnodiging van Christenen voor Israël verzorgde. Het publiek hing steevast aan zijn lippen. “Voor mij is het een zegen om samen met christenen – mijn broeders en zusters – de Schrift te bestuderen,” zegt hij.

Aanvankelijk zit Chaim Eisen op een stoel. Maar er is een kat in de kamer, die steeds om hem heen drentelt. Na enkele minuten schiet de rabbijn overeind en ploft neer op de driezitsbank. “Ik ben niet echt dol op katten,” verontschuldigt hij zich lachend. Chaim Eisen – donker pak, dunne das, drie balpennen in z’n borstzak – is geboren en getogen in de Verenigde Staten. Hij volgde een opleiding tot rabbijn, maar studeerde ook natuurwetenschappen en filosofie. Summa cum laude (met de hoogste lof ) behaalde hij zelfs een graad in de biofysica. Na afronding van zijn studies verhuisde hij naar Israël, waar hij met zijn gezin in Jeruzalem woont.

In het verleden lagen contacten tussen joden en christenen op z’n zachtst gezegd gevoelig. Wat is er veranderd dat u – nota bene als rabbijn – zelfs samenwerking met christenen zoekt?
Hij glimlacht en reageert: “Ik ben God ontzettend dankbaar dat allerlei mainstream kerkelijke denominaties, in Nederland en wereldwijd, formeel afstand hebben genomen van de vervangingstheologie. Dat is de Godonterende leer dat de kerk – na de komst van Jezus – de plaats van Zijn verbondsvolk Israël zou hebben ingenomen. Daarmee is een heel groot obstakel voor Joods-christelijke samenwerking weggenomen.”

Ziet u daarin Gods hand? “Absoluut! Dit is iets buitengewoons, waarin wij als joodse gelovigen Gods voorzienigheid opmerken. Dit is Zijn wil.
Er is geen enkele natuurlijke verklaring voor zo’n historisch keerpunt. Een wonder, niets minder. Ik geloof dat wij als joden en christenen schouder aan schouder moeten staan om de wereld op te roepen zich op God te richten, en op de komst van Zijn Koninkrijk.”

Waar denkt u concreet aan als het om samenwerking gaat?
“In allerlei ethische kwesties kunnen en moeten we gezamenlijk optrekken, maar ook in het terugdringen van armoede en ongelijkheid tussen mensen en volken. We kunnen ons samen sterk maken voor vrijheid. Ik geloof dat samenwerking Gods opdracht aan ons is, joden en christenen. Door samen aan deze missie van God te werken, kunnen we de grote dag van de verlossing dichterbij brengen.” Hij bladert in zijn bijbeltje en vervolgt: “Een van de teksten die mij in dit verband altijd weer ontroeren, is Zacharia 8:23: ‘En dit zegt de HEER van de hemelse machten: Als die tijd is gekomen, zullen tien mannen uit volken met verschillende talen een Joodse man bij de slip van zijn mantel grijpen met de woorden: Wij willen ons bij u aansluiten, want we hebben gehoord dat God bij u is.’”

Wereldwijde vrede
Volgens Chaim Eisen zijn jodendom en christendom ‘verschillende paden’ tot God (zie kader). Is dat een gedachte die breder leeft binnen het jodendom? De rabbijn duwt zijn bril hoger op zijn neus en antwoordt: “In de joodse traditie zijn er inderdaad diverse klassieke bronnen die het christendom erkennen als een onder- deel van Gods heilsplan met deze wereld. Onder anderen rabbi Yehuda Halevi (ca. 1075-1141, red.) en rabbi Mozes Maimoni- des (1138-1204, red.) hebben hier al over geschreven. Ik sta dus op hun schouders. Christenen kunnen een aantal fundamentele zaken uit de Thora doorgeven aan de wereld. Bijvoorbeeld het feit dat de Schepper zich heeft geopenbaard op de Sinaï, en dat Zijn Koninkrijk zal komen, waarin zwaarden zullen worden omgesmeed tot ploegen. Wereldwijde vrede, een wereld- wijde broederschap van mensen en volken, dát is de grote toekomst die God ons in Zijn liefde belooft. Als joden en christenen hebben we verschillende rollen, maar dit is ons gezamenlijke doel. En samen staan we op de bodem van de Hebreeuwse Bijbel, door jullie het Oude Testament genoemd.”

Gelooft u dat christenen – evenals de joden – de opdracht hebben een licht voor de volken te zijn?
Eisen knikt. “Volgens Jesaja 42:6 is dat allereerst de roeping van Israël. Maar wij kunnen die taak nooit alléén vervullen. Want in Jesaja 49:6 worden ‘de einden van de aarde’ genoemd. Christenen kunnen het licht van Zijn openbaring zelfs tot aan de einden van de aarde brengen, en de volken terugroepen naar de levende God. Dat is hard nodig, zeker hier in Europa.”

Op weg naar de gaskamers
Gezien de lange geschiedenis van ‘christelijk’ antisemitisme, is het geen wonder dat onderwerpen als ‘bekering’ en ‘zending onder Joden’ tot op de dag van vandaag zeer gevoelig liggen. “Christenen die mij ervan proberen te overtuigen dat ik hun geloof moet omhelzen, doen dat uit liefde,” zegt Chaim Eisen, behoedzaam formulerend. “Daar twijfel ik niet aan. Maar wat missen ze? Dat andere cruciale aspect van een goede relatie: respect. Zulke christenen behandelen ons alsof we goddeloze heidenen zijn, die nog helemaal bij God geïntroduceerd moeten worden. Maar Hij heeft zich via het Joodse volk geopenbaard aan deze wereld. Zelfs op weg naar de gaskamers hebben Joden hun geloof in de komst van de Messias beleden...”

Eisen gelooft dat de Messias nog moet komen (“Want onze wereld is nog steeds niet verlost”). Jezus staat volgens hem op één lijn met andere grote rabbijnen uit het verleden, die stuk voor stuk door God werden gebruikt om het Messiaanse tijdperk dichterbij te brengen. Joden die Hem als Messias belijden, moeten wat hem betreft “terugkeren naar het jodendom”.

In de handen van God
Maar zelfs als dit grote verschilpunt (de persoon en het werk van de Messias) ter sprake komt, zoekt Chaim Eisen naar wat joden en christenen bindt. “Wij zien beiden uit naar Zijn komst – jullie noemen het Zijn tweede komst – naar deze wereld. Wie de Messias precies is, is volgens mij een vraag die we het beste in de handen van God kunnen laten rusten: Hij zal het ons eens duidelijk maken. Laat dit verschil- punt, dat we eerlijk onder ogen moeten zien, ons er niet van weerhouden samen te werken. Er is meer wat ons bindt dan scheidt als het gaat om onze gezamenlijke toewijding aan God. Door echt naar elkaar te luisteren en met elkaar in gesprek te gaan, kan het wederzijdse begrip en respect groeien. Ik geloof dat onze liefdevolle Vader jullie als christenen een eigen taak geeft om te vervullen, namelijk de volken terugroepen naar God. Dat kunnen wij als joden – zoals gezegd – nooit alleen. Door die rol als ‘lichtbrengers’ te vervullen, krijgen jullie het eeuwige leven en dragen jullie bij aan de verlossing van de wereld. Moge de grote dag van de Heer spoedig komen.”

Bron: EO Visie
Tekst: Gert-Jan Schaap
Beeld: Dik Nicolai

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.