Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

“Volgelingen van Iphonicon, wat staart ge naar de grond?”

Hoe onze smartphone een afgod wordt

Kennelijk houden mensen ervan te staren. Of dat ertoe leidt dat de belangrijke dingen ook gezien worden, is de vraag. Anton de Wit zoomt hier in zijn wekelijkse blog op in.

“Mannen van Galilea, wat staat ge daar naar de hemel te kijken?” Wie met Hemelvaart een kerk heeft bezocht, heeft die woorden kunnen horen. Daar werd de intrigerende tekst gelezen uit de Handelingen, waarin de leerlingen net hebben gezien hoe Jezus omhooggeheven werd en door een wolk aan hun zicht werd onttrokken. Terwijl ze Hem gespannen nastaarden – geef ze eens ongelijk, zoiets zie je niet elke dag – werden ze door twee mannen in witte gewaden tot de orde geroepen met bovengenoemde opmerking. Niet dáár is het te doen, maar hier op aarde.

Dat klinkt als een boodschap die de moderne mens gemakkelijk kan accepteren. We houden niet van getuur naar de hemel, van gepraat over een abstracte God in een vaag hiernamaals; hier en nu is het te doen. Toch: is de boodschap werkelijk zo makkelijk?

‘Smartphone zombies’
In Keulen zijn onlangs verkeerslichten voor voetgangers op de grond in het wegdek aangebracht. Dat was nodig, want steeds vaker gebeuren er ongelukken, niet zelden met dodelijke afloop, door voetgangers die zo geconcentreerd naar hun telefoon staren dat ze de gewone verkeerslichten niet zien. ‘Smartphone zombies’ worden ze al genoemd, of ‘smombies’. Mannen en vrouwen van het westen, wat loopt ge daar naar de grond te kijken?

Kijk om je heen, wil je weleens roepen, hier is het te doen! Wat is er op dat onnozele schermpje te zien dat mooier is dan het landschap waar je nu in de trein aan voorbijraast? Wat vrees je voor nieuwtjes en roddels te missen, dat je er de fruitbomen voor mist die net nu een paar dagen zo mooi bloesemen? Zie je die eigenlijk nog wel, zonder er meteen een Instagram-filter overheen te willen leggen? En welk WhatsApp- of Snapchat- of Facebook-contact is zo diepzinnig en vervullend, dat je ervoor kiest daar aandacht aan te geven terwijl je in het restaurant of op het terras zit met een mens van vlees en bloed?

Illusie
Toch, wees eerlijk: we maken ons er allemaal schuldig aan. Ikzelf ook, hoor. Het is ook zo’n leuk en handig ding hè, die smartphone? Je kunt er zo veel mee. Alles! Alles? Nee, toch niet, het ding wekt de illusie van alles, maar houdt intussen het wezenlijke voor me verborgen. Het kan me precies vertellen waar ik ben, maar niet wie ik ben. Het stilt geen honger, wekt hooguit steeds nieuwe honger op. Het kan de tijd doden, maar geen tijd voor me scheppen. Het wil me wijs maken dat het de hele wereld voor me opent, maar als ik eerlijk ben helpt het me vooral mij van de wereld af te sluiten.

Afgoderij
De dag vóór Hemelvaart, dat zullen minder mensen gehoord hebben, stond er ook een intrigerende tekst op het leesrooster van de kerken. Ook uit de Handelingen, maar nu over Paulus die in Athene komt en daar de afgoderij van die zo wijze maar zelfgenoegzame Grieken op de korrel neemt. We moeten, zegt Paulus, “niet menen dat het goddelijke gelijken zou op goud of zilver of steen, op een voortbrengsel van menselijke kunde en vernuft”.

Bij afgoderij denken we makkelijk aan bloedige heidense rituelen voor bizarre veelkoppige goden – en we kunnen dan menen dat het vandaag de dag geen rol van betekenis meer speelt. Niets is minder waar. Onze tijd is bij uitstek polytheïstisch; we verafgoden meer blinkende stenen dan ooit, waaronder ook met veel heilig ontzag die glimmende steen die onze smartphone is, voortbrengsel van menselijke kunde en vernuft. En onze afgoderij is geen onschuldig theaterstukje, getuige de groeiende groep dodelijke verkeersslachtoffers door smartphonegebruik. Op zijn altaar met touchscreen eist de god Iphonicon ongenaakbaar menselijke bloedoffers.

Slaafsheid
Maar misschien wel erger is de sluipende slaafsheid van ons, zijn trouwe volgelingen.  “Deze Jezus die van u is weggenomen, zal op dezelfde wijze wederkeren als gij Hem naar de hemel hebt zien gaan.” Tenzij ook Hij zijn wederkomst met lichtjes in het asfalt aankondigt, zullen wij er niets van zien.

Tekst: Anton de Wit

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.