Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Wanneer komt eerste robot tot geloof?

Reinier Sonneveld pleit voor robotmissionarissen

Er zal ooit een kunstmatige intelligentie tot geloof komen, betoogt schrijver Reinier Sonneveld. Laten we op tijd zijn met een catechismus voor robots en robotmissionarissen.

Futurologen zijn dol op de Wet van Moore, die stelt dat het aantal schakelingen in computers grofweg elke twee jaar verdubbelt. Gordon Moore, een van de oprichters van Intel, beschreef deze wet al in 1965 en sindsdien klopt het inderdaad. Zijn wet geldt ook voor bijvoorbeeld de grootte van harde schijven en hoeveel pixels digitale camera’s hebben.

Maar als deze wet al een halve eeuw werkt, kun je er de toekomst mee voorspellen! Computers over, zeg, 10 jaar zijn dan vijf keer verdubbeld in snelheid ten opzichte van nu. En omdat we de ‘rekenkracht’ van menselijke hersenen kunnen schatten, kun je ook voorspellen wanneer computers net zo slim worden als mensen. Veel futurologen stellen dat dit, met de nodige onzekerheden, ‘ergens in de jaren ’20’ wordt. Over tien, vijftien jaar dus.

Ray Kurzweil, de bekendste futuroloog, trekt de Wet van Moore nog verder door en stelt dat rond 2044 er een betaalbare computer is die een miljard keer de rekenkracht heeft van alle mensen samen. Zo’n apparaat stelt ons geen vragen meer, maar wij staan in rijen voor dat apparaat en vragen verbijsterd: ‘Vertel ons, bestaat God? Of… bent ú misschien God?’

Een bovengrens aan intelligentie
Critici wijzen erop dat toekomstvoorspellingen bijna altijd te vroeg zitten. Kijk maar naar oude sciencefictionfilms die zich afspelen in, zeg, het jaar 2000. Zweefauto’s, gedachteleesapparaten, vakantietripjes naar Jupiter… En kijk dan nog eens om je heen.

Volgens deze critici klopt de Wet van Moore dus al lang niet meer. Sinds 1998 is de verdubbeling vertraagd en sinds 2013 nog weer meer. Uiteindelijk kan die zelfs tot stilstand komen. De natuur heeft haar grenzen. Kleiner dan een atoom kun je niet bouwen. Sneller dan het licht kun je niet transporteren. Elke techniek bereikt na een wervelende beginperiode een maximum.

En dat maximum konden onze eigen hersenen al weleens bereikt hebben. De Nederlandse hersenwetenschapper Michel Hofman heeft berekend of menselijke hersenen nog groter kunnen worden. Nauwelijks, is zijn antwoord, want daardoor zouden de interne ‘snelwegen’ ook langer worden en zou ons denken slechts vertragen in plaats van versnellen. Misschien heeft God ons zelf dus al de maximale denkkracht gegeven wat haalbaar is in dit universum.

Een wedstrijd in menselijkheid
Toch is dat nog maar de vraag. God heeft ons in elk geval niet de snelste benen, de gevoeligste vingers of de beste ogen gegeven. Deze zijn allemaal overtroffen door dieren en later door apparaten die we zelf bouwden. Waarom zouden onze hersenen zo uniek zijn?

Diverse functies ervan zijn al gepasseerd. In 1997 legde Garry Kasparov het af in een schaakwedstrijd tegen Deep Blue. In 2011 verloren twee zeer slimme mensen het tv-spelletje Jeopardy! van Watson, een computer die zelfstandig alle vragen begreep en razendsnel telkens het goede antwoord gaf. In datzelfde jaar hielden op het Techniche festival in India enkele chatbots het publiek zo voor de gek, dat 59 procent dacht dat ze echte mensen waren. En dat was dus ook het jaar dat twee van zulke chatbots een gesprek over God voerden. Waarom zouden zo niet stuk voor stuk al onze hersenfuncties overtroffen worden?

Omdat, zo stelt Brian Christian in Een wedstrijd in menselijkheid, de mens een ‘package deal’ is. We zijn een immens flexibel ras. Met onze benen kunnen we dansen, verspringen, huppelen. Met onze hersenen fantaseren, rekenen, vertellen. Enkele losse onderdelen zijn wellicht te overtreffen, maar wij zijn een unieke combinatie daarvan en veel is niet ‘los verkrijgbaar’. Misschien zijn bijvoorbeeld liefhebben en geloven wel zo verweven met heel ons wezen dat het niet te imiteren valt.

Een catechismus voor robots
Misschien. Maar net zoals het erg waarschijnlijk is dat er toch ooit mensen op Mars zullen lopen – alleen veel later dan gedacht – zal die mensachtige robot er ook wel komen. Ergens in de tweede helft van onze eeuw, schat ik in. Het zal eng zijn, maar ook opwindend. Alle overtuigingen zullen hun best doen die robot voor zich te winnen. En misschien zullen de robots hun eigen religies ontwikkelen en bekeerlingen onder ons maken.

Kevin Kelly is een christelijke futuroloog. In een interview met Christianity Today stelt hij dat er inderdaad ooit een robot komt die zegt: ‘Ik ben een kind van God.’ En Kelly zal dan antwoorden: ‘Welkom in onze kerk. Want elk soort geest is nodig om zelfs maar ermee te beginnen Gods grootheid en mysterie te waarderen. Onze menselijke geesten alleen zijn zo beperkt. We hebben anderen nodig die anders denken.’


Auteur: Reinier Sonneveld

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.