Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

We hebben de Bijbel nooit zuiver gelezen (en dat is prima)

Reinier Sonneveld blikt terug op symposium 'Als het maar goed voelt...'

Er is een tijdje zoiets geweest als een christelijk ‘old boys network’. Een groep van zo’n twintig heren, inmiddels zestigers en zeventigers, speelde een grote rol achter de schermen. Soms ook op de schermen. Met wat puzzelen kunt u zelf de meeste namen wel achterhalen.
 
Deze groep heeft zijn macht verloren en er vormt zich geen nieuwe. Dat was mijn conclusie afgelopen zaterdag bij het symposium ter afscheid van Ad de Boer. Tijdens hun functioneren is het christendom in Nederland gehalveerd en ook in onze kringen worden ‘grote mannen’ inmiddels niet meer geaccepteerd. Een prima ontwikkeling, als je het mij vraagt. Het past bij de nieuwe marginale positie die we als kerken hebben gekregen.
 
Wie zijn de gezichten van het huidige Nederlandse christendom? Dat is inmiddels dezelfde vraag als: Wie belt DWDD als er ‘iets christelijks’ speelt? Arie Boomsma natuurlijk. Roderik Vonhögen. Maar verder? Dan worden ze toch al weer wat ouder: Tijs van den Brink, Arjan Lock, Paul van Geest en Frank Bosman. Maar deze mannen (ook weer allemaal) hebben achter de schermen veel minder invloed en zijn niet het type ‘grote leiderfiguren’. Ze lijken het zelf ook niet te ambiëren en het zou niet van ze geaccepteerd worden.
 
Als het maar goed voelt?
Ik noem dit zo uitgebreid, omdat het samenhangt met het thema van het bewuste symposium: ‘...als het maar goed voelt’. Ad de Boer vertelde over de grote onrust die hij voelt bij het huidige christendom: laten we onze oren niet veel te veel hangen naar wat er in de cultuur leeft, wat ‘er goed voelt’, en passen we daar de Bijbelse boodschap vervolgens op aan?
 
Ja natuurlijk, denk ik, maar dat is niet erg en dat deden we altijd al.
 
Gevoel is gewoon iets wat bij mensen hoort. Emoties zijn de ‘conclusies’ van je ervaringen: op basis van talloze indrukken en gedachtes geven ze je een duidelijke richting. Je ervaart iets en je wordt boos, verdrietig, jaloers, enzovoorts en dat bepaalt je volgende gedachtes en handelingen.
 
Het is onmogelijk om de Bijbel zonder dat soort ‘emotionele conclusies’ te lezen. We hebben de Bijbel altijd geïnterpreteerd met al de bagage die we in ons hadden, inclusief wat we uit ‘de wereld’ meebrachten. Een ‘pure’ boodschap is een illusie.
 
Je beweegt mee met je cultuur
En daar komen die ‘oude mannen’ om de hoek. Als je middenin het leven staat, valt dat proces je minder op. Je beweegt je mee met de cultuur en voelt daardoor minder contrasten. Als je ouder wordt kom je verder van de ‘mainstream’ af te staan en voel je meer vervreemding. Je denkt opeens: iedereen laat zich maar door zijn/haar gevoelens bepalen, vroeger toen lazen we nog zuiver de Bijbel...
 
Maar nee, we hebben nooit ‘zuiver’ de Bijbel gelezen. Dat kan helemaal niet. Denk aan hoe we vroeger over homoseksualiteit dachten. Het was in de omringende cultuur überhaupt geen optie en dat namen we mee als we de Bijbel gingen uitleggen. Inmiddels heeft een groot deel van Nederland geen enkel moreel bezwaar tegen homorelaties en nemen we dat weer mee. En uiteraard beïnvloedt ook dat onze uitleg.
 
Sterker nog, onze tijd is minder emotioneel dan ooit. Bij de P&O-afdeling van je bedrijf kennen ze jou als persoon niet meer, maar ben je een nummer. Je betaalt niet met geld dat je fysiek van je baas krijgt, maar met een cijfercode. We leven in een volledig kunstmatige omgeving waar alles ontworpen, bedacht en gemaakt is. Dat stompt ons af en vervolgens gaan we in onze vrije tijd ontzettend willen voelen. Eindelijk emoties! We laven ons eraan – omdat we elders tekort komen.
 
Dat geldt ook voor onze Bijbel-uitleg. De Statenvertaling uit de 17e eeuw is een heel gevoelsmatige vertaling, bijvoorbeeld omdat we toen minder goed Grieks en Hebreeuws kenden dan tegenwoordig. Inmiddels weten we meer over die cultuur van toen en is er minder sociale druk om met een bepaalde uitleg te komen. Dat betekent dat onze Bijbel-uitleg objectiever kan zijn dan vroeger.
 
Rare scheiding
Maar al was dat niet zo – ons gevoel speelt nu eenmaal altijd een rol en dat is prima. Er is geen enkele reden om dat onderdeel meer te wantrouwen dan iets anders van ons leven. Waarom zou ons gevoel speciaal kwetsbaar zijn voor de zonde en ons verstand bijvoorbeeld minder? Waarom zou dat plotseling immuun zijn? Overal kan de heilige Geest werken en overal de zonde. Het is een vreemd dualisme, een rare scheiding tussen verstand en gevoel, omdat plotseling ons gevoel als de hoofdschuldige aan te wijzen.
 
Maar om nog een keer terug te komen op dat christelijke ‘old boys network’: enkele leden daarvan kwamen tijdens het bewuste symposium aan het woord en ook zij bleken enorm veranderd te zijn de afgelopen decennia. Ik vond het opvallend hoezeer zij in de ik-persoon spreken en het over hun beleving hadden. Ze waren er vooral met hun hart en dat was ontroerend om te zien. Ook ouden van dagen zijn kinderen van hun tijd. 


Auteur: Reinier Sonneveld

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.