Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Willen christenen ook een soort kalifaat?

Scheiding kerk-staat is een christelijk idee

IS wil in het Midden-Oosten een islamitische staat stichten, een zogeheten ‘kalifaat’. Boko Haram probeert dat in Nigeria. Uiteindelijk moet dat tot een wereldwijde moslimregering leiden. Waarom pleiten christenen eigenlijk niet voor een christelijke staat?

Een kalifaat is een staat waar een kalief regeert, een erfelijke opvolger van Mohammed. Nu is die opvolging onmogelijk te controleren en zijn er allerlei alternatieve ideeën binnen de islam. De leider van IS, Abu Bakr al-Baghdadi, wordt bijvoorbeeld zelden gezien als een rechtmatige kalief. Daarom is het vooral iets symbolisch. Via de genen zou een kalief dichterbij de profeet staan en zijn kalifaat is daardoor zuiverder.

IS introduceert nu weer het begrip kalifaat, vooral als mediastunt. De meeste jongemannen die naar Syrië gaan om daar te vechten, komen voor een ervaring van verlossing. Ze hebben schuldgevoelens en door te vechten voor Allah wordt hun schuld vergeven. Ook kunnen ze hun gevoelens van miskenning en zinloosheid zo matigen. Intussen heeft het gebied dat IS heeft veroverd niets van een kalifaat. Abu Bakr al-Baghdadi regeert er niet, het is een lappendeken aan gebiedjes en wegen, er heerst vooral anarchie.

Toch zijn die Syriëgangers wel een beetje te begrijpen. Het is in elk geval niet onmogelijk je in hen in te leven. Als je een bepaalde overtuiging hebt, wil je toch dat je land volgens die overtuiging wordt geregeerd? Daarom is het zo opvallend dat er geen christelijke variant is. Natuurlijk zijn er plekken waar er christelijke groepsdruk is, maar het is onvergelijkbaar met een kalifaat.

Waarom geen christelijk kalifaat?
Het christendom streeft namelijk niet naar vermenging, maar naar scheiding van overtuiging en staat. Dat is geen modern idee van sinds de Verlichting, maar wortelt diep in het christendom: 

  • Jezus leerde respect voor de staat en wilde geen nieuwe staat stichten. Hij riep zijn volgelingen op gewoon belasting te betalen: ‘Geef aan de keizer wat van de keizer is’, zei hij toen hij een muntje liet zien met het opschrift van de keizer. Jezus begon wel een revolutie, maar niet om de regering omver te werpen: hij begon een religieuze revolutie, bedoeld om nieuwe gemeenschappen te bouwen die van onderop de wereld veranderen. Geweldloos dus. Dit is opmerkelijk, omdat Israël in zijn tijd bezet was door de Romeinen. Nergens roept hij echter op om hen te verdrijven.

  • Jezus werd door een staat gekruisigd. Zo ver ging zijn respect voor de regering, dat hij die zelfs niet bestreed toen die zijn ondergang werd en hij werd doodgemarteld. Dat betekent tegelijk dat in het christendom een diep wantrouwen tegen de staat schuilt. Onze Heer werd door een staat omgebracht – dan kun je daar niet zoveel heil meer van verwachten.

‘Mijn koningschap hoort niet bij deze wereld. Als mijn koningschap bij deze wereld hoorde, zouden mijn dienaren wel gevochten hebben om te voorkomen dat ik aan de Joden werd uitgeleverd. Maar mijn koninkrijk is niet van hier.’

Zo reageerde Jezus toen Pilatus hem ondervroeg. Gods koninkrijk moet met andere middelen zich verspreiden. Niet door iemand ergens toe te dwingen, maar door in vrijheid mensen te laten kiezen. Dat heeft de lange adem. De beweging die Jezus begon is de enige die al zo lang overleeft; geen staat of koninkrijk bestaat al zoveel eeuwen. 


Auteur: Reinier Sonneveld

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.