Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Word de beste jij

Het succes van anderen kan je het gevoel geven zelf een sukkel te zijn. Toch doet succes ertoe. Schrijver Reinier Sonneveld zoekt een gezonde manier om succes na te streven.

Ik stoor me al jaren aan hoe vrouwen worden ‘verdingelijkt’ in reclames. Een strak lijf, een leuk koppie (die zelfs regelmatig achteloos over de rand wegvalt) en dan moeten we plotseling massaal een of andere ordinaire kaas kopen. Voor vrouwen lijkt het me nogal intimiderend: dag in dag uit lijven aanzien die mooier zijn dan jijzelf.

Van onze vriendinnen weet ik dat ze hier dagelijks mee moeten dealen, ja uurlijks, en ik kan het me voorstellen, maar pas onlangs ervoer ik het zelf als man. Bij een reclame voor extra lang herenondergoed stond een ongelooflijk afgetraind herenmodel (deze geloof ik) en ik keek omlaag naar mijn eigen buikje en ik voelde me zowaar een paar minuten een sukkel. En sindsdien, elke keer als ik in een bushokje zo’n reclame zie, voel ik me een lulletje rozenwater.

Absurd-goed
We worden omgeven door spectaculair succes. Overal zijn mensen die ergens absurd goed in zijn. En dat doet iets met je. Mijn opa was vroeger in zijn dorp de enige slager. En dus de beste slager. Ik schrijf boeken en voor Nederlandse begrippen doe ik het best aardig, maar Britse en Amerikaanse auteurs zijn hier eveneens verkrijgbaar en ik weet ook wel dat sommigen mij flink overtreffen (nee, koop nóóit de boeken van Miroslav Volf, Rob Bell en Tom Wright, vergeet die namen alsjeblieft meteen!).

Dat geldt voor iedereen. Wat je ook doet, er is inmiddels altijd iemand die je daarin voorbijstreeft. Knapper, sneller, beter, slimmer, enzovoorts.

"Hoe je voor God staat, dát is het belangrijkste"

Een bekende religieuze ‘truc’ is dan te verinnerlijken. Het gaat niet om de buitenkant, zeggen we wel, maar om je hart. Uiterlijk succes is maar van tijdelijke aard. Hoe je voor God staat, dát is het belangrijkste.

En ja, daar zit wel wat zin. Maar je miskent dan ook zo veel wat wel echt van God komt. Ik bedoel, wie anders dan God heeft die modellen zo prachtig gemaakt? Het is niet aan mij daar uitvoerig naar te turen, maar ze zijn wel degelijk schitterend en ik hoop dat er ergens een partner is die daarvan kan genieten. Mijn opa was bijvoorbeeld zijn leven lang slager en maakte echt geniale leverworst. Zo nu en dan schrijf ik heus iets zinnigs, en die collega-schrijvers (zeg ik tandenknarsend) nog iets zinnigers. Er bestaat zoiets als echt succes. En het is belangrijk dat te vieren. Wie succes heeft, haalt het uiterste uit de schepping en eert zo God, misschien zonder het te weten. Ons spirituele leven gaat verkrampen als we ons ‘wereldse’ succes niet mogen meetellen, wat voor de meesten toch onze belangrijkste tijdsbesteding is.

De andere kant op werkt echter ook niet. Want ja, heel soms kun je ergens de beste in zijn. Even. Maar als je alleen daarvoor leeft, zul je je snel nutteloos en leeg voelen. De beste zijn is mogelijk, de beste blijven niet.

Nietig voelen
Succes miskennen is dus niet heilzaam, succes verheerlijken evenmin. Wat dan wel? Ik kan nu niet de ‘truc’ leveren die gegarandeerd werkt. Je een sukkel voelen bij een of andere bushokjeposter, dat zal wel zo blijven. Je nietig voelen, niet weten waarvoor je hier bent, jaloers, enzovoorts, dat hoort er tegenwoordig bij en dat zal altijd vervelend blijven voelen.

Toch is het mogelijk de scherpe kantjes er vanaf te halen. De vraag om jezelf te stellen is: zou ik met diegene willen ruilen? Zou ik, bijvoorbeeld, een Tom Wright willen zijn? Of die afgetrainde knul met dat lange herenondergoed? Nee, eigenlijk niet, als ik eerlijk ben. Wat ik me voorstel bij beide levens, is niet hoe ik mijn dagen wil slijten.

"Die strakke buik zonder die vier uur per dag in de sportschool"

Zo’n vraag – zou ik met diegene willen ruilen? – helpt om realistisch te blijven. Wat we namelijk eigenlijk willen is niet iemands complete leven, maar alleen dat ene stukje. Die strakke buik van dat model. De immense eruditie van die theoloog. Plus natuurlijk de pass van Johan Cruijff. We willen een combinatie van allemaal stukjes van mensen om zo de perfecte ik te puzzelen. Zonder de negatieve aspecten, alstublieft-dankuwel. Die strakke buik zonder die vier uur per dag in de sportschool. Die eruditie zonder een complete afwezigheid van een sociaal leven.

Jij-zijn
Wat dit uiteindelijk oplevert, merk ik bij mezelf, is een besef van je betekenis op de plek waar je nu bent. Jij hoort waar je nu bent. Jij bent succesvol in jij-zijn. Jij bent de beste jij die er is. Ik begrijp dat dit nogal zelfhulp-achtig kan klinken, maar het is nu eenmaal zo: God heeft jouw omgeving aan jou gegeven en jou aan je omgeving. Daar hoor je nu en daar ligt je roeping. Wees daar van betekenis en wordt de beste jij die je kunt zijn. Dat is de zin van je leven.

Martin Buber, een bekende Joodse filosoof, vertelde eens dit oude verhaal. Besef erbij dat Mozes de allergrootste mens is voor de Joden. De grote rabbi Susja sprak, vlak voordat hij overleed: ‘In het toekomende Rijk zal mij niet gevraagd worden: ‘Waarom ben jij niet Mozes geweest?’ Mij zal gevraagd worden: ‘Waarom ben je niet Susja geweest?’’ Je opdracht, zegt Buber hiermee, is niet een ander te worden, maar het beste te geven in de unieke situatie waarin jij bent.

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.