Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

"Meer films gebruiken in de kerk"

Rinke van Hell promoveert op 'film en geloof'

Hoe kijken christenen naar films? En wat doen ze er vervolgens mee? Rinke van Hell promoveert deze week op een onderzoek naar die vragen. “We kunnen films heel goed gebruiken in de kerk.”

Dertig christenen van allerlei pluimage keken op verzoek van Rinke naar drie films: Mar Adentro, een film over euthanasie, Des hommes et des Dieux, over het leven van monniken in een islamitische omgeving, en Blue like jazz, over een zoektocht naar ‘echt geloof’. Na afloop bevroeg de onderzoeker elke kijker over zijn of haar ervaringen.

Wat heb je ontdekt?
“Je kunt aan de manier waarop iemand een film ervaart niet achterhalen in welke kerk hij of zij zit, maar er zijn wel overeenkomsten met hoe iemand in zijn geloof staat. Iemand die bijvoorbeeld zoekende is, ziet dat thema eerder terug in een film dan iemand die zijn geloof vanuit een vastomlijnde traditie heeft overgenomen.”

Hoe zit dat dan?
“In de film Mar Adentro speelt euthanasie een belangrijke rol. Maar een vrouw uit mijn onderzoek haalde er vooral de les uit dat je mensen die je liefhebt, in hun waarde moet laten. Dat kwam overeen met hoe ze in een eerder gesprek over haar moeizame relatie sprak. Het thema euthanasie was helemaal niet zo relevant voor haar. Elke kijker noemde een andere boodschap uit de drie films die ze keken, maar er waren steeds opvallende overeenkomsten met hoe ze hun geloof beleven.”

Iedereen leert dus iets anders van een film?
“Een film is een soort gelijkenis: eerst is er herkenning. Je kunt je identificeren met de hoofdrolspelers. Vervolgens ontstaat er vervreemding: er gebeurt iets wat je niet had verwacht, iets nieuws. Des hommes et des Dieux toont een manier van geloven die in eerste instantie herkenbaar is maar ook verrast: ‘zo kan het dus ook!’ Die laatste ervaring beschouw ik als een stukje van het koninkrijk van God. Jezus laat ook steeds zien hoe het anders kan zijn.”

Maar veranderen kijkers daardoor?
“Film kijken is geen passief vermaak. Er wordt een antwoord gevraagd van de kijker: kan ik het voorbeeld uit de film toepassen op mijn eigen leven? Het biedt ook de mogelijkheid om te experimenteren met de werkelijkheid: dingen die je normaal niet meemaakt, ervaar je in een veilige omgeving. Hoe zou jij het doen?

Voor christenen maakt het veel uit hoe ze in hun geloof staan. Er waren mensen in mijn onderzoek diep geraakt door Des hommes et des Dieux, maar anderen meenden dat de film niets met geloof te maken had: ‘ze bidden niet ’s ochtends en ze vragen God niet om een profetie’. Bij de ‘zoekers’ had de film veel meer effect dan bij mensen die hun geloof nauwelijks hadden onderzocht.”

Als geloof en films zo veel met elkaar te maken hebben, moeten we er dan iets mee in de kerk?
“Bijna iedereen kijkt films, maar daar wordt in kerken zelden iets mee gedaan. Dat is jammer. Hoe mensen ook in hun geloof staan, zoekend, orthodox of ruimdenkend, films kunnen helpen om oude waarheden met nieuwe ogen te bekijken.”

Rinke van Hell is docent praktische theologie en onderzoeker bij de Christelijke Hogeschool Ede. Ze promoveert 29 juni aan de Evangelische Theologische Faculteit en Leuven en de Vrije Universiteit Amsterdam.

Des hommes en des Dieux

Mar Adentro

Blue like jazz

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.