Visie op Facebook

Meepraten over films? Op de speciale Televisiefilm-Facebookpagina kunt u uw reactie achterlaten.

‘Antisemitisme is nog nooit zo hard geweest’

Het toenemend antisemitisme baart rabbijn Evers in Amsterdam grote zorgen. "Als mijn eigen kinderen door bepaalde buurten moeten, ook in Amstelveen, moeten ze zich verkleden als niet-Joden. Dat is eigenlijk onacceptabel in onze multiculturele samenleving". Maar als klokkenluider heeft hij bij de Amsterdamse politie inmiddels wel wat bereikt.

Rabbijn mr.drs. R. Evers (47) is al jaren bezig met klagen tegenover de politie over antisemitische overlast. Hij merkt dat, sinds de intifada eind 2000 in Israël is losgebarsten, het antisemitisme in West-Europa, met name in Amsterdam waar 20.000 Joden wonen, is toegenomen en ernstige vormen heeft aangenomen. Ook een rapport van het CIDI (Centrum voor Informatie en Documentatie Israël) toont aan dat Jodenhaat sterk is gegroeid, met name vanuit de Marokkaanse gemeenschap.
Evers: „Als we op straat herkenbaar zijn als Jood, worden we uitgescholden. ‘Hamas, hamas, Joden aan het gas, vuile Jood, kankerjood, weg met Israël, leve de Palestijnen’ etcetera. Ik ben als rabbijn duidelijk herkenbaar, maar het betreft ook onze kinderen. Die lopen er behoorlijke trauma’s van op. Het is indicatief voor een bepaalde houding van een deel van de Nederlandse bevolking. De mensen die de oorlog hebben meegemaakt — mijn moeder bijvoorbeeld heeft in Auschwitz gezeten — zeggen dat het antisemitisme nooit zo openlijk en zo hard is geweest.“
„We maken ‘s avond laat nog wel eens een strandwandeling. Zo kwam er vorig jaar een Nederlands echtpaar naar ons toe en begon ons uit te schelden. Mijn jongste zoontje van negen scholden ze uit voor kankerjood. Als je het niet eens bent met Israël, oké, maar dat wordt dan geprojecteerd op de Joden in Nederland.“

Aangifte
Discriminatie en dus ook antisemitisme is in ons land verboden. Uitingen daarvan kunnen daarom aangegeven worden bij de politie. Maar dat aangifte-doen niet eenvoudig is, heeft de rabbijn wel gemerkt.
Toen op zondag 18 november vorig jaar in Amsterdam-West, waar veel allochtonen wonen, de synagoge uitging, werden de mensen met stenen bekogeld. De politie werd gebeld, die zou komen, maar kwam niet. Aangifte doen kon op zondag niet, maar de volgende dag was ‘de computer kapot’. „Het is gewoon heel moeilijk om aangifte te doen. Daar ben ik wel eens een dag mee bezig geweest.“
Evers maakte hier melding van in de pers en daar is de politie toch wel van geschrokken. Het opgeroepen beeld niet serieus te worden genomen, wil de politie wegnemen. Er volgde een bijeenkomst in het Israëlitisch Seminarie in Amsterdam, waarbij de korpschef van politie, het gemeenteraadslid Fatima Elatik namens de Marokkaanse en Haci Karacaer namens de Turkse organisatie aanwezig waren. Ook van die kanten werd bezorgdheid geuit en het gedrag van de jongeren veroordeeld. Zelfs de burgemeester van Amsterdam, Job Cohen, heeft Evers persoonlijk gebeld om zijn bezorgdheid te uiten. Hij heeft de politie geactiveerd om dit zeer serieus op te pakken. Er werden ook nieuwe afspraken gemaakt over het doen van aangifte bij de politie.
Rabbijn Evers is voorlopig tevreden. „Er wordt achter de schermen best veel werk verricht, maar de politie heeft het in Amsterdam niet zo gemakkelijk.“

Oorzaken
De oorzaak van het nieuwe antisemitisme is volgens de rabbijn het conflict in Israël. „Marokkanen hier kijken veel naar de tv-zender Al Jazeera. (Turken spreken geen Arabisch.) En ze worden opgehitst door de ongenuanceerde berichtgeving. Ik wil de Marokkanen niet generaliseren, maar het gaat in elk geval om jongeren die Arabisch spreken. De 11e september speelt ook een rol. Bin Laden vinden ze fantastisch.“
Een andere oorzaak die meespeelt, is volgens Evers de achtergestelde positie van de allochtone gemeenschap in ons land. „Die roept frustraties op die ze af moeten reageren. Ze wonen nu eenmaal niet in de meest welgestelde buurten, ze hebben taalproblemen, acceptatieproblemen, de cultuur en religie zijn totaal anders dan de Nederlandse, dat is allemaal niet zo eenvoudig. Dan moet de agressie afgeblazen worden en dat gebeurt dan op de makkelijkste zondebok in de omgeving. En als je merkt dat dat straffeloos kan, ga je gewoon door.“
Niet alleen in Amsterdam, ook in andere Europese steden neemt het antisemitisme toe. Opperrabbijn Guigui van Brussel werd op straat aangevallen door een groepje jongeren. Ze beledigden de man in het Arabisch, vloerden hem, bespuwden en schopten hem in het gezicht.
De familie Evers gaat op de sabbat nooit met de auto naar de synagoge, maar te voet in speciale sabbatkleding. „Dat valt op. Maar ik wil mijn eigen identiteit kunnen beleven. Ik ben niet bang. We zijn een beetje immuun geworden voor angst, maar ik wil vrij in dit land kunnen leven. Er wordt in de Joodse gemeenschap weinig over gesproken, maar als je erover begint, komen de verhalen los. Iedereen heeft ermee te maken. Ook in Amstelveen, Amersfoort en andere plaatsen.“
Evers denkt dat dit in West-Europa een hot-item is. Hij heeft bepaald niet de indruk dat men in Europa pro Israël en pro Joods is en wijt dat mede aan de media, die al gauw voor de underdog-positie van de Palestijnen kiezen. „Als de media het zelfverdedigingsrecht van Israël niet belichten, zijn ze verkeerd bezig. Ik wil niet zeggen dat alles wat Israël in de Palestijnse gebieden doet, goed is, maar het nieuws is heel ongenuanceerd. We worden in Israël geconfronteerd met veel agressie en aanslagen. De aanslag in het centrum van Jeruzalem vorig jaar was vlak bij mijn dochter. Ze belde ons meteen op dat alles in orde was. We hoorden door de telefoon de volgende bom ontploffen.“
De rabbijn vindt de situatie in Israël zeer beangstigend. Je durft haast geen bus in of een winkelcentrum binnen te gaan, zeker niet met de kinderen. Men reist in zelf georganiseerde kleine busjes en zorgt op alle mogelijke manieren voor eigen veiligheid. Je kunt haast niet meer naar Israël op bezoek gaan, want je bent niet meer verzekerd. Niemand voelt zich meer veilig. Het negatieve reisadvies is misschien goed bedoeld, maar op die manier help je het toerisme — heel belangrijk voor Israël — ook duidelijk om zeep.

Aanslagen
Een Joodse familie, waar we goede contacten mee hadden, woonde hier vlakbij in Amsterdam. Vader, moeder en een aantal kleine kinderen. Ze werden in het centrum van Jeruzalem weggeblazen. Dood. Dan zie je de beelden van een begrafenisondernemer die alle stukjes van de lijken bij elkaar moet vegen, omdat bij ons alles van het lichaam begraven moet worden. Nare beelden. En je kunt nauwelijks iets terugdoen. We horen hier in Nederland lang niet alles. Er zijn dagelijks aanslagen. Het treft iedereen.“
Ook Evers weet voor het probleem geen oplossing te bedenken. „De Palestijnen willen geen vrede. Het zijn geen gesprekspartners, maar terroristen. Ze denken dat ze met chaos winst kunnen boeken. Arafat heeft nog nooit iets constructiefs, iets positiefs gedaan. Het is altijd ‘nee’. Hij kan ook geen beslissingen nemen. Zijn rol lijkt uitgespeeld.“
De rabbijn vindt het optreden van het Israëlische leger in de bezette gebieden niet laakbaar. „Moet je eens kijken hoe Nederland reageert als er met een bomaanslag in een tunnel gedreigd wordt. Grote paniek. Alles wordt afgezet en overal zie je zwaarbewapende militairen die alles en iedereen controleren.“