Visie op Facebook

Meepraten over films? Op de speciale Televisiefilm-Facebookpagina kunt u uw reactie achterlaten.

'Je hebt verhalen nodig om te ontdekken waarin je gelooft'

'Je hebt verhalen nodig om te ontdekken waarin je gelooft'

Een goed verhaal gaat over moedige helden, is spannend, romantisch en het liefst lekker dramatisch. Toch? Niet voor schrijfster Charissa Bakema (47). Het zijn de levensverhalen van gewone mensen die haar het meest raken. “Laten we meer verhalen delen in de kerk.”

"Al is het soms klein: we vertellen allemaal verhalen. Als je op je werk vertelt wat je in het weekend hebt gedaan, is dat een verhaal. De kunst is dat je leert zoeken naar het waardevolle.” vertelt Charissa bij een mok thee in haar Utrechtse huis. Het verhaal achter het verhaal, daar gaat het om, kortgezegd. Wat vertelt iemand nou echt? Op de keukentafel ligt De Verhalenkathedraal, haar nieuwe boek dat hierover gaat. “Je leven bestaat uit duizenden verhalen die samen bepalen wie je bent. Ook verhalen van anderen kunnen belangrijk zijn voor je identiteit. Als je luistert naar iemand die iets vertelt over bijvoorbeeld verlies of liefde, helpt dit de ander beter te begrijpen en levert het nieuwe inzichten op voor je eigen situatie."

Antwoord vinden

“Mijn vader en moeder lazen mij als kind vaak voor uit boeken, en ook de Bijbelverhalen heb ik meegekregen. Dus ik heb al vroeg geleerd naar verhalen te luisteren en daar boodschappen in te horen,” vertelt Charissa over het idee achter De Verhalenkathedraal. “Een paar jaar geleden was ik op het Engelse festival Greenbelt. In een tent vertelden mensen een verhaal van maximaal tien minuten over hun leven. Bijvoorbeeld hoe ze hun partner hadden ontmoet, of over diepe onzekerheden waarmee ze worstelden. Het waren geen professionele vertellers, maar gewone mensen. Dat vond ik bijzonder, maar de volgende dag merkte ik het effect pas echt. Ik liep over het festivalterrein tussen twintigduizend mensen, en plotseling herkende ik de verhalenvertellers. Ze waren niet anoniem meer.”

Charissa’s boek staat vol tips voor het schrijven en delen van je eigen levensverhalen. “In mijn werk als supervisor merk ik dat mensen dankzij verhalen antwoord vinden op vragen als: ‘Waar geloof ik in? Waarom doe ik dingen zoals ik ze doe? Wat drijft mij ten diepste?’ Door de verhalen van mijn familie, zijn bepaalde waarden voor mij belangrijk geworden. En dankzij een verhaal over een belangrijk moment, begrijp ik dat ik keuzes heb gemaakt die andere keuzes hebben uitgesloten.”

Wat als je niet met verhalen bent opgegroeid of niet goed kan vertellen?
“Soms geef ik een opdracht: ‘Je gaat een verhaal vertellen over dit woord, bijvoorbeeld ‘keukentafel’, en het moet iets waardevols bijbrengen.’ Ik heb nog nooit meegemaakt dat mensen dan geen verhaal hebben. Ze moeten alleen beseffen: ‘O ja, dat is gebeurd! Is dat de moeite waard om te vertellen?!’”

Het hoeven geen grote dingen te zijn.
“Klopt. Wij leven in de tijd van artiesten en beroemdheden, en zij hebben altijd een bijzonder verhaal. Onszelf herkennen we eerder in de gewone dingen. Mijn moeder vertelde me dat haar gezin vroeger met een schip door het kanaal voer, waardoor zij telkens naar een andere basisschool moest. Iedere dag kwam haar grote broer even in de klas kijken hoe het met haar ging. In principe is het gewoon: kind zit in klas, broer komt binnen. Wat is dan het waardevolle? Dat is dat zij voelde dat haar broer haar beschermde en van haar hield. Maar dat vertelt ze niet. De boodschap moet je als luisteraar verstaan.”

Denk je dat christenen genoeg verhalen vertellen?
“Ze vertellen wel verhalen, maar vaak met een vooringenomen idee over wat mensen ervan moeten leren. Dat zou wel wat minder mogen van mij. Als je wilt evangeliseren, kan een verhaal ook een verborgen agenda worden. Zo van: ‘Je moet hier het volgende uit gaan halen, want ik wil dat jij God vindt.’ In dat geval kan ik volgens mij beter aan iemand vragen: ‘Hoe ervaar jij God?’ Dan ben ik eerlijk en weet diegene waar ik naartoe wil.”

Toch denkt Charissa dat verhalen binnen het geloof een mooie rol kunnen spelen. “Laatst gaf ik een workshop op de missionaire dag van de PKN en daar zei ik: ‘Begin gewoon eens in de kerk.’ Maak geen ruzie over de eredienst, maar plan een avond om bijzondere momenten uit de eredienst met elkaar te delen. En durf met elkaar ook naar het verlies en lijden te gaan, zodat je open wordt. Dat laatste is misschien wel een van de belangrijkste eigenschappen die we als christenen moeten ontwikkelen, willen we daadwerkelijk iets van ons geloof kunnen delen met de wereld om ons heen.”


Tekst: Femke Taale
Beeld: Eljee
Bron: Visie 2015, nr. 6

Charissa Bakema was op 24 januari 2015 te gast in het programma Onderweg. Bekijk hieronder het interview.