EO - Neef aan de Overkant

Het ziet er hier niet al te best uit

Hoewel ze beiden als kind opgroeiden in Nederland, hadden ze elkaar nooit eerder gezien. Mouin Rabbani en Gideon Soesman: een Nederlandse Palestijn en een Nederlandse Israëliër. In De Ochtenden (EO) schrijven de twee elkaar een brief, die ze in de uitzending aan elkaar voorlezen. De radiorubriek 'Neef aan de overkant' begint in mei 2002, als de Tweede Intifadah twee jaar gaande is.

Na twee afleveringen blijken de 'neven' voor zaken in Nederland te zijn. Verslaggever Steven Emmens organiseert een lunchafspraak in Amsterdam op 17 juni.

Klik hieronder om de verschillende afleveringen te beluisteren:

sluit dit venster

Tegenstrijdige uitgangspunten

Na een eerste kennismaking in de radiobrieven en tijdens een ontmoeting in Amsterdam, is de sfeer tussen Gideon en Mouin optimaal om samen een poging te doen het conflict tussen hun volken op te lossen. Een dialoog die in het klein een voorbeeld kan zijn voor wat er in het groot zou kunnen gebeuren.

Over de grote lijnen zijn ze het eens, maar het venijn blijkt in de details te zitten. Bij het bespreken van het 'hoe' van een oplossing, stuiten beide 'neven' op vele tegenstrijdige uitgangspunten...

Klik hieronder om de verschillende afleveringen te beluisteren:

sluit dit venster

Nogal harde woorden

De discussie tussen Mouin en Gideon werd scherp aan het eind van 2002. De ontmoeting in Amsterdam was goed geweest, er was zelfs constructief onderhandeld. In de tweede serie brieven, van september tot december 2002, zou het de bedoeling zijn de zaken goed uit te praten, de details uit te werken en de contouren van een definitieve oplossing uit te werken. Dat laatste lukte niet helemaal, vooral omdat de ontwikkelingen in het Heilige Land niet op vrede duidden, maar op een voortslepen van het conflict. De spiraal van aanslagen, liquidaties, afsluitingen en beschietingen hadden hun weerklank in 'Neef aan de overkant'.

Nieuwe ontwikkelingen in het Midden-Oosten nodigen uit de radiobrieven weer uit te gaan zenden. Als passend begin worden radioportretten gemaakt van Gideon en Mouin. Ze nemen verslaggever KlaasJan Baas mee naar een plek die voor hen van grote betekenis is...

Klik hieronder om de verschillende afleveringen te beluisteren:

sluit dit venster

Kerstbestand

De dialoog tussen Mouin en Gideon veranderde in de loop van 2003 in een debat, wat bij vlagen veel weg had van een polemiek. Geen retorisch middel werd geschuwd om de ander te bestrijden. Aan het eind van het jaar besloot de redactie dat het tijd werd om uit de loopgraven te komen en elkaar opnieuw te ontmoeten. Een kerstbestand.

Mouin is opnieuw voor zaken in Nederland, wat helaas niet voor Gideon geldt. Hij moet het gesprek telefonisch vanuit Tel Aviv voeren. In de Hilversumse studio zitten verder drie speciale gasten: Ruud Hoff (Midden-Oostendeskundige), Martin de Borst (mediator van bureau RePair) en Peter van der Geer (debatdeskundige). Van der Geer heeft als taak het debat tussen beide 'neven' te analyseren: wat ging er mis en waarom? De Borst heeft als taak hen met elkaar te verzoenen en weer 'on spekking terms' te brengen. Hoff is aanwezig in een rol als scheidsrechter: mocht er met feiten geschermd worden, kan hij beoordelen of die feiten geen geweld worden aangedaan. Om 10 uur op 29 december is het zo ver: een wapenstilstand...

Klik hieronder om de aflevering te beluisteren:

Aflevering 42, 29 december 2003: thema-uitzending

sluit dit venster

Alles behalve rustig

Een heftig debat, resulterend in een kerstbestand. Zo verliep 2003 in de briefwisseling tussen Mouin en Gideon. Na een lange radiostilte dwingt de doorgaande nieuwsstroom uit het Heilige Land de redactie 'Neef aan de overkant' nieuw leven in te blazen.

Een nieuwe serie brieven, maar geschreven met een ander doel: niet langer debatteren over wie het meeste gelijk of het meeste recht aan zijn kant heeft, maar schrijven als waarnemer van het dagelijks leven aan weerszijden van de scheidingsmuur

Klik hieronder om de verschillende afleveringen te beluisteren:

sluit dit venster

Een politieke revolutie

De hete zomer van 2005 eindigt in een politieke revolutie in het Heilige Land. Voor het eerst sinds de vrede met Egypte in 1978, ontruimt Israël Arabisch gebied. De Gazastrook wordt verlaten en de 22 nederzettingen, kleine Joodse enclaves in een Palestijnse bevolkingsmassa, worden allemaal ontmanteld en verwoest. Emotionele taferelen, juichende Palestijnen op ruïnes van synagogen. Een revolutie, ontketend door niemand minder dan premier Ariël Sharon...

Klik hieronder om de verschillende afleveringen te beluisteren:

sluit dit venster

Amen

Bijna vijf jaar dialoog, discussie en debat vanuit het Midden-Oosten. Goede wijn moet niet te lang blijven liggen. Zo is het ook met 'Neef aan de overkant'. Door de brieven kregen de luisteraars een beeld van hoe het leven is in Israël en de Palestijnse Gebieden. Eén land, gedeeld door hekwerken en stukken muur. Vol heilige plaatsen; het Heilige Land, bloedend uit de talloze wonden van een familieruzie.

Na bijna vijf jaar schrijven komt het moment een punt te zetten. Het moment om elkaar voor het laatst shalom of salaam te wensen. Er rest nog één handeling: de balans moet worden opgemaakt.

Klik hieronder om de afsluitende uitzending te beluisteren:

sluit dit venster

Over 'Neef aan de Overkant'

Neef aan de overkant is een briefwisseling tussen twee mensen. De één woont in Ramallah en is een Palestijn; de ander is een Joodse Israëliër die in Tel Aviv woont. Hoewel ze hetzelfde land delen en ook allebei in Nederland zijn geboren, waren ze elkaar nooit tegengekomen en wisten ze van elkaars bestaan niet af. Tot het moment dat een Nederlands radioprogramma hen bij elkaar bracht. Er loopt een kloof door het land waar Joden en Palestijnen wonen. Vaak in de vorm van een hek, soms in de vorm van een muur. Over die kloof heen schrijven deze mannen elkaar brieven. Volgens de traditie stammen beiden af van aartsvader Abraham en zijn ze zo bezien 'neven' van elkaar. Deze 'neven' schrijven elkaar over een uitzichtloze familieruzie in het Heilige Land.

Mouin Rabbani is 42 jaar en werd geboren in Den Haag als zoon van Palestijnse vluchtelingen. Zijn vader was een bekende Palestijnse activist en mede-oprichter van de Nederlandse afdeling van de PLO. Mouin studeert politicologie in de Verenigde Staten en keert in 1996, na de ondertekening van de Oslo Akkoorden, terug naar Ramallah in het land van zijn ouders. Daar en in de Jordaanse hoofdstad Amman werkt hij voor een internationale denktank.

Gideon Soesman is 36 jaar en zag in Nijmegen het levenslicht als zoon van holocaustoverlevenden. Op zijn 18e jaar maakt hij gebruik van het recht op terugkeer wat de staat Israël toekent aan elke Jood waar ook ter wereld en vestigt zich in Tel Aviv. Gideon werkt als directeur bij een internationaal elektronicabedrijf.

Begin 2002 woedt een oorlog tussen Palestijnen en Israëliërs. De Tweede Intifadah is twee jaar aan de gang; een periode van zelfmoordaanslagen, belegerde steden, moordpartijen en gebulldozerde huizen. Tegen deze achtergrond lanceert het EO-radioprogramma De Ochtenden een nieuwe rubriek op de Nederlandse Radio 1. Op 23 mei 2002 halen twee mensen diep adem: 'Beste neef...', klinkt het die morgen in tweevoud door de ether. 's Middags eist een bomaanslag in Rishon leTsion 22 slachtoffers, waaronder drie dodelijke.

De briefwisseling was bedoeld om vijf afleveringen te krijgen, maar het conflict woekerde voort en de brieven bleken een uitstekend middel te zijn voor luisteraars om zich te verplaatsen in de realiteit van het Midden-Oosten. Tijdens een ontmoeting na twee afleveringen, lijken de neven het conflict tussen hun beide volken snel bij te kunnen leggen. Vier jaar en ruim 60 brieven later blijkt het ingewikkelder te zijn dan ze dachten en ook dieper bij henzelf van binnen te zitten. Neef aan de overkant weerspiegelt daardoor het verloop van het Israëlisch-Palestijns conflict. Daarmee is het geen vrolijk, maar wel een realistisch boek geworden. Het lost het probleem niet op, maar maakt het begrijpelijk.

sluit dit venster