Victor van Heusden: Verbondenheid ligt dichtbij genieten
door Mirjam van der Vegt
Een vroege zonnestraal glipt door een rond kloosterraampje de kapel in. Het licht speelt met het geboetseerde kruis voorin. Als de muziek verstomt, wordt het stil. “Als een hert dat verlangt naar water, zo verlangt mijn ziel naar u,” klinkt de warme basstem van Victor van Heusden. “Laten we nu tot God naderen.”
Rust. Stilte. Het zijn woorden die in retraitecentrum De Spil van Victor van Heusden tot leven komen. De oude monumentale boerderij ziet er prachtig uit. In de tuin naast het kleine kapelletje vieren bloemen het leven en overal koeren de duiven. Door een verrekijker is het ooievaarsnest van de buurman van dichtbij te bewonderen. Het geboetseerde kruis dat voor in het kapelletje staat, vinden we ook buiten weer terug. Er staan mensen in een kring op afgebeeld: ze zitten rondom Jezus en een mand met brood. “Dit tafereel verwoordt wat we hier in De Spil willen,” vertelt Victor van Heusden. “Mensen de ruimte geven zichzelf en God te ontmoeten. Je ziet dat sommigen heel dichtbij in de kring zitten, terwijl anderen meer op een afstand staan. We zijn een zoekplek waar Christus centraal staat. En toch die verbondenheid. Dat heeft voor mij veel te maken met genieten.”
Complimentje
Boven in de boerderij zijn er een aantal eenvoudige kamers, waar bezoekers kunnen overnachten. Heel toepasselijk hebben ze allemaal een naam van een bekende christen. “Kijk,” grinnikt Van Heusden. “Hier heb je een twéépersoons kamer die Henri Nouwen heet. Dat is natuurlijk heel wat voor een priester!” Van Heusden kijkt rond en lijkt volkomen op zijn plek. “Ik groeide op in een naoorlogs gezin van acht kinderen. Het was voor mijn ouders hard werken om het hoofd boven water te houden. Ik heb die mentaliteit van hard werken meegekregen. Je kreeg niet snel een complimentje en je moest jezelf bewijzen. Na de middelbare school kwam ik bij De Gruiter terecht, waar ik later bedrijfsleider werd. In die tijd deed ik ook al vrijwilligerswerk voor Youth for Christ. Youth for Christ maakte in die periode zo’n groeispurt door, dat ik werd gevraagd daar fulltime te komen werken. Tien jaar lang heb ik mijn hart en ziel in dat werk gestoken. Je had in die tijd het Kralingse Bosfestival met theater en muziek. Van heinde en verre kwamen daar mensen op af. ‘Geweldig’, dacht ik. ‘Zoiets kunnen wij toch ook doen?’ We zijn begonnen aan het Veerse meer, waar jongeren zo vanuit hun slaapzak voor het podium konden gaan liggen. Het was zo’n succes dat we al snel moesten uitwijken naar een grotere plek. Zo kwamen we in de Flevopolder terecht.”
Aandacht
“Op het Flevo Festival begon een proces dat uiteindelijk zou leiden tot een begrip van wat wezenlijk genieten nu voor mij inhoudt. Flevo was groot en het was spannend. Opeens ging het niet meer om kleine jeugdgroepjes, maar om grote aantallen. Ze wilden me interviewen voor kranten en bladen. Opeens was zo’n middelmatig mannetje als ik belangrijk! Van huis uit had ik het gevoel dat ik altijd moest presteren. En in een gezin van acht kinderen kan er maar één de beste zijn. Nu had ik werkelijk iets voor elkaar gekregen. Maar al gauw kwam ik erachter dat al die belangstelling flinterdun was. Dan kwam er zo’n verslaggever die je naam eigenlijk niet eens kon uitspreken. Ze kwamen voor hun eigen verhaal, niet zozeer voor mij. Ik verlangde naar échte ontmoetingen. Verlangens zijn vaak de tegenkant van je eigen werkelijkheid, zo leren we hier in De Spil. Als je verlangt naar rust, is dat waarschijnlijk omdat je onrustig bent. Je verlangens zeggen iets over jezelf. Ze passen vaak ook bij wie je werkelijk bent. Mijn verlangens hadden met verbondenheid te maken, zo ontdekte ik. Verbondenheid met God en mensen. Daar waar vrolijke en schaduwkanten elkaar durven ontmoeten, ontstaan ook dieper liggende vriendschappen. In dit retraitecentrum hebben we van die verbondenheid een stijl van leven proberen te maken. Ik ben erg gecharmeerd van de Northumbria community, een bevriende communiteit in Engeland. De mensen daar hebben twee woorden als leefregel: kwetsbaarheid en beschikbaarheid. Deze twee leefregels beloven ze aan God en aan elkaar. Ze vullen het verder niet in, maar zeggen: ‘Oefen dat maar!’ Dat vind ik prachtig. Het leven met God beoefenen op de weg die we gaan. Als geliefde kinderen van Hem. Dat proces kwam in die periode van Flevo op gang en bracht mij op een dieper niveau van leven.”
We vertrekken met Victor richting de Giessen, een lieflijke slingerende rivier met weide poldergezichten. ‘Time out’ staat er met verschoten letters op de witte boot, waarmee we het ruime sop kiezen. “Na Flevo kwam er een moeilijke periode,” gaat Van Heusden verder. “Voor Youth for Christ was ik al drie jaar bezig met het voorbereiden van een groot nationaal jongerencentrum. Het was mijn grote passie en ik had me helemaal met dit project geïdentificeerd. Na drie jaar werd opeens duidelijk dat er niet voldoende financiële middelen waren: mijn droom spatte als een zeepbel uiteen. Daar stond ik dan, met niets in mijn handen. Het voelde alsof mijn kind werd geaborteerd. Met dit project moest ik mijn idealen ten grave dragen. We waren net verhuisd en mijn vier kinderen zaten op de lagere en middelbare school. Ik kon niet zomaar weer iets anders gaan doen. Genieten kon ik niet in die periode. En toch, als ik nu terugkijk, zie ik wel bijzondere momenten. In Taizé kreeg ik een psalm mee van een broeder. ‘Er is meer dan jouw situatie op dit moeilijke moment,’ sprak hij me toe. Dat hielp mij uit mijn isolement. Ik herinner me dat we van hart tot hart hebben zitten praten. Langzaamaan is het idee voor dit retraitecentrum gerijpt. Een plek waar het niet meer gaat om de getallen – er kunnen hier hooguit 15 personen tegelijkertijd zijn - maar om het individu. Niet het vele is goed, maar goede is veel. De balans tussen afstand en nabijheid, die ik zo duidelijk bij het project van Youth for Christ miste, vind ik soms best nog wel moeilijk. Ik wil veel dingen in mijn eigen hand houden, organisator en regelaar als ik ben. Het gaat nu zo goed met De Spil dat ik iemand zoek om me te helpen. Maar mijn inspanningen hebben nog niet zoveel opgeleverd. Het is alsof God zegt: ‘Wacht nu maar even…”
Eigenwijs
Van Heusden manoeuvreert zijn bootje behendig onder een brug door. “Je vraagt me of ik een levenskunstenaar ben?” Hij lacht: “Nou, ik heb zeker nog geen diploma! Ik zou mezelf eerder een levenskunstoefenaar noemen. Een onderdeel van levenskunst heeft te maken met lak kunnen hebben aan wat anderen van je vinden. Mensen houden elkaar vaak te klein. Soms probeer je je eigen weg te zoeken, maar word je door mensen tegengewerkt. Ze snappen je niet, of ze vinden je raar. De kunst is om daarboven te staan. Gezond eigenwijs zijn, vind ik erg belangrijk. Dat is niet altijd makkelijk. Momenteel lees ik het boek De Kloostergang van Kathleen Norris. Ze beschrijft daarin de eenzaamheid van een kunstenaar. Een prachtig boek, want je ziet ook de strijd van die kunstenaar. Zijn uitingen worden niet altijd begrepen. Een levensgenieter ben ik wel. Heerlijk het water op, of met vrienden zijn. Dat hoeft niet veel geld te kosten. Een stel vrienden, een brood en een glas wijn is voor mij al een stilleven dat tot leven komt. Voor wat betreft genieten, heb ik veel van mijn moeder geleerd. Ze was een eenvoudige, doorzichtige vrouw. Je kon aan haar zien, wat er binnenin haar leefde. Die kwetsbaarheid was mooi om te zien.
Natuurlijk zijn er grenzen aan genieten. Je voelt vanzelf aan wanneer je te ver gaat. Maar wees niet al te bang voor die grens. Wil je echt genieten, dan moet je ook een beetje gek durven zijn!”
