Toelichting op de hele Bijbel in één band

Deze bijzondere uitgave – vrucht van een intensieve samenwerking tussen het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) en uitgeverij Jongbloed – is gebaseerd op de in brede kring populaire Nieuwe Bijbelvertaling (NBV), en specifiek bedoeld voor reformatorische en evangelische gelovigen.

Speelruimte
“Het is een mooie tijd om bijbeluitgever te zijn,” stelt drs. ing. Klaas van der Kamp, die in deze hoedanigheid nauw betrokken is bij het megaproject. “Dit schip komt niet zo vaak langs: in de afgelopen drie-, vierhonderd jaar is er – na de Statenvertaling met kanttekeningen – nooit zo’n uitgave in ons land geweest. Dat ik dit project mag begeleiden, ervaar ik als een bijzonder voorrecht.”
Dat voorrecht geniet hij bij de gratie van de zeer hoge verkoopcijfers van de NBV, legt hij uit. “Bij boeken werkt het zo: naarmate een titel meer wordt verkocht, krijg je speelruimte om aan verdere productontwikkeling te werken. Daar hebben we de Jongerenbijbel aan te danken (een gezamenlijke uitgave van EO-Ronduit en het NBG, red.), maar nu ook deze studiebijbel. Die is afgeleid van de Franse Bible du Semeur (zie kader), maar bewerkt door een groep theologen uit Nederland en België. In de vaderlandse ‘bijbelgeschiedenis’ is deze uitgave echt uniek te noemen.”
De gloednieuwe studiebijbel richt zich op de reformatorische en de evangelische gezindte. In die eerste groep is de NBV niet geheel onomstreden. Gaat dit kloeke boekwerk daar verandering in brengen? “Daar is dit boek niet voor geschreven,” reageert Van der Kamp. “Ons doel was een goede toegang verschaffen tot de standaardvertaling van deze tijd – zo is de NBV door het Nederlands Bijbelgenootschap naar buiten gebracht.”
Voor de toevoeging ‘in perspectief’ is gekozen omdat deze studiebijbel uitgaat van de geestelijke en inhoudelijke eenheid van het Oude en Nieuwe Testament. “Wij laten de historische lijnen staan en tonen dwarsverbindingen. Daarin onderscheidt dit werk zich van een benadering waarbij je alleen maar ieder bijbelboek op zich plaatst, of puur literair naar de Bijbel kijkt. Deze studiebijbel biedt een visie op het geheel van Bijbel, wetenschap en geloof.”
Hij kan helaas niets zeggen over oplagecijfers: “Het is ons beleid dat we daar geen mededelingen over doen. Het is een forse oplage. Dat moet ook wel, met een arbeidsintensief product van zo’n tweeduizend pagina’s.”

Sprokkelen
“Het is echt een mooi boek geworden,” vindt de christelijk-gereformeerde hoogleraar prof. dr. Eric Peels. Hij voerde de hoofdredactie over het Oude Testament, en is vanaf het begin bij het project betrokken. “Ik ben benieuwd hoe dit boek gaat landen. Het is een studiebijbel voor persoonlijk gebruik, maar ook voor kringen, leerkrachten en zondagsschoolonderwijzers kan hij goede diensten bewijzen. Hiermee heb je namelijk zoveel dingen bij elkaar in één band: verklarende aantekeningen, dwarsverbindingen, thematische artikelen, uitleg van kernbegrippen, kaarten. Het is echt een werkboek bij het Woord. Via een code krijg je bovendien toegang tot duizend illustraties op internet, die op tekst doorzoekbaar zijn en bijvoorbeeld gebruikt kunnen worden op kringen of gemeenteavonden. De Franse ‘grondtekst’, die wij voor ons land hebben bewerkt en aangevuld, kan in het algemeen als orthodox, behoudend worden getypeerd. Dit betekent dat hij dicht bij de letterlijke tekst blijft en niet met allerlei nieuwe visies of kritische geluiden komt. Hoewel het een vertaling is, is het toch een zelfstandige studiebijbel geworden, waar veel theologen en correctoren uit de reformatorische en evangelische doelgroep aan hebben meegewerkt.”
Peels hoopt dat juist ook jongeren ernaar zullen grijpen. “Zij grasduinen nu vaak op internet om allerlei info bij elkaar te sprokkelen. Met dit boek heb je alle betrouwbare info in één band.” Het is wel even een uitgave, erkent hij, maar dat moet je – met een knipoog naar de titel – in perspectief zien: “Een paar biefstukjes bij elkaar, dan heb je de prijs al.”

Betekenis
Hoofdredacteur Nieuwe Testament is de vrijgemaakte nieuwtestamenticus prof. dr. Rob van Houwelingen. Evenals Van der Kamp en Peels heeft hij goede verwachtingen van de Studiebijbel in perspectief. “Wie meer wil weten over de betekenis van wat er in de Bijbel staat, kan hier uitstekend mee uit de voeten.”
Zijn er spannende thema’s binnen zijn vakgebied, die in deze studiebijbel aan bod komen?
“Jazeker! Bij de evangeliën bijvoorbeeld. Het is altijd een spannende vraag waarom Matteüs, Marcus en Lukas zo op elkaar lijken, terwijl ze toch van elkaar verschillen. Dat zogenaamde synoptische probleem kun je volstrekt literair ‘oplossen’ door te zeggen dat zij teksten van elkaar hebben overgenomen, waarbij Marcus meestal als de oudste bron geldt. Vervolgens wordt er een geheimzinnige ‘Bron Q’ tevoorschijn getoverd om te verklaren wat niet in Marcus staat. Die gangbare theorie zul je ook in deze studiebijbel vinden. Maar daarnaast wijzen we op de mogelijkheid dat die overeenkomsten en verschillen zijn ontstaan in de traditie van de apostelen. Zij waren na Jezus’ hemelvaart bijeen in Jeruzalem, deelden daar hun herinneringen en droegen die vervolgens uit in de gemeente. Zo zou je kunnen stellen dat de evangeliën wortelen in de apostolische prediking, wat enerzijds de overeenkomsten verklaart, terwijl er anderzijds op het letterlijke vlak ‘vreemde’ verschillen zijn, die je moeilijk kunt verklaren als de een het van de ander heeft overgeschreven.”
Aanvankelijk had hij wat vraagtekens bij de ‘slagingskansen’ van een studiebijbel voor de Nederlandse markt, bekent hij. “In Amerika heb je er natuurlijk legio, maar Nederlanders zijn geen Amerikanen. Toch denk ik dat dit voor gewone gemeenteleden een mooie bron van informatie bij de Bijbel is. Bij het lezen en studeren wil je graag weten wat er over een bepaald bijbelboek te zeggen is, bijvoorbeeld door wie en wanneer het is geschreven, wat de structuur is, en wat de theologische boodschap is, inclusief een verklaring van de meeste verzen. Dus ik zie er zeker wel markt voor. Zelf heb ik voor mijn vier kinderen al een studiebijbel besteld!”




















N.a.v. ‘Studiebijbel in perspectief’, Jongbloed, ca. 2000 blz., € 79,50 (gebonden, met harde kaft), ISBN 978 90 6539 340 1.

TEKST: Gert-Jan Schaap