Het ware gezicht van Hamas

Het in 1988 gepubliceerde handvest windt er geen doekjes om. Het ultieme streven van Hamas is niet alleen de totale vernietiging van de Joodse staat, maar ook het helpen realiseren van de wereldwijde dominantie van de islam. Gewapende jihad wordt daarbij als belangrijkste strijdmiddel gezien, en het ondergaan van de ‘martelaarsdood’ als de meest verheven wens gekoesterd.
De ironie wil dat Kortenoevens boek (uitgegeven in een wetenschappelijke informatiereeks van het CIDI) op ongezouten kritiek uit Joodse hoek stuit. Kort na de officiële boekpresentatie beschuldigde de actiegroep Een Ander Joods Geluid de auteur ervan dat hij als onderzoeker ernstig tekortschiet. En wel omdat hij geen persoonlijke contacten met Hamas heeft, geen nieuw materiaal zou verwerken, de term ‘bezetting’ doelbewust zou vermijden én omdat zijn boodschap niet wetenschappelijk, maar ideologisch zou zijn.

Hoe reageert u op deze forse beschuldigingen van vice-voorzitter Jaap Hamburger?
Kortenoeven, die ook voor christelijke bladen als Israël Aktueel en Profetisch Perspectief schrijft, spreidt zijn handen: “Hamburgers kritiek mist iedere inhoud. Het is gemakkelijk om iemand af te kraken, maar doe het dan goed en wetenschappelijk. Ik wil niet lelijk over hem doen, maar Hamburger lijdt aan een complex van Joodse zelfhaat. Hij kan zich niet identificeren met zijn eigen volk.”

Ook het feit dat u voor het CIDI werkt, roept de vraag op: kun je dan nog wel objectief zijn?
“Ik ben een Midden-Oostenspecialist. Laat andere wetenschappers mijn werk beoordelen. Dat is inmiddels trouwens gebeurd. De arabist Hans Jansen heeft het manuscript meegelezen en waardevolle adviezen gegeven. De andere Hans Jansen (historicus, red.) heeft een vernietigende brief aan Een Ander Joods Geluid geschreven. En de theoloog prof. dr. Pieter van der Horst stuurde me vanmorgen een lovende recensie, waarin hij schrijft dat iedere politicus en iedere godsdienstwetenschapper dit boek moet lezen.”

Op een van de eerste bladzijden word je geconfronteerd met een foto die na een bloedige zelfmoordaanslag van Hamas op een pizzeria in Jeruzalem is genomen. Waarom hebt u deze foto op zo’n centrale plaats in uw boek opgenomen?
“Allereerst om de nagedachtenis te eren van de Joden – onder wie een Nederlands gezin – die hierbij zijn omgekomen. Ten tweede omdat Hamas kort na de aanslag een bijeenkomst organiseerde op een universiteit, waarbij een replica werd neergezet van deze Joodse pizzeria. Daarbij voerde men een soort macaber toneelstuk op, waarin de aanslag ten overstaan van een vrolijke massa toeschouwers werd nagespeeld. Dat is de cultuur van de dood. De Hamasindoctrinatie gaat zó ver dat men erheen gaat om kinderen te laten zien dat het beter is te sterven voor Allah dan te leven voor Palestina, en dat Joden doden de allerhoogste deugd is. De Joden worden gedemoniseerd – precies wat er in nazi-Duitsland is gebeurd! De geschiedenis herhaalt zich. Daarom heb ik dit boek geschreven.”

Het gevaar bestaat natuurlijk dat je, mede omdat Hamas tegenwoordig zo prominent in beeld is in de media, ongenuanceerd denkt: ‘Alle moslims zijn zo, of kunnen zo worden.’
“Daarom waarschuw ik ook in een aantal hoofdstukken dat je moet oppassen voor dat soort gedachten. Er bestaat weliswaar géén gematigde islam, maar er bestaan gelukkig wél gematigde moslims. Er zijn heel veel islamieten die écht niet willen uitvoeren wat er in dit Hamashandvest staat. Die emigreren liever dan dat ze de daad van Mohammed B. herhalen en iemand vermoorden.”

Hamas, portret en achtergronden is geen lectuur voor het nachtkastje, al was het alleen maar omdat Joden, blijkens allerlei citaten, door Hamas worden uitgemaakt voor alles wat lelijk is. Ze zouden zelfs de Eerste en de Tweede Wereldoorlog hebben veroorzaakt. Hamas volgt daarin het oude spoor van het antisemitische geschrift De Protocollen van de Wijzen van Sion, dat in het handvest met instemming wordt aangehaald.
Bijzonder schokkend is artikel 7 van het Hamashandvest. Het bevat een zéér anti-Joods citaat, dat volgens de officiële soennitische traditie afkomstig is van de profeet Mohammed zelf: ‘De tijd van het oordeel zal niet aanbreken totdat de moslims de Joden zullen bevechten en hen zullen doden; bij gevolg waarvan de Joden zich achter rotsen en bomen zullen verstoppen. En iedere boom en [iedere] rots zal [dan] zeggen: ‘O moslim, o slaaf van Allah, achter mij zit een Jood, kom hier en dood hem!’
Kortenoeven, met de vinger bij deze passage uit het Hamashandvest: “Dit is niet minder dan een oproep tot genocide! Ik heb er inmiddels al érg veel reacties op gehad. Veel mensen zijn zich naar geschrokken van de inhoud van deze zogenaamde hadith (hadiths zijn uitspraken van en verhalen over het handelen van de profeet Mohammed; die vormen samen de Soenna – na de Koran de belangrijkste islamitische wetsbron, red.). ‘Hamas kan dat wel zeggen, maar dit is helemaal niet islamitisch,’ zeggen ze. ‘De islam is een godsdienst van vrede.’ Maar het staat er! En er zijn meer van dit soort uitspraken; deze hadith staat niet op zichzelf. Er zit een heel duistere kant aan de islam.”

Merkwaardig genoeg lijkt er in de islamitische traditie sprake van een tweesporenbeleid, want anderzijds spreekt de Koran ook van ‘de volken van het Boek’ – Joden en christenen – die de status van ‘dhimmi’s’ hebben: tweederangsburgers, die een zekere mate van bescherming genieten.
“Klopt. Hamas stelt ook in haar handvest dat Joden, christenen en andere volken onder het vaandel van de islam kunnen leven. Waar blijft dan die genocidale paragraaf? Ik denk dat we goed op de fasering moeten letten: er staat ‘totdat’. Dus tot aan een zeker moment in de tijd, voorafgaand aan het eindoordeel, worden Joden, christenen en andere niet-moslims gedoogd als tweederangsburgers. Maar daarna wordt bloedig afgerekend met de tegenstanders van Allah. Dat moment hoeft niet op het eindoordeel aan te sluiten; het kan morgen zijn.”

In 2007, het jaar waarin het Hamashandvest voor het eerst volledig in een Nederlandse vertaling verschijnt, is het precies twintig jaar geleden dat de Islamitische Verzetsbeweging formeel werd opgericht. “Je zou het een luguber jubileum kunnen noemen,” peinst Kortenoeven. “In feite gaat het natuurlijk veel verder terug. De Palestijnse afdeling van de Moslim Broederschap, waar Hamas een vertakking van is, bestaat al sinds 1945. Die afdeling zou je kunnen typeren als ‘Hamas in vermomming’; in 1987 komt de organisatie dan eigenlijk pas tot volle bloei. Het jaar daarop is dit handvest gepubliceerd.”
De CIDI-onderzoeker wijst erop dat de Palestijnse Autoriteit in 1993 is ingesteld. Een jaar later kreeg Arafat de macht en werd het ministerie van Onderwijs van de Palestijnse Autoriteit operationeel. “Ondanks alle zogenaamde vredesbesprekingen en Israëlische concessies,” vervolgt hij, “is vanaf dat moment de ene na de andere generatie Palestijnse kinderen geïndoctrineerd met haat jegens Israël en het Westen. Dat gebeurde ook via de Palestijnse Autoriteit. De ideeën van Hamas worden via televisie, scholen en moskeeën verspreid onder de Palestijnse bevolking. De kinderen, die sinds 1994 deze extra indoctrinatie hebben gekregen, zijn de jongvolwassen zelfmoordterroristen die we nu gaan krijgen. Zij zijn volledig opgevoed met dit Hamashandvest.”

U liet zojuist de term zelfmoordterroristen vallen. De Koran verbiedt zelfmoord, maar wij kennen Hamas vooral van spectaculaire zelfmoordaanslagen. Hoe ‘rechtvaardigt’ Hamas deze daden?
“Zelfmoord is een doodzonde in de islam. Maar het plegen van een ‘martelaarsoperatie’ is een heel andere zaak. Pleeg je zelfmoord, dan ga je volgens de islamitische theologie naar het helse vuur. Maar eerst onderga je – net als ieder mens, inclusief rechtvaardige moslims – tot het einde der tijden de kwellingen van het graf. Daarna komt het oordeel, en gaan de goede moslims naar de hemel en alle anderen naar de hel. Wie echter zo’n martelaarsoperatie pleegt, gaat rechtstreeks naar het paradijs en krijgt daar zeventig zwartogige maagden – met wie hij onbeperkt seks mag hebben – en andere geneugten.” Fel: “Het is toch verschrikkelijk als je mensen dat belooft! Daarmee geef je hen niet alleen de ‘eer’ om iets te doen voor hun land, maar je geeft ze ook een egoïstische reden om anderen te vermoorden!”

Kortenoeven verwerpt de veelgehoorde redenering dat zelfmoord voor de Palestijnen vrijwel het enige wapen is waarmee ze zich kunnen verdedigen tegen Israëlische tanks en vliegtuigen. “Alsof je het hier over equivalenten hebt! De intentie van zelfmoordterroristen – ik heb citaten van hen opgenomen in mijn boek – is: meteen naar de hemel gaan om daar met zoveel mogelijk dames tegelijkertijd seksuele gemeenschap te hebben en om te drinken uit rivieren van wijn. En, ook niet onbelangrijk: om met deze martelaarsoperatie meteen ook zeventig van hun eigen familieleden vrij te kopen van de hel! Het is dus óók een familiekwestie.”

Diezelfde beweging die het martelaarschap verheerlijkt, beheert weeshuizen, gaarkeukens, scholen, en organiseert kinderopvang en sportevenementen voor jongeren. Hamas toont dus óók een sociaal gezicht.
“Ik wil niet zeggen dat men het alleen maar doet om aanhang te ronselen, maar dit zijn wél belangrijke rekruteringsinstrumenten. Cultuur, kunst en onderwijs moeten volgens het handvest dienen om de strijd tegen de bezetters, de Joden, te kunnen voeren.”

Heeft onderhandelen met Hamas zin?
Resoluut: “Nee. We kunnen nooit onderhandelingen winnen met mensen die eropuit zijn om onze dood en ondergang te bewerkstelligen. Op een gegeven moment is die dynamiek van de haat niet meer te houden. Dat leert de geschiedenis. Deze mensen zijn, net als Hitler en Khomeini, in staat hun eigen bevolking volledig op te offeren. Hamas gelooft bovendien dat chaos, geweld en destabilisering van samenlevingen – denk aan wat er op dit moment in Egypte gebeurt – noodzakelijk is om de islamitische wereldoverheersing tot stand te brengen, die het einde der tijden moet inluiden.”

Kortenoevens boek over Hamas, dat vooral objectieve informatie wil bieden, bevat een epiloog met een opmerkelijk slot: “Wat de toekomst brengen moge, is niet aan de mens om te weten. De enige zekerheden zijn de dood; belastingen; het feit dat politiek niet consequent is; de wetenschap dat de aanhouder wint; het menselijk onvermogen (of de onwil) om ook op een langere termijn van de geschiedenis te leren en dat het Midden-Oosten een regio is waar wonderen niet ongewoon zijn.”

Op welk wonder hoopt u?
“Ik ben door mijn werk een cynicus geworden, een pessimist. Maar ik ben ook een gelovig mens. Ik denk dat de Masjiach (Messias, red.) moet komen. Dan pas wordt het islamitisch-Joodse conflict opgelost – het is gewoon niet door mensen op te lossen.”

N.a.v. ‘Hamas, Portret en achtergronden’ (CIDI-informatiereeks), Wim Kortenoeven, Uitgeverij Aspekt, Soesterberg, 2007, 265 blz., € 17,95, ISBN 90-5911-294-6