Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Filmfestival Rotterdam: Mooie geloofsverhalen

‘La vie de Jean-Marie’ scoort hoog bij publieksprijs

Verwijzingen naar God en geloof waren er minder dan de afgelopen jaren op het Filmfestival van Rotterdam (IFFR). In speelfilms was er af en toe iets te zien van de donkere kant van religie, de ‘sporen van het koninkrijk’ waren te vinden in documentaires. Zondag 1 februari wordt de 44ste editie afgesloten en gaan de beste films door naar de landelijke bioscopen.

Klik op de titel van de film voor de trailer  //  door KlaasJan Baas

La Vie de Jean-Marie

Opmerkelijk is dat de documentaire La vie de Jean-Marie (Het leven van Jean-Marie) zulke hoge ogen gooit bij het publiek van het Rotterdams Filmfestival (met 4 stemmen meer was het 2e geworden), want het spot met alles wat de moderne media-consument zou willen. De documentaire duurt bijna 3 uur (166 minuten) en gaat over een oude pastoor in de Franse Pyreneeën – misschien wel de laatste pastoor in dat gebied. In de trage film wisselen kleur en zwart-witbeelden elkaar af, wat een melancholisch effect geeft. Pastoor Jean-Marie Raaymakers is een goedlachse Vlaming die op z’n 75ste met pensioen gaat en daardoor 25 parochies in de buurt van Olette verweesd achterlaat. We worden meegenomen op zijn tour langs al die kerkjes en parochianen. Als er soms niemand op komt dagen, doet hij de mis in z’n eentje. Het voordeel van zo’n lange film: je leert hem echt goed kennen en je gaat van hem houden – om zijn ontspannenheid, zijn humor en zijn eerlijkheid.
Een rode draad door de film is ook zijn verhouding met de andere sekse, want daar is Jean-Marie dol op. ,,Ik wilde priester worden en trouwen. Maar dat kan niet. Toen wilde ik trouwen,  zodat ik priester kon worden als zij overleden zou zijn. Maar… stel dat ik eerder dood zou gaan dan zij? Dus besloot ik priester te worden. En nu heeft God me alsnog op mijn oude leeftijd een vrouw gegeven. We zijn niet getrouwd maar leven als broer en zus samen. Dat had nooit gekund toen ik 25 was....’’ De hele Pyreneeën roddelen daar natuurlijk over: een pastoor met een vriendin… De verlossing komt als Jean-Marie aan het eind van de film met pensioen gaat en met z’n geliefde Chantal naar de Corsica verhuist, waar ze – volgens de aftiteling – ‘als broer en zus samenleven’.
Je hebt er zitvlees voor nodig, maar er zit veel in deze film: zijn kennis en liefde voor de groentetuin, de ontkerkelijking van de streek, zijn eigen afdrukken van de lijkwade van Turijn, en vooral (ook in het voorgaande): simpele, praktische en diepe spiritualiteit. Je vindt het in z’n toewijding aan mens en natuur, maar ook aan Jezus: ,,Ik moest eerst Jezus beminnen voordat ik priester kon worden. Ik heb daarvoor gebeden en het gebeurde. Ik kon het niet geloven. Toen dacht ik: laat ik tot morgen wachten om te zien of het er nog steeds is."
De afgelopen weken hield maker Peter van Houten een geslaagde crowdfundings-actie om mogelijk te maken dat deze film ook landelijk in de bioscopen vertoond wordt, maar het is nog niet duidelijk waar en wanneer dat zal zijn.

Erbarme Dich – Mattheus Passion Stories

Een kerk kan desolaat en verlaten zijn, maar als de Matthaüs Passion er wordt uitgevoerd komt het gebouw weer tot leven. Dat is één van de vele lagen in de schitterende film Erbarme Dich die deze week op het IFFR in première ging.
De Matthaüs is geen muziekstuk, maar een levensader. Mensen luisteren niet alleen naar Bach, nee ze verhouden zich ertoe. Hoofdpersoon dirigent Pieter-Jan Leusink zegt het zo: ‘Na een uitvoering van de Matthaüs Passion ben ik niet gesloopt, maar gereinigd en gelouterd.’ Bach is zijn therapeut. De documentaire (hoewel deze film die aanduiding ontstijgt) is een meesterlijk in elkaar gestoken vlechtwerk van dit soort persoonlijke verhalen, prachtig uitgevoerde muziek van de Matthaüs Passion en verbeelding tegen het decor van een lege, rauwe, betonnen kerk waar twee jaar geleden de Vluchtkerk nog was gevestigd.
De verhalen en muziek worden afgewisseld door spreuken die in beeld verschijnen, zoals: ‘Als iemand veel aan Bach te danken heeft, dan is het God wel’. Het is een aanwijzing dat deze film niet alleen gaat over de genialiteit van Bachs muziek, maar dat regisseur Ramón Gieling (o.a. Johan Cruijff – En un momento dado) zoekt naar wat God, geloof en kerk met dit muziekstuk te maken hebben. Is een leegstaande kerk nog een kerk? Wat is er nog over van het christendom in een ontkerstende samenleving?
Naast verhalen over geloof en spiritualiteit bestaat de film vooral uit mooie menselijke verhalen over de diepe band met de muziek van Bach. Een man fietst met de Matthaüs op z’n gettoblaster door stad en land op weg naar een graf, waar hij de liefde voor Bach deelt met zijn overleden vrouw. In een andere verhaallijn wordt een vrouw (die ook Matthaüs -uitvoerende is) zodanig geraakt door de aria ‘Erbarme dich’, dat ze besluit een abortus af te blazen; haar dochter kan het daardoor in deze film navertellen. Schrijfster Anna Enquist vertelt over opmerkelijke parallellen tussen haar eigen leven en verdriet - zij verloor haar dochter - en dat van Bach, die een zoon verloor.
Kortom: een aanrader, deze film. Dat zie je ook in de publiekswaardering: Erbarme Dich is 6e geworden – en dat is best bijzonder voor een niet makkelijk verteerbare film. Vanaf 26 februari gaat de film landelijk de bioscopen in. En uiteindelijk komt-ie op TV, want de NCRV is co-producent.
>> Lees de hele recensie op Zinvloed

The Bible

Als ik al ergens op een titel afging, dan was het wel bij deze 60 minuten-film van Tommy Hartung. Volgens de omschrijving is de film gebaseerd op het oude testament van de bijbel, maar het is een volstrekt absurde afwisseling van niewsbeelden, animaties en muziek die alle wereldreligies op een hoop lijkt te vegen. Zo worden er door Osama bin Laden hele stukken uit de Koran gereciteerd over Het Paradijs, even later zingt een jongensstem ‘The Lord is my Shepherd’ (psalm 23, de enige letterlijke verwijzing naar de bijbel) terwijl we beelden van nietsontziende verwoesting zien. Ik herken Hebreeuwse zang, maar er is ook veel aandacht voor Wikileaks. Het gaat over onschuldige slachtoffers waar geen “vlag groot genoeg is om die schande te bedekken”, en over de schuld en boete. Interessante thema’s en hoewel de animaties knap gemaakt zijn mis ik samenhang en duiding – en vooral God. In mijn bijbel geeft hij richting, samenhang en redding die in deze film volledig afwezig lijkt.

Timbuktu

Een actuele speelfilm komt uit Mali, waar momenteel ook Nederlandse troepen de veiligheid proberen te handhaven. Maar deze film kan zich ook afspelen in Irak, Syrie, Nigeria of overal waar de radicale Islam de macht krijgt. De Frans-Mauretaanse regisseur Abderrahmane Sissako baseerde Timbuktu  op een waargebeurde geschiedenis uit 2012, toen Al Qaida-strijders Aguelhok in trokken en de ouders van twee jonge kinderen doodden door steniging omdat zij niet getrouwd waren. De Jihadisten filmden de steniging en zetten het op het internet. De media besteedden er nauwelijks aandacht aan, tot onbegrip van Sissako, maar hij maakte van zijn film geen woedende aanklacht.
Hoewel in deze film nergens expliciet naar christenen of het christelijk geloof wordt verwezen, is het duidelijk dat de allesverwoestende  radicalisering alle andere overtuigingen en levenswijzen uitroeit.  Muziek maken, lachen, roken en voetbal zijn verboden. Vrouwen mogen er niks, iedere dag spreekt een geïmproviseerd tribunaal even absurde als tragische veroordelingen uit.
Het is een tragische, maar ook een heel mooie film. Niet alleen zijn de beelden mooi geschoten, ook het persoonlijke verhaal van een klein gezin dat weerstand probeert te bieden aan de nieuwe machthebbers is aangrijpend – vooral als je merkt dat er uiteindelijk geen houden aan is.
De film levert op dat we meer inzicht krijgen in het gedachtegoed van deze radicale Islam, maar ook in de benarde positie van de slachtoffers van deze malloten. Ik weet weer waar ik voor moet bidden…

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.