Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Geloven slimme mensen minder?

Zij alle wetenschappers atheïst?

"Wetenschappers zijn over het algemeen atheïst. Als je dus maar slim genoeg bent, zie je vanzelf wel in dat God een illusie is…" Schrijver Reinier Sonneveld reageert op deze opmerking van een lezer van EO-Geloven.

Het is maar de vraag of wetenschappers inderdaad minder religieus zijn dan "gewone" mensen. De onderzoeken die daarop duiden, zijn problematisch omdat de vragenlijsten dubbelzinnig zijn.

Nobelprijswinnaars
Het is wel bekend wat de religie van Nobelprijswinnaars is. Het meest opvallend zijn de Joden. Ongeveer een-vijfde van alle Nobelprijzen gaat naar hen, honderd keer meer dan je op grond van hun bevolkingsaantal zou verwachten. Christenen hebben ongeveer de helft van de Nobelprijzen gewonnen, terwijl ze maar een-derde van de wereldbevolking uitmaken. Atheïsten zijn juist weer ondervertegenwoordigd.

Professoren
Uit andere cijfers blijkt bijvoorbeeld weer dat maar een kwart van de Amerikaanse professoren niet gelooft en bijvoorbeeld 90 procent van de artsen religieuze diensten bezoekt - meer dan de "gewone" Amerikaan.

Maar ja, wat moet je hiermee? Wat zegt dit over deze wetenschappers en over hun religie? Wordt bijvoorbeeld het Jodendom meer waar, omdat zoveel genieën Jood blijken te zijn?

"Dat er zoveel slimme Joden zijn, maakt hun religie niet per se meer of minder waar"

Achterliggende suggesties
Het probleem ligt ‘m vooral in de achterliggende suggesties. Neem dat hoge aantal Joodse Nobelprijswinnaars. Hoe zou je dat kunnen verklaren? Ik roep maar in het wilde weg een paar mogelijke verklaringen: Joden vormen het langst geletterde nog bestaande volk, dus hebben de langdurigste "training"; Joden hebben door hun achtergestelde positie extra vechtlust en ambitie ontwikkeld; Joden wonen allemaal in hoogontwikkelde landen waardoor ze meer kansen hebben.

Misschien heeft dit allemaal wel iets te zeggen, maar mijn punt is vooral: dat er zoveel slimme Joden zijn, maakt hun religie niet per se meer of minder waar. Er spelen veel meer factoren mee waarom iemand al of niet wetenschapper wordt en al of niet religieus.

Andere factoren
Je zou een eventueel hoog percentage niet-gelovige professoren (dat, zoals gezegd, nog niet zomaar is aangetoond) ook kunnen verklaren uit hun hogere inkomen: het is wél vrij duidelijk bewezen dat mensen minder religieus worden als hun inkomen stijgt. Verder is het universiteitsleven zeer veeleisend en competitief, en hebben hoogleraren daarom bijvoorbeeld weinig tijd om zich te bezinnen of een kerkdienst te bezoeken. En er kan ook een zelfbevestigende cirkel meespelen: juist door de wederzijdse vooroordelen van wetenschappers en christenen over elkaar, die sinds het begin van de 20ste eeuw is ontstaan, kiezen christenen minder vaak voor zo’n vak of zal hun carrière daar minder vlot verlopen.

Wat er precies allemaal meespeelt, is niet duidelijk. Ik zou in elk geval niets geloven van de gemakzuchtige soundbites als: wetenschappers geloven niet, dus is het geloof onzin. Het kan ook, zoals gezegd, zijn dat ze te elitair, te druk of te bevooroordeeld zijn. Als de cijfers al kloppen, want onder Nobelprijswinnaars zijn juist veel religieuzen.

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.