Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

"Kinderen moeten leren griezelen"

Tentoonstelling over heksen in Utrecht

Ik groeide op met het idee dat je je als christen niet teveel bezig moet houden met 'het kwaad’. Kinderfilms met heksen: mij niet gezien. In mijn tienerjaren leek ik overgevoelig geworden voor alles wat met kwaad te maken heeft. Of ik iets hoorde over de duivel of naar Narnia keek: ik was er bang voor. Krijgt die heks dus alsnog haar zin. Had ik misschien als kind meer moeten leren griezelen?

Met deze vraag in mijn achterhoofd bezoek ik de tentoonstelling De heksen van Bruegel in museum Catharijneconvent Utrecht. Waar komt de klassieke feeks op een bezemsteel vandaan en hoe ga je er mee om als christen? Ze vliegt in heel wat (kinder-)films en boeken voorbij.

Vrouw met kromme neus
Wat is het gangbare beeld van een heks? Juist: een wanstaltige vrouw met een kromme neus die toverdrankjes kookt in een heksenketel en op een bezem de schoorsteen uit vliegt. De tentoonstelling is een reis langs de ontwikkeling van het heksbeeld in Nederland. Vroeger was men hier bang voor, tegenwoordig is het een vermakelijke figuur. Of - zoals in mijn geval - zijn we nog steeds een beetje bang?

De zondebok                      
Een inkijkje in de geschiedenis. Van oorsprong heeft de heks niet zoveel te maken met tovenarij en kwaad als ik dacht. Het begrip hekserij ontstond in de late middeleeuwen. Een tijd van religieuze twijfels, politieke onrust en een grote angst voor de duivel. Mensen die zich een beetje anders gedroegen en ook nog eens twijfelden aan de kerk werden al snel als heks bestempeld en veroordeeld. Ze werden de zondebok voor alles wat niet goed ging. Heksen zouden een complot met de duivel hebben - zo werd gezegd.

De tijd heeft geleerd dat deze vervolgingen niet de oplossing waren. Het echte kwaad zat ‘m misschien wel in de vervolging van deze mensen.

''Wat meer leren om te griezelen zou wel eens nodig kunnen zijn.''

Leren van de heks
Terug naar nu. Van Doornroosje tot Halloween: er zitten bijna altijd heksen of andere griezels in. En ik ben er nog wel eens te bang voor. Waarom? Ik vermoed dat ik er te weinig mee geconfronteerd ben. Op school, in de kerk, thuis. En ook zelf wel eens wat te snel ben weggevlucht. 

Misschien is het juist goed om op jonge leeftijd af en toe in aanraking te komen met onschuldige vormen van goed en kwaad. Meer leren griezelen zou wel eens nodig kunnen zijn om geen overdreven angst te ontwikkelen voor alles wat met de duivel en het kwaad te maken heeft. En het belangrijkste: om goed te leren onderscheiden wat nou écht kwaad is.

Angst is een slechte raadgever. Mijn conclusie: wees niet te bang voor de middeleeuwse vliegende heks. Ze kan je misschien wel wat leren. Daarom mijn tip: bezoek de tentoonstelling en praat er over door met elkaar en met je kinderen. 

Auteur: Arne Maat | EO geloven

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.