Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

In Gods naam, spreek niet in Gods naam

Anton de Wit over de 'goddelijke opdracht' van Bart van U.

Bah. De moordenaar van Els Borst zegt in 'goddelijke opdracht' te hebben gehandeld, en wel vanwege haar aandeel in onze liberale euthanasiewetgeving. In het Nederlandse euthanasiedebat wordt de christelijke stem toch al zo slecht verstaan – en zulke mafketels maken het er natuurlijk alleen maar erger op.

Hoe onderscheid je welke 'opdracht' van God komt?

Nu lijkt iedereen het er wel over eens te zijn dat we Bart van U. vooral als een psychiatrische patiënt en niet als een christelijke idealist moeten zien, maar het zou te gemakkelijk zijn om de zaak daarmee af te doen. Want de religiecriticus kan dan terecht opmerken: de waanzin mag Van U. zelf toe te rekenen zijn, maar de wanen kreeg hij toch van zijn godsdienst aangereikt? Daarbij: waarom zou je in dit geval miskennen dat hij uit 'goddelijke opdracht' handelde, terwijl we in de Bijbel toch ook genoeg figuren tegenkomen – niemand minder dan Abraham voorop – die zich evenzeer bereid hebben getoond in opdracht van God een ander het leven te benemen? Moeten we dan niet toegeven dat zij ook gekken waren met stemmetjes in hun hoofd?

Sinterklaas
Of zeggen we: das war einmal, in Bijbelse tijden, maar nu praat God niet meer tegen gewone stervelingen? Nee, dat zou ik toch niet zo willen stellen. Ik zou God het recht niet graag ontzeggen om tegen mij te praten. Dan zou mijn gehele gebedsleven trouwens ook zinloos zijn. Want ik versta bidden niet als tegen God aankletsen als tegen een klaagmuur of Hem als een kosmische sinterklaas mijn verlanglijstje doorseinen, maar juist op de eerste plaats als luisteren naar God, proberen te onderscheiden wat Hij van mij verlangt.

Bloedoffer
Maar hoe weet ik dat het wel écht God is die van mij verlangt dat ik bijvoorbeeld rijstepap ga voeren aan nooddruftige zeehondjes, maar dat het níet echt Gods stem kan zijn die mij oproept om een politieke opponent te vermoorden? Ja, omdat dat laatste niet strookt met Zijn eigen geboden, ‘gij zult niet doden’ weet je wel – maar hé, dat geldt voor het bloedoffer dat Hij van Abraham vroeg toch evenzeer?

Leonard Cohen
Nu zijn er over dat Bijbelverhaal duizenden dingen te zeggen – ik wil nu niets toevoegen aan alles wat er al over gezegd is, maar alleen even wijzen op de betekenis van het feit dát er al zo veel over gezegd is. Het heeft al tot een eeuwenlange discussie geleid over wie God is en wat Hij van ons vraagt; het heeft tot een kritische houding geleid ten aanzien van offerpraktijken, van goddelijke visioenen en goddelijk gelegitimeerd geweld – zoals dat ook mooi spreekt uit het lied Story of Isaac van Leonard Cohen dat naar dat verhaal verwijst:

You who build these altars now
To sacrifice these children,
You must not do it anymore.
A scheme is not a vision
And you never have been tempted
By a demon or a god.

Hartstochten
Deze vorm van religieuze zelfkritiek is onmisbaar als onze religie ons dierbaar is. Als Gods naam ons inderdaad heilig is, moeten we niet te lichtzinnig zeggen uit Gods naam te spreken of te handelen. Niet in het vuur van onze hartstochten of de storm van onze wanen spreekt Hij tot ons, maar in de zachte bries, zoals tegen Elia. Dat vergt bescheidenheid, onderscheidingsvermogen, een luisterende levenshouding. Ook als wij weer gehoord en verstaan willen worden in het euthanasiedebat zullen die deugden overigens onmisbaar zijn.

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.