Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Kwetsbaarheid in de kerk

Arie de Rover: "Bij Hem doorzichtig zichtbaar zijn"

Als er ergens een plek is waar mensen kwetsbaar en eerlijk zouden moeten zijn, dan is het de kerk. Maar in de praktijk blijkt dat vaak lastig. En dat is zonde, vindt Arie de Rover, counselor, spreker en auteur van ‘Leven na de genadeklap’.

"Nederig en dankbaar accepteer ik uw nominatie voor het presidentschap van
 de Verenigde Staten.” Met deze woorden opende Donald J. Trump zijn acceptance speech op de Republikeinse Nationale Conventie in Cleveland. Zelden zag ik zo’n grote kloof tussen de woorden die iemand uitsprak en de uitstraling van de persoon. Met een chic woord uit de communicatiewetenschappen heet dit fenomeen incongruentie. Wat je ziet, komt niet overeen met wat wordt gezegd. Donald op zijn Trumps horen zeggen dat hij nederig iets accepteert, is hiervan een schoolvoorbeeld. 

Kerk en kwetsbaarheid
Aan deze kloof moest ik denken bij de combinatie kerk en kwetsbaarheid. Twee grootheden die niet als vanzelfsprekend bij elkaar passen. De kerkgemeenschap staat niet bekend als een plaats waar je uitgesproken kwetsbaar kunt zijn. Het lijkt vaker een plek waar je jezelf liever mooier voordoet dan dat je er onbevangen de eerlijke (en vaak ongemakkelijke) waarheid over jezelf deelt. En dat is oprecht jammer. Beter gezegd: zonde. Daarmee mist de kerk misschien wel het meest essentiële kenmerk dat een gemeenschap als doel zou moeten hebben. 

Als de kerk de oorsprong van haar naam wil waarmaken – Kuriakos: wat van de Heer is – dan staat ze oog in oog met de meest kwetsbare Koning als voorbeeld. Kijken naar deze Koning is allesbehalve makkelijk. Jesaja zei het al: ‘Zijn aanblik kon ons niet bekoren’. De naakte waarheid van Zijn kwetsbaarheid kleden we liever een beetje in. In de christelijke wereld wordt de gekruisigde Jezus, het toppunt van Zijn kwetsbaarheid, vaker mét een lendendoekje afgebeeld dan zonder. Alsof we Hem willen verplichten tot dezelfde vijgenbladtruc die we zelf uithaalden toen wij niet meer naakt (transparant) durfden te zijn. Onze moeite met kwetsbaarheid gaat terug op dat moment. 

'Kwetsbaarheid leidt tot kwetsbaarheid'

Volstrekt doorzichtig
Wat een vrijheid moet het geweest zijn voor Adam en Eva om volstrekt doorzichtig te zijn zonder de angst om gekwetst
te worden. Kwetsen was uitgesloten, er bestond namelijk geen oordeel. De kennis van goed en kwaad lag in handen van God en daar was het veilig. Toen grepen we, als opgehitste presidentskandidaten, naar de macht. We kregen kennis over goed en kwaad en gingen onszelf en de ander daarop beoordelen.
 Schaamte en angst werden geboren en ze begonnen als relatievirussen hun verziekende werk. De relatie tussen Adam en Eva en hun verbondenheid met God werden diep aangetast. Ze verloren hun openheid en eerlijkheid. Van doorzichtig werden ze voorzichtig. Dit had – en heeft – een enorme impact op de menselijke ziel. Die onderlinge verbondenheid is een van onze sterkste basisbehoeften. Onze relatie met anderen is de toegangspoort van liefde en geborgenheid, de ingrediënten waar onze ziel naar snakt. Zonder liefde en verbondenheid kwijnt een mens weg in verstikkende eenzaamheid en zinloosheid. 

Geen wonder dat het verlangen naar kwetsbaarheid groot is. Het raakt en ont- roert ons als we een ontmoeting hebben met oprecht kwetsbare mensen. Het voelt alsof de ander de poort van zijn ziel wijd openzet en je toestaat een kijkje te nemen op de gevoeligste plek van zijn leven. Zo’n ontmoeting is een liefdevolle uitnodiging om ook de deur van je eigen ziel voorzichtig te openen. Kwetsbaarheid leidt tot kwetsbaarheid. 

Angst en schaamte 
Het vraagt moed om kwetsbaar te durven zijn. Die moed is bijna niet op te brengen als je nog erg veel last hebt van angst en schaamte. Zolang deze gevoelens sterk aanwezig zijn, kies je liever voor een leven met maskers van stoerheid, perfectionisme, trots of schone schijn dan dat je jezelf blootgeeft. Liever een schortje van vijgenbladeren dan naakt. 

Maar juist in de kerk zou geen vijgenblad meer te vinden moeten zijn. Toen God ons in het paradijs achter de struiken vandaan riep, werden we niet vernederend weggehoond, maar ontvingen we de grootste belofte ooit: het komt weer helemaal goed in ons verlangen naar diepe verbondenheid. Alle imperfecties, ja ook alle morele ontsporingen, staan Gods aanvaarding niet in de weg en kunnen onze zielswaarde nooit meer verminderen. De eerlijke, ongemakkelijke waarheid hoeft niet meer verzwegen, bedekt of overschreeuwd te worden. Het paradijs is teruggekomen, maar dan in de gedaante van het koninkrijk van God. De Koning van dat koninkrijk, Jezus, is de grootste vijgenbladblazer. Je mag bij Hem doorzichtig zichtbaar zijn. 

Groeiplaatsen 
Kerken zijn oefenplekken van dat koninkrijk. Groeiplaatsen voor kwetsbaarheid. De belangrijkste oefening is om niet opnieuw naar de boom van kennis van goed en kwaad te grijpen. Alleen maar eten van de boom van het leven of, in koninkrijkstaal, van het levende brood. Uitleggen en uitleven dat Gods genade het denken in goed en kwaad overbodig heeft gemaakt. Wie zich namelijk gered voelt door een naakte, gekruisigde en kwetsbare Koning, ervaart dat hij schuldiger was dan hij ooit had kunnen denken, en tegelijk meer geliefd dan hij ooit had kunnen dromen. In de kerk draait het niet om moreel of immoreel, maar om relationeel. In de kerk draait het niet om ‘wat heb je gedaan’ of ‘wat moet je doen?’ maar: heb je al een intieme relatie met onze kwetsbare Koning? Christenen zijn geen moraalridders, maar ontvangers van ontredderde mensen. Dat doen ze door ‘naakt’ hun armen te spreiden. Net als hun Koning. De kracht van de kerk is haar uitnodiging tot kwetsbaarheid. 

Tekst: Arie de Rover
Beeld: Gerdien van Delft-Rebel

Deel dit artikel:

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.