Icon--search Icon--video Icon--play Icon--pause Icon--twitter Icon--facebook Icon-navIcon Icon--arrowLeft Icon--arrowRight Icon--audio Icon--photo icon--tag Icon--radio icon--contact volume-off Icon--volume-up

Waarom ik theoloog ben

‘Iedereen is theoloog’

‘Theologie’ heeft een slechte naam. Dit geldt voor beide ‘flanken’ van het christendom: de strengere én de vrijzinnigere. Toch doet Reinier Sonneveld van harte aan theologie – waarom eigenlijk?

Theologie betekent letterlijk de studie van God. De weerzin van beide flanken van het christendom tegen ‘theologie’ verbindt hen, interessant genoeg. Ze vinden het allebei godslasterlijk, maar wel om verschillende redenen. De strengere christenen gebruiken het woord ‘theologie’ voor alles wat niet direct uit de Bijbel komt. Het staat voor iets als: zelfverzonnen meninkjes over God die niet in de Bijbel staan. De vrijzinnigere gelovigen stellen vaak dat God een mysterie is en álle woorden, ook de Bijbelse, een ware God omlaaghalen.

Omdat ik zelf theoloog ben, voel ik me natuurlijk aangesproken. Is mijn vak inderdaad zo hoogmoedig? Is het misschien zelfs godslasterlijk waar ik mee bezig ben?

Nou, misschien, maar dan onvermijdelijk, want we doen het allemaal. Er is geen ontsnappen aan. We praten hoe dan ook over God. We zijn allemaal theoloog.

"Nuchter bekeken betekent god vaak weinig meer dan super. De vraag wordt dan wát we zo super vinden."

10 triljard keer God
Bedenk maar wat er gebeurt als je de Bijbel leest. Sowieso kun je de Bijbel niet zuiver lezen. Bovendien lezen we die bijna altijd in een vertaling en daar komt heel wat interpretatie bij kijken, anders gezegd: theologie. En dan heb je ook nog je eigen gedachten erbij, die je nooit kunt uitschakelen, die ook meteen aan het interpreteren slaan, met allerlei concepten die je ergens hebt opgevangen. Misschien is er wel een zuivere bron van kennis, maar die is niet voor mensen toegankelijk. Er is in de praktijk altijd ruis. Er is altijd ‘theologie’.

Ook los van het Bijbel lezen. Kijk hier eens wat er bijvoorbeeld de laatste seconden op Twitter allemaal over God beweerd wordt. Zo gaat het eindeloos door. Hindoes, moslims, christenen, Joden, atheïsten – iedereen doet mee. Ik heb eens proberen uit te rekenen hoe vaak het woord ‘God’ in de verschillende talen moet zijn gebruikt: ik kwam op meer dan 10 triljard keer.

#Godmoment
Maar wat bedoelden we al die keren met ‘God’? Die vraag boeit me enorm en is in feite mijn vak geworden. Een theoloog zoekt woorden (logos in het Grieks) voor onze goden (theos in het Grieks). Nuchter bekeken betekent god vaak weinig meer dan super. Het is een klassieke manier om een overtreffende trap aan te geven, zoals in uitdrukkingen als ‘godsgruwelijk’. De vraag wordt dan wát we zo super vinden. Wat vinden we iets om na te streven en waar denken we dan concreet aan?

Ook daar hebben de social media een eigen ‘hekje’ voor: #godmoment. De term is momenteel een kleine hype op Instagram, Twitter en Facebook. Een Godsmoment kan alles zijn wat je diep raakt. Denk aan zo’n typische huilscène in een romantische film. Een zin in een gedicht die je niet loslaat. Een of andere maaltijd die ‘hemels’ proefde. Bekijk hier de meest recente tweets.

Wat zag je? Het moet een aardige indruk geven van wat ons als mensen blijkbaar het meest raakt. Een alien die maar een paar minuten heeft om de mensensoort te observeren, zou ons internet moeten doorzoeken op #godmoment. Er zijn weinig woorden die zo precies verwijzen naar waar de homo sapiens het meest naar streeft. Het geeft een prima staalkaart van de prioriteiten van ons soort.

Die alien zou daarmee een soort theoloog worden. Wij theologen onderzoeken wat mensen als de overtreffende trap ervaren. Onze ‘ste’-momenten. We proberen expert te zijn in menselijke prioriteiten. Een #godmoment-kenner. Als theologen graven we in de uiterste ervaringen: waar we het meest naar verlangen, wat wij het meest bewonderen en vereren – dat kun je ‘god’ noemen.

Allemaal theoloog
Mijn punt is: hier doen we allemaal aan mee. We hebben allemaal een god. We zoeken daar allemaal woorden voor en zijn in die zin dus allemaal theoloog. We discussiëren er allemaal over welke god nu onze verering en aandacht echt waard is. Welke god nu God is – wat is nu echt het belangrijkste in het leven? Aan die discussie doen uiteraard ook theologen mee, alleen toevallig vakmatig.

De enige God die het woord God waard is, is groter dan onze woorden, veel groter. Maar we hebben hoe dan ook woorden. We ontkomen er niet aan. Laten we dan ons best doen zo goed mogelijke woorden voor die God te denken en te spreken.


Tekst: Reinier Sonneveld

Geef een reactie

Om reacties te kunnen lezen en/of schrijven moet je toestemming geven voor het plaatsen van cookies.
Klik hier als je toestemming geeft voor het plaatsen van cookies bij het bezoek aan de websites van de Nederlandse Publieke Omroep. Of pas hier je cookie-instellingen aan.