Nieuw hart

Het was voor Wilma van Bekkum (55) een geschenk uit de hemel: bijna 16 jaar geleden ontving zij een nieuw hart van een donor. Het betekende een tweede kans voor haar als alleenstaande moeder van twee jonge kinderen. Maar ze begrijpt ook dat mensen ervoor kiezen om geen donor te zijn. Zoals Matthijs Huntelerslag (23) die, nadat hij alle argumenten op een rijtje had gezet, zich bewust liet registeren als niet-donor. “Het is mooi dat het kan, maar ik heb nog te veel vragen.”

• Lees ook: Rond mijn 50e of 60e trakteer ik iemand wellicht op een stukje Annemarie

In 1999 kreeg Wilma van Bekkum cardiomyopathie, een hartspierziekte. Drie jaar later ontving ze een nieuw hart via orgaandonatie. “Ik was al vanaf mijn 17e orgaandonor, maar had nooit verwacht het zelf nodig te hebben.” Wilma ziet de geslaagde transplantatie als een bevestiging van God. “De chirurg die de operatie deed, zei: ‘Ik stop het hart erin, maar er is er maar Eén die het kan laten kloppen.’ Ik ben ervan overtuigd dat als God niet wilde dat mijn hart ging kloppen na de transplantatie, dit ook niet gebeurd was. God heeft het laatste woord. En daarnaast: voor ons als christenen was Jezus de allergrootste donor toen Hij Zijn leven voor ons gaf.”

Bewust geen donor

Toen Matthijs Huntelerslag op zijn 18e een brief kreeg met de oproep om donor te worden, is hij gaan onderzoeken wat dat precies inhield. “Ik vind het een heel nobel idee om je organen te doneren aan mensen die dat nodig hebben,” zegt hij. Toch liet Matthijs zich bewust registreren als niet-donor. “Toen ik me er in verdiepte, kreeg ik vragen over hersendood zijn. Wat is het precies, en leef je dan wel of niet? Ik heb er moeite mee dat er weinig onderzoek naar hersendood is. Als je verder leest dan de voorlichtingssites, kom je toch meer kritische verhalen tegen. Bijvoorbeeld over mensen die hersendood zijn, maar tijdens de transplantatieoperatie wel lijken te reageren. Dat wordt afgedaan als reflexen van het lichaam, maar daar twijfel ik aan. Omdat de operatie zonder narcose wordt gedaan weet je gewoon niet zeker of iemand nog wat kan voelen tijdens de transplantatie. Bovendien vind ik dat de overheid erg eenzijdig voorlicht en gericht is op het werven van zoveel mogelijk donors. De argumenten tégen donorschap worden niet goed belicht.”

Dienstweigeraar

Wilma begrijpt het wel als mensen geen donor willen zijn. “Het is je eigen keus. Net als vroeger met de dienstplicht; toen waren er ook dienstweigeraars en dat was prima. Maar praat er in elk geval over en maak een keuze, zodat je nabestaanden niet voor een onmogelijke beslissing staan op zo’n moeilijk moment.”

Vanaf 1 juli volgend jaar wordt de donorwet van kracht. Dan wordt van iedereen die zijn keuze niet heeft laten vastleggen automatisch uitgegaan dat hij of zij geen bezwaar heeft om donor te zijn. “Voor sommigen zal het te laat zijn, maar voor mensen op de wachtlijst is er hoop,” zegt Wilma. “Al is het wel verdrietig dat mensen naar aanleiding van de nieuwe Donorwet spreken over ‘lijkenpikkers’, alsof ik het niet waard zou zijn een orgaan te ontvangen. Dat doet pijn.”

Niet geven, wel ontvangen?

Hebben niet-donoren recht op een donororgaan wanneer ze dit nodig hebben? Volgens de wet wel. Maar het blijft de keuze van de persoon die een orgaan nodig heeft. “Ik zou het hypocriet vinden van mezelf om zelf wel organen te ontvangen, dus dat zou ik ook niet willen,” stelt Matthijs. “Bij leven doneren vind ik anders: je kunt prima met één nier leven na donatie. Dus die zou ik wel willen afstaan en ook ontvangen, maar organen die alleen na overlijden getransplanteerd kunnen worden niet.”

Wat houdt orgaandonatie in?

Orgaandonor zijn als christen

Geen machine met vervangbare onderdelen

Tempel van de Heilige Geest

Toekomst

• Lees ook: Weinig kerkgangers orgaandonor

Beeld: ANP