Jezus laat ons zien wie God is. Het lijkt zo eenvoudig. Toch zijn er heel wat godsbeelden ontstaan die alles behalve ‘christlike’ zijn. Brad Jersak maakt hier korte metten mee in zijn boek A More Christlike God: A More Beautiful Gospel, dat Daan in het Nederlands vertaalde.
Nieuwsgierig? Onderaan dit artikel kun je het eerste hoofdstuk lezen van de Nederlandse vertaling Zo Zoon, Zo Vader.
‘In de antieke wereld was schoonheid een criterium voor waarheid. Zoals Brian Zahnd het zegt: “Heb je een lelijke theologie, dan is die theologie waarschijnlijk net zo onwaar als lelijk.” Ik definieer God als de perfectie van goedheid. En de perfectie van goedheid is liefde. En deze liefde, of deze perfectie van goedheid, manifesteert zich als waarheid, schoonheid en rechtvaardigheid. Dus als je je een God kunt bedenken die meer waar, mooier en rechtvaardiger is dan de God die je nu in je hoofd hebt, dan moet je voor die God gaan. En wat ik beweer is dat Jezus ons die God laat zien.’ Brad Jersak in een interview.
Christelijk kan inmiddels voor van alles staan
Tijdens de tweede helft van 2016 werkte ik aan de Nederlandse vertaling van A More Christlike God: A More Beautiful Gospel. Een boek van theoloog Brad Jersak dat in april 2015 uitgekomen is. Dat was wel even zoeken. De titel alleen al. De God die meer op Christus lijkt – De meer op Christus lijkende God -God, het lijkt Jezus wel – God à la Jezus…
Misschien gewoon ‘een christelijkere God’? ‘Christelijk’ verschilt maar een paar letters van het Engelse ‘Christlike’, dus dat scheelt alvast. Maar het betekent toch iets anders. ‘Christelijk’ kan inmiddels voor van alles staan en wordt vandaag de dag vooral gelinkt aan het christendom als religie. En een van de punten die Brad Jersak in zijn boek maakt, is nou juist dat er in het christendom maar al te vaak wordt gesproken, geschreven en gepreekt over een God die allesbehalve op Christus lijkt.
Vertalen zonder iets van de kracht verloren te laten gaan
Vertalen bleek iets minder eenvoudig dan ik had verwacht. Je kunt een Engelse zin begrijpen, vatten en zelfs voelen, maar om het vervolgens om te zetten in een Nederlandse zin zonder daarbij iets van de kracht verloren te laten gaan, is knap lastig. En het is precies deze vertaalervaring die de inhoud van het boek zelf kenmerkt.
Het idee dat God als Jezus is, lijkt namelijk ook zo eenvoudig. Er zullen in ieder geval weinig christelijke kerken zijn waar dit expliciet tegengesproken wordt. ‘Wie mij gezien heeft, heeft de Vader gezien,’ zegt Jezus in Johannes 14:9. Of denk aan Paulus die over Christus schreef als het ‘beeld van de onzichtbare God’ (Kolossenzen 1:15).
Zo Zoon, zo Vader
In een notendop is dit ook wat Brad Jersak ook overbrengt in zijn boek. Dat in het Nederlands uiteindelijk is verschenen onder de titel Zo Zoon, zo Vader: de God die als Jezus is. Het is een idee dat je kunt begrijpen, vatten, misschien zelfs voelen, maar het echt vertalen naar het concrete leven is knap lastig. En als het zo eenvoudig was geweest, had dit boek niet geschreven hoeven worden.
En als ik eerlijk ben, heb ik het zelf vaak ook niet geloofd. Binnenkort is het Goede Vrijdag, een dag waarop een bloederige executie wordt herdacht, namelijk de kruisiging van Jezus. Een gebeurtenis die eigenlijk niet zo bijzonder is, in die zin dat het in die tijd aan de lopende band gebeurde. Misdadigers, of wie maar door het Romeinse Rijk als ongewenst werd beschouwd, konden deze straf verwachten.
Zo werd Jezus degene die de mens van God redde
Op een of andere manier zijn veel christenen – waaronder ik zelf ooit – gaan geloven dat de straf die Jezus droeg van God geëist werd, zodat hij daarna de mensen kon vergeven. Zo werd Jezus degene die de mens van God redde. Dit idee is een brandstof geweest voor een beeld van God dat uiteindelijk meer op een Romeinse keizer leek, dan op de man die onder het bewind van diezelfde keizer aan een kruis hing. Met alle lelijke gevolgen van dien.
Brad Jersak gaat naar de kern van het probleem en stelt opnieuw de vraag: wie is God? De God waar we in geloven, zegt volgens hem vaak meer over wie we zelf zijn. We worden wat we aanbidden. Het werk van Brad Jersak is als een liefdevolle sloophamer die de spookbeelden die we van God gemaakt hebben te lijf gaat, om vervolgens te wijzen naar de man aan het kruis: daar is God.
Nog lang niet klaar met vertalen
Elk jaar met Goede Vrijdag sterft er iets van mijn oude godsbeeld af, zodat vervolgens Christus kan opstaan om het ware gezicht van God te tonen. Het werk van Brad Jersak heeft me hier enorm bij geholpen. ‘In mijn lezend leven, is dit misschien wel het boek dat het meeste mijn hart raakte nadat mijn hersens in shock achterbleven,’ schreef Piet de Groot, oud-directeur Andrew Wommack Ministries Nederland als aanbeveling voor dit boek.
Ik hoop dat dit boek nog meer harten gaat raken en hoofden gaat shockeren. Om vervolgens handen in beweging te brengen. In die zin ben ik nog lang niet klaar met vertalen.
