Klaas aan het front: ‘Als het erop aankomt, zijn we op elkaar aangewezen: burgers én defensie’

“Ik voel me veilig wanneer er militairen langs marcheren. Het duurde echter vrij lang voordat ik me realiseerde dat sommige mensen zich ongemakkelijk voelen bij de aanblik van het leger”, vertelt Klaas Dijkhoff (1981). De oud-minister van Defensie kwam van jongs af aan veel in aanraking met het militaire leven. Zijn vader was als militair gestationeerd op een NAVO-basis in Duitsland. “Ik sportte op de kazerne, en ook de videotheek bevond zich daar. Als kind raakte ik al snel vertrouwd met alles wat met het leger te maken had.”

Blijkbaar is het code oranje, wat betekent dat?

“Officieel gezien zijn we niet in oorlog met een ander land, maar er gebeuren wel degelijk dingen die daarop lijken. Spoorlijnen in NAVO-landen worden gesaboteerd en onlangs zette Nederland een F-35 in om drones uit te schakelen. Dan heb je het gewoon over fysiek contact. Het verschil tussen code groen en oranje is te zien in de werkwijze van defensie: het aantal reservisten moet groeien en de overheid zet meer geld in voor campagnes over noodpakketten.”

Onze jongeren worden door Russische groeperingen geronseld

Je merkt het ook in het dagelijks leven en in de samenleving, zegt hij. “Het kan tegenwoordig zomaar gebeuren dat je vliegtuig niet vertrekt omdat er drones zijn gesignaleerd. En onze jongeren worden door Russische groeperingen geronseld om zwakke wifi-netwerken van overheidsgebouwen te zoeken. We zijn niet direct in conflict, maar moeten wel vechten tegen deze gevaren.”

Wat gaan we zien in ‘Klaas aan het front’?

“De huidige situatie in de wereld is best ingewikkeld. Vaak hoor je dat deze tijd lijkt op die van de Koude Oorlog. Maar wat er vandaag de dag gebeurt, is totaal anders. We horen veel over dreiging van buitenaf, maar wat houdt dat precies in en wat doet het leger daar momenteel tegen? Om antwoord te krijgen op die vragen ga ik langs bij defensie. Dat doe ik in Nederland, maar ik reis ook af naar het grensgebied met Rusland om dit te onderzoeken.”

Naast de bevindingen van Klaas geven experts als Huib Modderkolk duiding aan de huidige tijd. “En het blijft niet bij defensie in de serie. We kijken ook naar de kant van de burger. Wat kunnen jij en ik – nu, maar ook in conflictsituaties – doen? Ik zie initiatieven die ontzettend nuttig zijn, zoals de BurgerReserve. Zij leiden mensen op om tijdens de eerste 72 uur van een noodsituatie in actie te komen zonder afhankelijk te zijn van de overheid.”

Moeten we ons zorgen maken voor een oorlog?

“Het is niet vreemd om je zorgen te maken. De echte vraag is hoe we die omzetten in een weerbare samenleving. Een inbreker breekt namelijk niet in bij het huis met de meeste waarde, maar in de woning met de zwakste beveiliging. De eerste reactie tijdens een oorlog is cruciaal: kies niet alleen voor jezelf door de supermarkt leeg te kopen, maar kijk naar elkaar om. Help die oude man die geen telefoon heeft en niet weet dat er een oorlog is.”

Maak jij je persoonlijk zorgen?

“Ik verwacht niet zo snel dat er Russische tanks over de Nederlandse grens zullen rollen. Maar we zien wel rare en verontrustende acties bij de Poolse grens met Rusland. Als het daar wel tot een conflict komt en de NAVO wordt erbij betrokken, dan zijn onze havens, spoorwegen en doorvoerwegen een belangrijk punt waar we aanvallen kunnen verwachten. Gelukkig is het nog niet zover, maar we moeten ons wel klaarmaken voor het geval dat.”

• Nieuw: de gratis Visie-app!

  Of je nu op de bank zit, onderweg bent in de trein of op vakantie in het buitenland: met één tik op je scherm duik je in hoopvolle verhalen, inspirerende interviews en alle digitale edities van Visie

  Download de app

Of we als land klaar zijn voor een conflict, kan hij niet met zekerheid zeggen. “Er zijn mannen en vrouwen dag en nacht bezig om ervoor te zorgen dat we zo goed mogelijk voorbereid zijn. Maar we weten het pas echt zeker als het conflict er is.”

Datzelfde geldt voor burgers, stelt hij. “De meeste noodpakketten in huis zijn er om het de eerste drie dagen zo comfortabel mogelijk te hebben. Maar wat als dat langer duurt? Dan zijn we op elkaar aangewezen, want de overheid is druk bezig met het voeren van de oorlog.”

Wat kan ik doen?

“Het makkelijkste antwoord lijkt spullen kopen. Bijvoorbeeld lang houdbaar eten, waterfilters en een EHBO-kit. Je kunt gerust een draadloze radio kopen voor iemands verjaardag. Maar daarnaast is het belangrijk om in je eigen buurt te kijken wat er nodig is. Het feit dat jíj misschien genoeg water hebt, zegt niet dat de mensen in jouw buurt dat ook hebben. Denk dus nu al na welke hulp je kunt bieden aan anderen.”