Neem bijvoorbeeld het verhaal van Ismael. De 30-jarige man die ik nog ken uit mijn asielzoekerstijd. In zijn land van herkomst bezorgde hij zijn ouders veel problemen en ellende door een gokverslaving. Maar nu, na zijn migratie, is hij een rotte appel in de Nederlandse samenleving. Hij werkt keihard, maar heeft toch veel schulden gemaakt, waardoor hij in de schuldsanering zit. De vlek is gemigreerd! En nu is de vraag: wie is verantwoordelijk voor de schade?

Als er één ding is dat ik door mijn leven als vluchteling heb geleerd, is het dat je niet kunt vluchten van je vlekken

En wat denk je van onze eigen vlekken, zoals angst, onveiligheid, lage zelfwaarde of afwijzing, die van de ene fase van ons leven naar de andere migreren, en daar afdrukken achterlaten in onze relaties, ons ouderschap, of in onze carrière? Dingen die we ongewild met ons meenemen, al willen we er het liefst van wegvluchten. En er is altijd iemand die de schade moet betalen. Doen wij dat zelf, of onze partner of kinderen?

Als er één ding is dat ik door mijn leven als vluchteling heb geleerd, is het dat je niet kunt vluchten van je vlekken. Ze migreren met je mee en laten hun sporen achter in je nieuwe bestaan.

Wat ik ook geleerd heb, zoals Frank Visser het echtpaar adviseerde, is dat je het beste zélf de verantwoordelijkheid voor de schade kunt nemen. Door acceptatie en door af te rekenen met de wortels van het probleem, houd je de schade beperkt en leer je vlekvrij te leven.

Sara van der Toorn, trainer en spreker