In de koelte van een hippe koffietent, vlak bij de Oude Gracht, geniet Rick van een glas verse jus. De afspraak voor dit interview is twee weken eerder per e-mail ingediend (Blende is uitsluitend per mail bereikbaar), naderhand via een door hem verstuurde Outlook-uitnodiging van mijn kant bevestigd en – een halfuur voor het afgesproken tijdstip – nog eens door Rick via een Google Agenda-melding op mijn smartphone onder de aandacht gebracht.

Een opgeruimd hoofd

Overdreven? Wie hem beter kent, of zijn boek GRIP. Het geheim van slim werken heeft gelezen, zal geen wenkbrauw optrekken bij deze wellicht wat ongebruikelijke gang van zaken. Rick houdt ervan zo efficiënt mogelijk te werken (“zodat ik tijd overhoud voor andere dingen”) en – in lijn daarmee – dingen digitaal vast te leggen in zijn agenda (“zodat ik niets hoef te onthouden en een opgeruimd hoofd houd”). Hij vertelt er uitvoerig over in zijn bestseller, die begin dit jaar van de persen rolde en herdruk op herdruk beleefde.

Je begint jouw boek met deze verrassende constatering: ‘Het is best gek dat we nooit écht hebben leren werken, terwijl werk zo’n belangrijke activiteit in ons leven is.’
Rick knikt, legt zijn smartwatch en -telefoon op tafel en reageert: “Wij zijn kenniswerkers – we vergaren kennis en moeten daar iets mee produceren – en dat is nog best ingewikkeld. Ik kreeg tijdens mijn studie informatica in Zwolle wel inhoudelijk uitleg over het werk, maar al die afspraken, e-mails, taken en alles wat er nog meer op je afkomt: hoe ga je daarmee om? Dat is gewoon moeilijk, ontdekte ik al snel.”

Goed systeem

Al binnen een jaar gaf hij als jonge programmeur leiding aan een team van dertig man bij Blendle. Dat bleek andere koek. “Ik kon het heel lang prima bolwerken,” blikt hij terug. “Dat betekende alleen wél dat ik ook ’s avonds moest werken en in het weekend, om het allemaal rond te krijgen. Mijn vrije tijd kwam almaar verder in de verdrukking. Ik merkte dat ik het contact met thuis steeds meer kwijtraakte, en bijvoorbeeld ook minder tijd met familie en vrienden kon doorbrengen. Op een bepaald moment kwam ik erachter dat dit niet is wat ik echt wil. Toen dacht ik: ik moet hier slimmer mee omgaan, want ik loop tegen mijn grenzen aan. Ik was trouwens altijd al geïnteresseerd in dit onderwerp. Maar nu besefte ik: ik heb snel een goed systeem nodig, anders kan ik het niet langer bolwerken.”

Bron van afleiding

Rick begon meer dan ooit te lezen in boeken over productiviteit en efficiënt werken. En hij probeerde allerlei dingen uit. Want met alle losse praktische tips die hij her en der aantrof, had hij nog geen werkbaar ‘systeem’. “Door steeds te experimenteren leerde ik, met vallen en opstaan, wat voor mijzelf wel en niet werkte. Bijvoorbeeld: wat gebeurt er als ik niet meer ga mailen vóór 12.00 uur? Of: hoe bevalt het als ik ’s ochtends al mijn afspraken eens achter elkaar plan? Of als ik allerlei apps van mijn telefoon verwijder?”

Waarom doe je wat je doet?

Radicaal

Wat hem onder andere enorm hielp, was zijn e-mailgedrag radicaal aanpassen. “E-mail is misschien wel de grootste bron van afleiding op de werkvloer. Die vrijwel constante stroom van mailtjes, waar je telkens naar kijkt, zorgt ervoor dat je focus verliest. Mail werkt bovendien op de een of andere manier verslavend, al hebben we dat zelden in de gaten.” Rick checkt tegenwoordig slechts drie keer per dag zijn inbox, waarvoor hij blokken van een half uur in zijn agenda heeft ingeruimd. “Bevalt me uitstekend en scheelt me heel veel tijd.”

Geen hogere wiskunde

GRIP staat vol met dit soort praktische tips om je werkdruk te verleggen, slimmer te werken en daarmee meer tijd over te houden voor andere dingen die je belangrijk vindt. Nee, benadrukt de auteur, het is echt geen hogere wiskunde. Dingen noteren (zodat ze niet blijven ‘rondslingeren’ in je hoofd), een takenlijst maken met actieve werkwoorden erin, alleen korte e-mails versturen (om te voorkomen dat je langere mails terugkrijgt), jezelf haalbare doelen stellen: volgens Rick zul je versteld staan van wat je daarmee allemaal voor elkaar kunt krijgen.

Wat zou iedere werkende Nederlander zich van tijd tot tijd moeten afvragen?
“Een van de betere vragen vind ik nog altijd: waar kom je je bed voor uit? En knip die vraag eens in stukken, zoals ik ook in mijn boek adviseer. Aan de hand van deze drie dingen: je missie, je passie en je vaardigheden. Kun je iets van een ‘missie’ bedenken – waarom doe je wat je doet? –, waar ben je enthousiast over, en waar ben je goed in? Dat helpt mij bij mijn grote jaarlijkse review, als ik rond de jaarwisseling bewust tijd inplan om terug te blikken op het afgelopen jaar. Ook iets wat ik iedereen kan aanraden.”

In een klooster

Rick hecht veel waarde aan reflectie. Elke week, elke maand en elk jaar ruimt hij bewust tijd in zijn agenda in om terug te kijken op het werk dat hij heeft gedaan. Op wat er goed ging, en op wat er (nog) beter kan. Om daar weer lessen uit te trekken voor de komende tijd. Daarnaast gaat hij twee keer per jaar vier of vijf dagen het klooster in, in stilte. “Na het overlijden van mijn schoonvader heb ik zijn gewoonte overgenomen jaarlijks naar het klooster te gaan, bij de benedictijnen in Doetinchem. Eerst ging ik één keer per jaar, maar tegenwoordig twee keer. Ik vind het een heel fijne plek.”

Waarom? 
“Wat me aantrekt, is het gevoel dat je helemaal niks hoeft. Ik hoef er niet te presteren, er wordt niets van me verwacht. Dat is tegelijk” – hij zegt het met een lach – “wat me irriteert. Want ik ben ook graag bezig. Dus ik vind het mooi om er te zijn, maar het is ook altijd fijn om er na vier of vijf dagen weg te gaan. Terug naar mijn gezin en terug naar mijn werk, dat ik ontzettend leuk vind.”

Wat brengt het jou, zo’n tweejaarlijks pauzemoment in het klooster?
Rick denkt even na, de blik op het hoge plafond gericht. “Het geeft me, helemaal sinds de geboorte van mijn dochter Nore, de luxe van ononderbroken denktijd. Gewoon vier, vijf dagen met een stapel boeken, helemaal voor jezelf. Wanneer heb je dat nou? Dat is één. Twee is dat ik het leuk vind om te reflecteren op m’n relatie met mijn vrouw. De laatste keer heb ik een brief geschreven: hoe kijk ik terug op die afgelopen huwelijksjaren? Dat is een van de thema’s waar ik vaak over nadenk als ik daar ben.”

Geloof is voor mij een zoektocht

Je komt zelf uit een vrijgemaakt nest. Is geloof ook zo’n thema waar je in het klooster meer dan anders over nadenkt?
“Klopt. Geloof is voor mij op dit moment een zoektocht.”

In welke zin?
“Soms vraag ik me af of er wel een God is. In mijn jeugd – in die veilige, vrijgemaakte bubbel – was dat nooit een vraag. Dit zal mede komen door de omgeving waarin ik nu woon en werk, waar weinig linkjes met het geloof zijn. Wat is er tussen hemel en aarde? Hoe zit dat? Hoe is dat voor mij? Dat zijn confronterende, maar ook goede vragen om over na te denken.”

Knaagt die twijfel altijd?
“Dat niet. Ik zie trouwens echt wel dat het geloof en de kerk enorm veel mooie dingen hebben gebracht. Maar er zijn ook dingen die ik minder mooi vind, of waar ik moeite mee heb.”

“Een voorbeeld? Neem euthanasie. Vroeger dacht ik altijd, best zwart-wit: nee, nooit. Maar als ik nu andere standpunten op me laat inwerken, dan betekent het dat ik er voor het eerst ook zelf over moet nadenken. Wat vind ík er nu van? In die zin kan twijfel ook verrijkend zijn. Ik word geprikkeld door wat ik lees, door mensen die ik spreek – familie, vrienden, collega’s bij Blendle – en soms blijf ik bij het standpunt dat ik altijd had, soms niet. In die zin daagt twijfel me ook uit.”

Beeld: Jacqueline de Haas