Stel. We schaffen Citotoetsen af en iedereen gaat na de basisschool naar een zesjarige middelbare. Geen niveaus. Geen profielen. Geen examen. Wel een aantal verplichte vakken, Nederlands, Engels, wiskunde, geschiedenis tot een bepaald niveau. De rest mag je zelf kiezen. En praktisch ingestoken vakken zoals dierverzorging, houtbewerking en autotechniek zijn evenveel waard als analytische, denk aardwetenschappen, een vreemde taal, technische wiskunde.

Je krijgt punten voor toetsen, presentaties, essays, inzet, huiswerk en extra buitenschoolse activiteiten. Denk aan vrijwilligerswerk, bijles geven, het jaarboek of de schoolkrant maken. De kans dat je blijft zitten is niet zo groot, want het gaat niet om afzonderlijke cijfers. Wil je na zes jaar studeren, dan telt niet alleen je gemiddelde, maar ook je motivatie en andere, niet cognitieve kwaliteiten, zoals onderdeel zijn van een sportteam, muziekgroep of commissie.

Docenten kijken wat er al is in plaats van wat beter moet

Klinkt als te mooi om waar te zijn? Zo zitten Amerikaanse openbare high schools in elkaar. En ze zijn gratis. Mijn beide tieners volgden dit onderwijs een jaar en het paste ze vele malen beter dan de Nederlandse middelbare school. De reden? Je wordt opgeleid in de breedte, het gaat niet om toetsen maken en docenten kijken wat er al is in plaats van wat beter moet.

Zo werd mijn introverte dochter in Nederland getypeerd als te stil, te afwachtend, vermijdend, niet genoeg gemotiveerd om te laten zien wat ze kon. 8000 kilometer van huis kreeg ze onderwijs in het Engels, haalde ze prima cijfers, maakte uit zichzelf dagelijks haar huiswerk en kreeg aan het einde van het jaar een certificate of excellence. Haar docenten roemden haar zachtmoedige karakter, omschreven haar stille aanwezigheid als een geweldige eigenschap en complimenteerden haar met haar harde werken en goede muzieksmaak. De warmte, positiviteit en aanmoediging deden haar gloeien en bloeien.

De tekst gaat hieronder verder.

• 

  Columnist Miloe over de ‘emo-periode’ van haar dochter: ‘Blijf bij ze. Ook als ze je wegduwen’

  Klik hier

Mijn zoon vertrok naar Amerika met het credo waar hij vijf jaar Havo mee doorliep: ‘beter een zes zonder stress dan een zeven zonder leven.’ In Amerika kreeg hij aan het einde van het jaar een publieke erkenning voor zijn inzet, dat hij altijd op kwam dagen bij voetbal en op school. Hij nam stralend zijn diploma in ontvangst bij zijn graduation, omhelsde zijn vrienden uit de hele wereld. Waar hij in Nederland school suf en saai vond en docenten stom, was hij hier trots onderdeel van een gemeenschap, met voetbal, vrienden, docenten, ouders.

In Nederland vinden we het Amerikaanse positivisme vaak overdreven. Ik zie wat het doet voor je zelfvertrouwen, zeker bij tieners. Niet langs de meetlat gelegd worden van wat hoort, van een gemiddelde dat wordt gezien als normaal, geen nadruk op wat er niet is, niet trekken maar duwen.

Waar hij in Nederland school suf en saai vond en docenten stom, was hij hier trots onderdeel van een gemeenschap

Natuurlijk kunnen we het Nederlandse schoolsysteem niet zomaar omvormen. Het vraagt veel om niveaus los te laten. Maar alleen al anders kijken, bewust worden van het effect van wat we zien als normaal, van de focus op beter en meer, kan al helpen. Net als nadenken over hoe belangrijke eigenschappen als leiderschap, anderen helpen, veerkracht, creativiteit, empathie meer meegenomen kunnen worden op school.

Ik had twee ongekend blije tieners dit jaar. Dat gun ik veel meer jongeren.

• 

  Evi Hanssen babbelt nog steeds tegen haar moeder: ‘Haar liefde zit onder mijn vel’

  Klik hier