Geloven kan iets heel moois zijn, maar wat als het misgaat?
Geloven kan iets heel moois zijn, maar wat als het misgaat?
Van voor gek verklaard, opgesloten en opgejaagd ‘sektekind’ tot specialist bij de politie: het leven van Jan van der Winden begint al vroeg onder invloed van de antroposofische beweging. In zijn jeugd wordt hij mishandeld, volgestopt met zware medicijnen en door toedoen van zijn stiefvader zelfs opgenomen in een antroposofische instelling voor verstandelijk gehandicapten. Hij wordt ‘Gekke Jantje’ genoemd en zijn verzet wordt hard bestraft. “De beweging is groot en ik had te maken met bepaalde onderdelen daarvan. Mijn context was in ieder geval 100% sektarisch.” Zijn enige veilige plek is het lokale politiebureau, waar hij als jongen uren stil naar agenten zit te luisteren. Als zijn terminaal zieke moeder een omstreden alternatieve kankerbehandeling krijgt van een antroposofische arts, breekt er iets. Jan loopt weg en belandt op straat. Na jaren van misbruik, drugs en psychiatrie besluit hij dat zijn verleden hem niet zal breken. Met hulp uit onverwachte hoek vindt hij zijn weg naar de politie. Terwijl tegenstanders uit de beweging hem proberen kapot te maken met beschuldigingen en rechtszaken, groeit ‘Gekke Jantje’ uit tot specialist op het gebied van sektes en gesloten gemeenschappen. In de EO-podcast ‘Sektarisch?’ delen mensen die bij gesloten gemeenschappen in Nederland hebben gezeten hun aangrijpende persoonlijke verhalen. Ze vertellen over het systeem dat hun denken, voelen en handelen volledig bepaalde. Een wereld waarin uitstappen bijna onmogelijk leek. Hoe herken je de rode vlaggen als je er middenin zit? En wat gebeurt er als je alles achterlaat en met lege handen opnieuw moet beginnen? De serie laat het scherpe contrast zien tussen ‘binnen’ en ‘buiten’ de beweging: tussen controle en vrijheid, trauma en heling. Want, hoe bouw je een nieuw leven op, terwijl de littekens blijven? ‘Sektarisch?' biedt een indringende inkijk in verborgen werelden - met inzichten die iedereen kunnen raken. Reactie Antroposofische Vereniging: De EO heeft de Antroposofische Vereniging om een reactie gevraagd, waarop bestuurslid dhr. Rik ten Cate heeft gereageerd: "Mijn naam is Rik ten Cate en ik ben lid van het bestuur van de Antroposofische Vereniging in Nederland. Mijn reactie is op persoonlijke titel en reflecteert niet noodzakelijkerwijs de mening van andere bestuursleden, laat staan die van het bestuur als geheel. In het verhaal van Jan van der Winden lijkt sprake te zijn van manipulatie op persoonlijk vlak, door de genoemde ‘instellingen’ en ‘gemeenschap’. Aannemelijk mag zijn dat het om personen gaat in deze instellingen en gemeenschap, waarmee niet iedereen in de instelling en gemeenschap bedoeld kan worden. Dat personen manipulatief kunnen werken vanuit de hulpverlening of dergelijken is zeker afkeurenswaardig en is niet te rijmen met de goede bedoelingen van de antroposofie. Daarin staat namelijk de persoonlijke vrijheid hoog in het vaandel. Dat zich dit in de jeugd en adolescentie van dhr van der Winden heeft voorgedaan is ernstig, niet goed te praten en te betreuren. Direct na het verschijnen van zijn boek 'Gekke Jantje’ heb ik daarom een gesprek met dhr van der Winden gehad en hem namens de Antroposofie (voor zover dat kan) excuus aangeboden." ▶️ ‘Sektarisch?' is ook volledig met beeld te bekijken bij de EO op YouTube.
Joel Crosby groeit op in de Zwolse dependance van De Deur, een plek die 25 jaar lang zijn thuis is. Hij is actief in het koor, het dramateam en de band. De leiders van de kerk zijn zijn grote voorbeeld. De eerste scheurtjes ontstaan wanneer hij hoort dat een goede vriendin door een van de leiders is misbruikt. Wanneer Joël ziet hoe het misbruik in de doofpot wordt gestopt, begint hij vragen te stellen. Binnen de gesloten gemeenschap wordt dat gezien als rebellie. Joel wordt onder discipline geplaatst en mag zijn taken in de kerk niet meer uitvoeren. Er worden roddels over hem verspreid en hij moet zich tegenover de leiders verantwoorden. Wanneer hij in het bijzijn van zijn vriendin wordt zwartgemaakt, is dat de druppel. Joel verlaat de gemeenschap, maar staat direct voor een nieuwe uitdaging: hoe bouw je een nieuw leven op in een wereld waarvoor je van kinds af aan bang bent gemaakt? In de EO-podcast ‘Sektarisch?’ delen mensen die bij gesloten gemeenschappen in Nederland hebben gezeten hun aangrijpende persoonlijke verhalen. Ze vertellen over het systeem dat hun denken, voelen en handelen volledig bepaalde. Een wereld waarin uitstappen bijna onmogelijk leek. Hoe herken je de rode vlaggen als je er middenin zit? En wat gebeurt er als je alles achterlaat en met lege handen opnieuw moet beginnen? De serie laat het scherpe contrast zien tussen ‘binnen’ en ‘buiten’ de beweging: tussen controle en vrijheid, trauma en heling. Want, hoe bouw je een nieuw leven op, terwijl de littekens blijven? ‘Sektarisch?' biedt een indringende inkijk in verborgen werelden - met inzichten die iedereen kunnen raken. Reactie De Deur: Evangelie Gemeente De Deur Nederland is in de gelegenheid gesteld om te reageren, maar zij hebben hier geen gebruik van gemaakt. ▶️ ‘Sektarisch?' is ook volledig met beeld te bekijken bij de EO op YouTube.
Paul Vermeul heeft ruim elf jaar geen contact meer met zijn dochter Celine. In 2014 verbreekt zij als 21-jarige plots alle banden met haar vader en familie. Zelfs op haar bruiloft zijn zij niet welkom. Voor Paul wordt duidelijk dat de breuk onder invloed van de kerk van David Maasbach tot stand is gekomen — een gesloten geloofsgemeenschap die zichzelf ook ‘The Blessing Family’ noemt. Opmerkelijk detail: Paul bezocht de Maasbach kerk zelf in de jaren ’80 en ’90. Als jonge dertiger bezocht hij de charismatische diensten van gebedsgenezer Johan Maasbach, de vader van David. Na een scheiding in de jaren ’90 laat hij de kerk achter zich en groeien zijn dochters verder buiten de beweging op. Maar rond 2009 sluit Celine zich opnieuw aan bij de Maasbach kerk in Den Haag, in de tijd dat David Maasbach wekelijks te zien is op SBS6. Wat begint met vrienden en een relatie binnen de gemeenschap, eindigt abrupt wanneer ze haar familie vertelt dat ze alle contact verbreekt omdat ze “Gods weg wil gaan”. Paul blijft met lege handen achter. Familieleden worden op de bruiloft geweerd door beveiligers en Paul zelf wordt later uit de kerk weggestuurd. Inmiddels is het een bekend patroon gebleken bij Maasbach, zo werd bekend in verschillende media. Paul weet inmiddels ook hij dat zijn dochter meerdere kinderen heeft gekregen. “Maar ik ben een opa zonder kleinkinderen." Soms stuurt hij nog een bericht: “We houden van je.” — een antwoord komt nooit. In de EO-podcast ‘Sektarisch?’ delen mensen die bij gesloten gemeenschappen in Nederland hebben gezeten hun aangrijpende persoonlijke verhalen. Ze vertellen over het systeem dat hun denken, voelen en handelen volledig bepaalde. Een wereld waarin uitstappen bijna onmogelijk leek. Hoe herken je de rode vlaggen als je er middenin zit? En wat gebeurt er als je alles achterlaat en met lege handen opnieuw moet beginnen? De serie laat het scherpe contrast zien tussen ‘binnen’ en ‘buiten’ de beweging: tussen controle en vrijheid, trauma en heling. Want, hoe bouw je een nieuw leven op, terwijl de littekens blijven? 'Sektarisch? ‘ biedt een indringende inkijk in verborgen werelden - met inzichten die iedereen kunnen raken. Reactie van Maasbach: Volgens David Maasbach heeft Paul Vermeul inmiddels al meer dan dertig jaar geen enkele band meer met de Maasbach kerk. "De exacte reden van zijn vertrek is ons zelfs niet bekend. Wij benadrukken dat wij op geen enkele wijze betrokken zijn geweest bij de relatie of de breuk tussen Vermeul en zijn dochter Celine*, die inmiddels getrouwd is en vier kinderen heeft. Deze kwestie speelt zich volledig af binnen de privésfeer van de familie en staat los van onze gemeente. Voor zover bekend is de breuk ontstaan in de context van zijn echtscheiding. De overige gezinsleden van Vermeul – met uitzondering van Celine – maken geen deel uit van onze gemeente.” Op nadrukkelijk verzoek van David Maasbach heeft ook Celine gereageerd: “Als toen reeds volwassen vrouw, heb ik er bewust voor gekozen het ouderlijk huis te verlaten. Inmiddels heb ik een gezin met mijn man en onze vier kinderen, en wij leiden een gelukkig leven. Wij bezoeken The Blessing in Den Haag en voelen ons daar thuis. Ik wil benadrukken dat deze kwestie geen verband houdt met Maasbach of de kerk. Na mijn vertrek heeft Paul Vermeul mij herhaaldelijk opgezocht en lastiggevallen (gestalkt). Dit heb ik als zeer beangstigend en ongewenst ervaren.” *De echte naam van Celine is bij de EO bekend, maar in de aflevering en de reactie van Maasbach wegens privacy-redenen aangepast. ▶️ 'Sektarisch? ‘ is ook volledig met beeld te bekijken bij de EO op YouTube.
Geertje Tobé vlucht uit een gewelddadig huwelijk en denkt een veilige plek te vinden in een kleine christelijke gemeenschap. De leider, Sipke Vrieswijk, noemt zichzelf profeet en belooft rust en antwoorden. Maar zodra Geertje binnenkomt, gaan de deuren dicht. Afgesneden van haar kinderen en de buitenwereld raakt ze verstrikt in een systeem van controle en gehoorzaamheid. De drugs die haar toegediend worden houden haar rustig, twijfel geldt als zonde en straf is dagelijkse realiteit. Vrieswijk organiseert seks-sessies met vrouwen en kinderen uit de gemeenschap, die volgens hem nodig zijn om 'dichter bij God' te komen. Geertje moet de sessies muzikaal begeleiden met geestelijke liederen. Wanneer de zelfverklaarde profeet in 1998 wordt gearresteerd voor seksueel misbruik en belastingfraude, lijkt het einde van de sekte nabij. Toch blijft de greep van de gemeenschap bestaan. Pas na achttien jaar durft Geertje te doen wat jarenlang ondenkbaar was: vertrekken — ook al is haar geleerd dat ze daarmee alles zal verliezen. In de EO-podcast ‘Sektarisch?’ delen mensen die bij gesloten gemeenschappen in Nederland hebben gezeten hun aangrijpende persoonlijke verhalen. Ze vertellen over het systeem dat hun denken, voelen en handelen volledig bepaalde. Een wereld waarin uitstappen bijna onmogelijk leek. Hoe herken je de rode vlaggen als je er middenin zit? En wat gebeurt er als je alles achterlaat en met lege handen opnieuw moet beginnen? De serie laat het scherpe contrast zien tussen ‘binnen’ en ‘buiten’ de beweging: tussen controle en vrijheid, trauma en heling. Want, hoe bouw je een nieuw leven op, terwijl de littekens blijven? 'Sektarisch? ‘ biedt een indringende inkijk in verborgen werelden - met inzichten die iedereen kunnen raken.
Geloven kan iets heel moois zijn, maar wat als het mis gaat? In de nieuwe EO YouTube-serie ‘Sektarisch?’ vertellen mensen openhartig over hun tijd in een gesloten geloofsgemeenschap. Ze delen hoe wat begon als iets hoopvols langzaam omsloeg in controle, groepsdruk, angst, pijn en verdriet. Waar ligt de grens tussen oprecht geloof en geestelijke manipulatie? Wat zijn de rode vlaggen om op te letten? En hoe vind je de weg naar vrijheid terug? ▶️ Deze serie is ook met beeld te bekijken op het EO YouTube-kanaal ‘Waargebeurd’
