‘Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet’

Dat is een mooi Nederlands spreekwoord, maar Jezus heeft het niet gezegd. Hij noemde wel de positieve variant, de zogeheten Gouden Regel: ‘Behandel anderen steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen.’ (Matteus 7:12)

Dat is eigenlijk ook wel mooier dan dat spreekwoord. Je probeert je dan namelijk niet alleen in iemands angsten in te leven, zoals bij het spreekwoord, maar ook in iemands verlangens. Dat is positiever en ook breder. Het spreekwoord zegt alleen dat je anderen niet moet slaan enzovoorts, maar als je Jezus’ regel volgt, laat je niet alleen dat na, maar doe je ook het positieve, bijvoorbeeld die ander een hand geven of iets dergelijks.

‘Ik ben God’ 

Jezus heeft wel dingen gezegd die er erg dichtbij komen (zoals Johannes 8:51, Joh 10:30 en John 17:10), maar niet letterlijk dat Hij zelf God is. De reden is waarschijnlijk dat zoiets in Zijn tijd zo volledig onbegrijpelijk was, dat het meteen vergeten zou zijn of wartaal had geleken.

Intussen hint Jezus er wel zo regelmatig op, dat je nauwelijks iets anders kunt concluderen, dat Hij inderdaad zelf ervan overtuigd is God te belichamen. Dat blijkt vooral uit Zijn daden trouwens, die veel meer zeggen dan Zijn uitspraken: Hij vergaf zonden (Lucas 5:20-21), zag zichzelf als nieuwe wet (Matteus 5:21-48) en een ‘wandelende’ tempel (Johannes 2:19-21), enzovoorts. Voor een Jood deed alleen God dat. En nu dus Jezus opeens ook… 

‘Dit is een symbool voor mijn lichaam’ 

Natuurlijk, christenen weten dat Jezus toen Hij bij zijn galgenmaal het brood uitdeelde (Lucas 22:19), eigenlijk zei: ‘Dit is mijn lichaam.’ Maar in veel kerken wordt dat niet helemaal serieus genomen; Jezus zou eigenlijk bedoelen dat het maar een symbool was, een teken voor iets anders. Maar waarom heeft Hij dat dan niet gewoon gezegd? Jezus had prima kunnen zeggen: ‘Dit is als mijn lichaam’ – maar nu zei Hij het dus zo letterlijk… Stel je voor dat het inderdaad meer dan slechts een symbool is, zoals bijvoorbeeld de katholieke kerk stelt. Zou het christelijke avondmaal/eucharistie dan niet veel krachtiger worden? 

‘Homoseksualiteit is een zonde’

Hoe Jezus over homorelaties dacht, daar kun je lang en breed over discussiëren, maar er is geen enkele uitspraak overgeleverd waarin Hij dit onderwerp behandelt. Hoewel… Sommige uitleggers denken dat de scheldwoorden die Hij streng afkeurt (Matteus 5:21-22) een ‘homo-achtige’ bijklank hebben. Als dat klopt, zou Jezus dus iets hebben gezegd dat je kunt vertalen als: ‘Iedereen die een ander ‘mietje’ of ‘nicht’ noemt, nadert het hellevuur!’ Maar het is niet eens nodig dat die woorden zo’n bijklank hebben; Jezus keurt hier zo sterk elk gescheld af, dat de nare woorden die tegen homoseksuelen worden gebruikt, er sowieso onder vallen.

‘Gij zult niet oordelen’

Op Google geeft deze zin 20.000 hits. Maar Jezus heeft het niet gezegd. Wat Hij wél zei, leek er trouwens wel op: ‘Oordeel niet…’ (Matteus 7:1-2) Maar dan gaat het verder: ‘…zodat er niet over jou geoordeeld wordt. Want met de maat waarmee je zelf meet, zal jou de maat genomen worden.’ Oftewel, je eigen veroordelingen komen als een boemerang op jezelf terug.

Maar wie regelt dat? Is God degene die strenger is voor mensen die streng zijn en is zijn Laatste Oordeel voor hen zwaarder? Of is het iets tussen mensen en waarschuwt Jezus er gewoon voor, dat als je zelf je oordeel overal over klaar hebt, dat anderen je daarop zullen terugpakken? Het kan allebei en Bijbeluitleggers zijn er niet helemaal over uit.