Alleen je eigen gelijk horen is gevaarlijk: pleidooi van Margje Fikse voor gesprek met iedereen

Laatst had ik dat ook, toen bij ons programma 'Dit is de week' Wierd Duk te gast was. Hij zat naast vaste gast Ronit Palache, die zeer veel moeite met hem heeft. Het liep slecht af. Wierd stapte op en een gesprek vond niet meer plaats.

Als verslaggever kwam ik op plekken waar praten geen vanzelfsprekendheid meer was. In dorpen waar de stilte na oorlog en geweld luider was dan het gesprek dat daarvoor nog had plaatsgevonden. Ik heb het over plekken als de grensstreek tussen Ethiopië en Eritrea, over Congo en ook over de Westbank.

Begrip is geen instemming, het is verbinding

Op al die plekken ontdekte ik hetzelfde. Als je niet met de ander spreekt, ken je slechts de helft van het verhaal. Het is makkelijk om iemand weg te zetten als ‘niet mee te praten’. Veel moeilijker is het om te vragen: “Waar komt jouw overtuiging vandaan?” Dat betekent niet dat je iemand gelijk geeft, maar dat je wilt begrijpen hoe die ander denkt. Begrip is geen instemming, het is verbinding.

• Margje Fikse vraagt zich af: zijn harde grappen altijd verkeerd?

  Margje Fikse vraagt zich af: zijn harde grappen altijd verkeerd?

In conflictgebieden is dat principe overlevingskunst, zo leerde ik toen ik reportages maakte over een commandant van een vredesmissie die zijn blauwhelmen elke dag opdroeg om… te praten. Met zo veel mogelijk verschillende mensen op straat. De harten en gedachten van de mensen kennen, dat was volgens hem sterker dan welk wapen ook.

In Nederland hebben we het gesprek met elkaar broodnodig. Het is verleidelijk om alleen nog te luisteren naar wie vertrouwd voelt. En juist daarom moet een journalist in gesprek blijven met iedereen. Niet omdat het altijd prettig is, maar omdat je anders alleen nog echo’s hoort.

Dit gesprek is niet eenvoudig. Het gaat met horten en stoten, want we zijn allemaal niet perfect en ik ook zeker niet. Maar als we het niet meer proberen, wat rest ons dan nog?