Godsdienstpsycholoog, dat hoor je niet zo vaak. Wat houdt dat in?

‘’Godsdienstpsychologie is een onderdeel van de psychologie. Het richt zich op de relatie tussen mentale gezondheid, welbevinden en geloof en spiritualiteit. Het is heel breed. Het gaat over zingevingsvragen, maar kan bijvoorbeeld ook over geloofstwijfel gaan.’’

Waarom dit boek?

‘‘Ik kreeg een mail van iemand met autisme, die beschreef hoe weinig hij voelt bij het geloof. In de kerk hoor je vaak dat, als je in God gelooft, daar automatisch een ervaring bij komt kijken. De mailer vroeg zich af of hij zich dan wel een gelovige kan noemen. Ik vond dat een heftige vraag, want het raakt aan het fundament van hoe je in het leven staat. Een andere aanleiding voor het boek is dat er nieuwe inzichten over autisme bestaan. Dat wilde ik meenemen als het gaat over geloof en geloofservaringen.

Je hebt ook mensen met autisme – vaak vrouwen – die juist heel veel voelen

Zo wordt autisme vaak geassocieerd met heel rationeel ingestelde mensen, maar je hebt ook mensen met autisme – vaak vrouwen – die juist heel veel voelen. Ze zijn hypersensitief en raken snel overprikkeld. Zij komen niet zo vaak aan het woord, en daar wilde ik verandering in brengen. Zo staat er in het boek een verhaal van een vrouw die een kerkdienst beschrijft en wat er dan allemaal gebeurt in haar hoofd. Het is een complete uitputtingsslag qua prikkels. Die prikkels komen niet alleen van buitenaf, maar ook van binnenuit.

Mensen met autisme kunnen veel negatieve gedachten hebben over zichzelf en in relatie tot God. Het is belangrijk om hier een stukje inzicht in te geven en om het begrijpelijk te maken voor de omgeving. De meeste mensen met autisme willen graag participeren in een kerkdienst, maar door alle prikkels kan het heel moeilijk zijn. En soms betekent dit ook dat ze met een gevoel van eenzaamheid geconfronteerd worden. Terwijl je als gemeenschap daar juist zoveel in kunt betekenen.’’

Hoe groot is de kans dat er iemand met autisme bij je in de kerk zit?

‘’Het gaat om een tot twee procent van de bevolking, in een gemeente van 200 man zijn dat er twee. Al denk ik dat het er meer zijn, want vooral bij vrouwen wordt de diagnose vaak heel laat gesteld. Als een meisje bijvoorbeeld sociale angst heeft, wordt dat vaak als verlegenheid gezien. Het wordt onderschat. En ik denk ook dat er meer mensen zijn die zich er wel behoorlijk in herkennen. In het Engels zeggen ze ‘I’m on the spectrum’. Als je aan de ene kant van het spectrum zit en iemand anders valt net daarbuiten, dan verschil je dus maar heel weinig van elkaar.’’

Kan autisme ook behulpzaam zijn in je geloof?

Dat denk ik zeker. Denk aan het gestructureerde, dat hele precieze dat veel mensen met autisme hebben. Of heel gecommitteerd kunnen zijn. Dit kan zo waardevol zijn als het gaat om tijd met God. In het boek wordt iemand beschreven die zich afvraagt hoe het kan dat een gemeente God belangrijk vindt, maar nog altijd geen fairtrade koffiedrinkt. Dan kun je het daar met elkaar over hebben. Er zijn zoveel verschillende manieren van vragen en denken. Laten we van de ander leren.’

Voor wie is het boek geschreven?

‘’Uiteindelijk voor iedereen. Het boek gaat er vooral over of je ook anders mag geloven dan het standaard plaatje. Onze cultuur is doordrenkt van voelers; ik ervaar God dus Hij is er. Mensen met autisme kunnen zich heel makkelijk minder voelen. In de gemeente van Jezus lijkt me dat zeker niet de bedoeling. Ik geloof dat mensen met autisme iets in te brengen in een gemeenschap. Denk aan de vragen die gesteld worden, de accenten die gelegd worden. Die diversiteit verrijkt je. We zouden God en elkaar tekortdoen als we te veel in hokjes blijven denken.’’

‘Anders voelen, anders geloven’. Hanneke Schaap – Jonker en Gert van den Brink. 128 blz., €16,99