Beeldensto(r)m

Ik las het en was perplex en zelfs een beetje geïntimideerd. Het voelde als een aanslag op de kunsten in het algemeen.

Wat is dat toch met orthodox gelovigen en kunst? Zodra het woord klank, kleur en beeld wordt, beginnen ze zenuwachtig op hun stoel te schuiven en alvast nee te schudden. Kunst is soeverein scheppingswerk van de kunstenaar en daarmee verdacht – zeker als je beeldjes maakt die een afgod moeten voorstellen. Kort en klein slaan die boel! Het zit een beetje in de Hollandse genen. Onze natie en ook onze kerk zijn geboren uit de puinhopen van de Beeldenstorm. Als iets ons niet bevalt, slaan we het bij voorkeur aan gruzelementen. Zo wordt er een hoop moois aan gort geslagen voordat het begrepen kan worden.

De kracht van kunst wordt vaak overschat: alsof die beelden serieus een belediging zouden zijn voor God. Je gunt de beeldstormende vrouw de luchtigheid van de profeet Jesaja. Hij drijft liever de spot met de doodse passiviteit van afgodsbeelden dan een serieuze beeldenstorm te ontketenen. (Lees en smul van Jesaja 44.) Dat is een betere houding en geeft ook ruimte om kunst kunst te laten zijn. Kunst is een kleine scheppingsdaad, kleine kunst in nederige navolging van de grote Schepper. Kunst heeft een weerloze waarde in zichzelf: het heeft de potentie om je te raken, verontrusten en inspireren. Kunst op zijn best resoneert met iets in de schepping, en dus met iets in jou. Dat is het mooiste, het schoonste wat er kan gebeuren.

Ik hoor je denken: “nou, dat kan echt niet over elke kunst gezegd worden”. Eens! Er is veel lelijks, afstotends, verwerpelijks gemaakt wat nauwelijks resoneert. Er is weinig kunst, veel kitsch. Kunstenaars zijn ook maar gebroken scheppers – en jij trouwens een gebroken kijker. Moet je dan reageren door de boel kapot te trappen? Een beeldenstorm? Nee! Je haalt je schouders op, draait je om en denkt: ik vind die beelden stom!