Ik schrijf altijd op dit vroege uur, naar mijn idee om wijsheid te vinden. Wat er uit komt en wat ik uitstuur is dus niet per se wijsheid, maar ik zoek er wel naar. Het is aan de luisteraar om dan de onzin eruit te filteren, kritisch te zijn op de interpretaties en denkrichting en vervolgens voor zichzelf te besluiten wat wijsheid is. Vandaag legt Paulus er een beetje een bommetje onder want hij zegt dat christendom geen wijsheid bevat. En dat is juist een van de verkooptechniekjes van die oude boodschap: je hoeft er niet in te geloven, maar het is zo wijs! Zo verstandig! Onzin, zegt Paulus. Daar hebben mensen inderdaad behoefte aan. Sommige aan spektakel, alleen dan komen ze hun bed uit. Anderen aan wijsheid, waar je verbaasd naar kunt luisteren en zegt: wow, die kan het zeggen hoor. Ogenschijnlijk zo eenvoudig, maar zo krachtig. Wat een wijsheid, wat een inzicht. Als zelfs de filosofen op Lowlands staan, dan is er een behoefte. Lammert Kamphuis bijvoorbeeld een vriend die ook weleens een PopUpGedachte als deze met mij heeft gemaakt en voor volle zalen spreekt over de levenswijsheid in de filosofie (hij is van de School of Life). Dat vervult een diepe behoefte.

Paulus zegt vanochtend. Dat breng ik niet, dat verhaal van Jezus van Nazareth is idioot. Dwaas. Absurd. Dus verwacht geen spektakel, al levert hij dat wel (en die Jezus van Nazareth ook trouwens) met allemaal genezingen. En verwacht van mij geen wijsheid. Al zou je in lijn met dat spektakel kunnen zeggen dat hij die wijsheid ook levert. En toch is het iets anders wat die Jezus van Nazareth is, volgens hem. Dat is geen levenswijsheid. Hij werd niet gehaat door religie en geëxecuteerd door politiek omdat hij zulke fijne dingen zei over rust in je lijf, ritme, regelmaat, of over de deugd en de hoop en de stand van de sterren. Dat deed hij ook, maar zijn belangrijkste handeling was die kruisiging en dat die mislukking van zijn missie: roemloos ten onder gaan als mislukte messias, de zoveelste wanna-be vrijheidsstrijder die als terrorist door eigen achterban en door de politieke macht letterlijk monddood wordt gemaakt, die mislukking als grootste overwinning is volgens Paulus geen levenswijsheid, maar idioterie en dat is wat hij komt vertellen want zegt hij: Want de dwaasheid van God is wijzer dan de mensen, en de zwakheid van God is sterker dan de mensen.

Uiteindelijk bevat het wijsheid, he? Het is niet dat het een dom verhaal is. Maar dat is pas zo als je het ziet. Als je de schoonheid ziet van die smerige kruisiging, de wijsheid van die totale eenzaamheid en de waanzinnige kracht van de weigering om het machtspelletje mee te spelen en te proberen te winnen. Maar dat is binnenperspectief.

Paulus zegt het zo: Want Joden eisen wonderen, heidenen verlangen wijsheid. Maar wij verkondigen een gekruisigde Christus, voor de Joden een aanstoot, voor de heidenen een dwaasheid, maar voor hen die geroepen zijn, joden zowel als heidenen, is Hij Gods kracht en Gods wijsheid.

Paulus is zelf Jood, dus hij mag het zeggen. Oh, en opgegroeid in het huidige Turkije tussen de zogenaamde ‘heidenen’, opgegroeid  in de havenstad waar hij geboren werd, dus dat kan hij ook weten. En christendom biedt niet wat de mensen willen, levensdwaasheden worden gedebiteerd terwijl mensen levenswijsheden verlangen en lijden en verdriet terwijl mensen graag spektakel en redding hopen. Heb je eenmaal tabak van de levenswijsheden, bijvoorbeeld de zelfhulpliteratuur waar je uiteindelijk toch weer alleen van achterblijft of met een serie eisen aan jezelf waar je totaal overspannen van wordt (van die tienstappen-boekjes, je weet wel) en heb je genoeg van de beloftes dat het allemaal goed komt als je maar dit of dat, bijzondere goeroe’s, trucjes, je weet wel, dan pas wordt die Van Nazareth interessant. Ik moet nu ook mezelf checken: ben ik toch christendom aan het promoten op de levenswijsheid-markt? Ik weet allang dat het je niet gaat ‘redden’ op de manier waarop we soms wat kinderlijk redding willen, daarvoor is het te rauw en te pijnlijk. Maar dat het dwaasheid zou zijn in plaats van wijsheid? Ik vind het een mooie gedachte. De ziel van dat christelijke verhaal is een brute executie van de leider waarvan zijn volgelingen hem in de steek hebben gelaten en die opeens niet in staat lijkt zichzelf te redden. Misschien is dat wel alleen interessant voor de mensen die al weten dat zij zichzelf niet echt lekker redden in de wereld. En daarna voor mensen die dat schoorvoetend erkennen. En daarna voor mensen die een goed verhaal zoeken. Maar voor die laatste zal het altijd moeilijk blijven, als ik Paulus mag geloven. Want zo goed is dat verhaal niet op voorhand.

Dank Paulus. We kunnen weer verder met een verhaal dat onze verlangens niet vervult. Maar pas goed nieuws is als alle anderen die verlangens ook niet blijken te vervullen en dan een heel andere weg biedt. Van inzet en overgave en geloof, van vertrouwen en eenzaamheid en lijden. Van liefde en omzien en gerechtigheid. En dat daar ergens op die weg het licht doorbreekt, dat dit misschien wel was wat je al die tijd zocht.

Hier vind je drie tekstgedeeltes die Rikko vanochtend las.

Deze rubriek heeft een eigen boek: Lazarus staat op. Daarin zijn de 25 mooiste ochtendgedachtes van de afgelopen tijd gebundeld en geïllustreerd door Joanne Zwart. Lazarus staat op | Rikko Voorberg | Vuurbaak | ISBN 9789460050404 | € 17,95