Die houding schuurt. Want hoe vier je het leven als je het slechtste van de mens hebt gezien? Olaf vertelt over zijn eerste confrontatie met rauwe dood in Rusland, waar een reeks gebeurtenissen – een dode hond op straat, een fataal verkeersongeluk en een begrafenis die chaotisch verliep – hem diep raakt. “Toen dacht ik wel: zo weinig kan het waard zijn. Zo makkelijk gaat men hier met de dood om.”

Juist de rommeligheid van de dood hoort bij het leven

Toch blijft hij niet steken in cynisme. Integendeel. Juist de rommeligheid van de dood, zegt hij, hoort bij het leven. “Wij proberen de dood vaak weg te poetsen. Maar misschien hoeft dat helemaal niet.”

Ook de kist zelf blijkt geen abstract object. Olaf zag er vele, in allerlei vormen en contexten: in massagraven, bij herbegrafenissen, in mortuaria. Hij vertelt over een patholoog in Oekraïne die ’s avonds muziek maakt tussen de doden. “Misschien voor zichzelf. Misschien ook voor degenen die er niet meer zijn.” Het is een moment van onverwachte schoonheid, midden in de ellende.

Op de vraag hoe hij, na alles wat hij heeft gezien, toch optimistisch kan blijven, antwoordt Olaf niet lichtzinnig. Er is schade, erkent hij. “Natuurlijk is er een kras. Maar die kras hoort erbij. Zonder wrijving geen glans. Zonder pijn herken je het mooie niet.”