“De Nationale Herdenking in Ede is elk jaar weer een bijzonder en indrukwekkend moment. Die begint ’s avonds om zeven uur in de Oude Kerk, midden in het centrum, waar honderden mensen samenkomen. Een koor zingt liederen die passen bij deze gelegenheid. Na deze bijeenkomst lopen we gezamenlijk in stilte achter een tamboer aan richting het mausoleum, op de Paasberg. De stoet beweegt zich langzaam naar de erebegraafplaats, waar een groep van duizend mensen staat te wachten. Dat moment, waarop iedereen samenkomt, maakt elke keer weer diepe indruk op mij. Jong en oud staan daar samen, verbonden door hetzelfde doel: herdenken.

We moeten onze democratie altijd beschermen

Het mausoleum is een heel bijzondere plek. Het is geen symbolisch monument, maar een echte begraafplaats waar dertig verzetsstrijders uit Ede en omgeving begraven liggen. Dat maakt de herdenking extra indringend. Zo’n tien mensen leggen een krans. Ik mag samen met mijn vrouw de eerste leggen. Terwijl ik een verhaal vertel over een van de begraven verzetsstrijders, worden de andere kransen gelegd: eerst door familie van verzetsmensen, gevolgd door militairen en de politie. Ook kinderen spelen een belangrijke rol: zij leggen bloemen op de graven en lezen de namen van slachtoffers voor. Daarnaast dragen sommige nabestaanden een gedicht voor en er staan militairen van de Binnenlandse Strijdkrachten.

Niet alleen bij feestelijke, maar juist ook bij verdrietige momenten wil ik als burgervader tussen de mensen staan. Zeker omdat er nog altijd nabestaanden van verzetsmensen aanwezig zijn, is dit moment extra belangrijk. Bovendien gaat de herdenking in Ede over de lokale geschiedenis: de namen die worden voorgelezen, zijn bekende, Edese namen van slachtoffers uit onze eigen gemeenschap. Tegelijkertijd groeit de gemeente snel; er zijn veel nieuwe inwoners die deze verhalen nog niet kennen. Juist daarom blijven we die verhalen elk jaar vertellen, zodat ook zij zich steeds meer Edenaar voelen.

De belangrijkste boodschap die ik mensen wil meegeven, is hoe waardevol vrijheid is. Dat we in een land leven waarin je kunt zeggen wat je wilt, zonder bang te hoeven zijn voor represailles. We moeten onze democratie altijd beschermen. Deze herdenkingen herinneren ons eraan dat we nooit meer in de situatie mogen belanden waarin een vijand ons bezet, mensen deporteert of ombrengt vanwege een verwerpelijke ideologie.”

Tekst: Laura Hooijer