
Ontdek meer in de EO-podcast 'De Ongelooflijke Podcast'
Leestijd: 1 min

Hoe houd je stand tegen de 'machten' van deze tijd? We zoeken allemaal naar geluk. In ervaringen, spullen, carrière, of misschien wel die vakantie die bijna voor de deur staat. Maar wat als we daardoor juist een grotere bron van geluk missen? Een verborgen schat?

Raakt Nederland zijn ziel kwijt? Veel mensen voelen een leegte. In hun eigen leven - heeft het allemaal echt zin? - maar ook in de samenleving: wie zijn wij nog, en wat houdt ons bij elkaar? Je ziet die vraag terug in discussies over politiek, migratie, identiteit en de toekomst van ons land.

Hij schrijft over de grote thema's van het leven: ziekte, onrecht, geld - en nu ook vergeving. Telkens met dezelfde vraag: wat kunnen we hierover leren uit die oude verhalen en wijsheden van de Bijbel? Alain Verheij staat bekend als een eigenzinnig theoloog.

Als je om je heen kijkt lijkt er soms een sluier van nihilisme en teleurstelling over de samenleving te liggen. Misschien wel in het bijzonder bij de millennials - de dertigers van nu. Een generatie die is opgegroeid met de belofte dat alles mogelijk is. Dat je moet doen wat je gelukkig maakt.

We voerden dit gesprek op een wel heel bijzondere plek: in Museum Gouda, te midden van een tentoonstelling die is ingericht door misschien wel de grootste schrijver van Nederland: Arnon Grunberg. Een tentoonstelling waarin 'geloof' centraal staat - hoe Ongelooflijke wil je het hebben?

Wat is er aan de hand met onze jongeren? Ze zijn vaker angstig, overprikkeld, depressief en opvallend vaak eenzaam. Maar wat zit daarachter? En wat zegt dat over onze samenleving?

Wordt onze cultuur - en ook onze christelijke cultuur -bedreigd? Of je nu naar links kijkt of naar rechts: overal klinkt het gevoel dat we iets kwijtraken. Dat we grip verliezen op onze cultuur, tradities, identiteit en moraliteit.

Kees van Ekris is sinds kort scriba – zeg maar de leider – van bijna anderhalf miljoen Nederlanders. Want zoveel leden telt de Protestantse Kerk in Nederland. Kees staat bekend om zijn scherpe en bezielde observaties over cultuur en samenleving.

'We hebben als Europa onze ziel verkocht', met de nadruk op verkocht. Dat zegt econoom Paul Schenderling. In zijn nieuwe boek Continent van de kwaliteit analyseert hij scherp wat er misgaat in onze economie én cultuur. En de oorzaak zit dieper dan koopkrachtplaatjes – veel dieper.

We leven in een buitengewone tijd, waarin oude verhalen afbrokkelen en nieuwe verhalen ontstaan. Een soort tussenfase, vol chaos en verandering – of, met een moeilijk woord: liminaliteit. Dat zegt antropoloog Jitske Kramer in haar boek Tricky Tijden.

Wij Nederlanders zijn vrij, tolerant en verlicht! Dat is althans hoe we onszelf graag zien. Maar waar komt dat beeld vandaan? En is het wel terecht? Of kleeft er ook een schaduwkant aan onze nationale trots?

Er is iets opmerkelijks aan de hand. Toen we zes jaar geleden begonnen met De Ongelooflijke Podcast, leek het een voldongen feit: Nederland – en het Westen – wordt steeds minder religieus. De kerken stromen leeg. Secularisatie! Maar is dat nog wel zo?

Het is een van de heetste hangijzers van deze tijd: gender. Hoe zit het nou echt? Zijn man en vrouw (of iets daartussenin) sociale constructen – dingen die je kunt kiezen en veranderen? Of zijn het biologische feiten – iets waarmee je geboren, misschien zelfs geschapen bent?

Habemus papam! Er is een nieuwe paus: Leo XIV, geboortenaam Robert Francis Prevost. Voor het eerst is het een Amerikaan – en dat is saillant, zeker in het licht van die andere Amerikaanse wereldleider: Donald Trump. Wat betekent deze keuze voor de katholieke kerk? En voor de wereld?

Een speciale aflevering die in het teken staat van het overlijden van paus Franciscus. Een spraakmakende paus, dat is hij altijd geweest, en een wereldleider, want dat ben je met 1,3 miljard katholieken wereldwijd.

Zou het dan toch gebeuren? Voor de verandering eens een optimistisch, hoopvol uur in De Ongelooflijke. We sluiten het niet uit! Te gast is Tommy Wieringa, een van Nederlands bekendste schrijvers.

Hoe ziet Nederland eruit door de ogen van een arts, of beter gezegd, een straatarts? Michelle van Tongerloo, auteur van het boek 'Komt een land bij de dokter', deelt haar inzichten. Al jarenlang stuit ze als arts op de meest schrijnende verhalen.

Na de Denker des Vaderlands vorige week, ontvangen we dit keer de Theoloog des Vaderlands, Kees van Ekris. En dat terwijl hij misschien wel het bestaansrecht van onze podcast ondermijnt. Hij vindt namelijk dat we moeten stoppen met onze obsessie voor secularisatie.

Bea ten Tusscher werkt al ruim 40 jaar in de diplomatie en was ambassadeur in landen als Bangladesh, Noorwegen, Bulgarije en Guatemala. Sinds twee jaar is ze de Speciaal Gezant voor religie en levensovertuiging, een soort religie-ambassadeur die in het leven is geroepen door de Tweede Kamer.

Filosoof Menno de Bree schreef een bijzonder boeiend essay over mentale problemen en de druk van de moderne maatschappij.

"Wij geven vorm aan onze gebouwen, en daarna geven zij vorm aan ons," zei Winston Churchill ooit. Zou het kunnen dat de bebouwde omgeving veel meer invloed op ons heeft dan wij denken? Wat zegt het dat wij geen grote, gotische kathedralen meer bouwen?

In de ruim vijf jaar dat we nu bestaan, stuiten we telkens weer op deze vraag: hebben wij als samenleving nog een groot verhaal dat ons bindt?

Het zijn altijd heerlijke afleveringen als Anton de Wit zijn opwachting maakt in De Ongelooflijke. Met scherpe, originele gedachten maar ook humor en een belediging hier en daar. Daarin lijkt hij op zijn literaire held: G.K. Chesterton.

Is onze angst voor de dood terecht? En kan een gesprek over de dood 'bevrijdend' zijn? Onze gast stuurde ons een alarmerend bericht: 'We moeten het nodig eens over de dood hebben', schreef hij: Christiaan Rhodius, arts palliatieve geneeskunde en werkzaam in een hospice.

Presentator, journalist en schrijver Tim Hofman is terug in de Ongelooflijke en dat zijn altijd geanimeerde gesprekken die echt ergens over gaan. Zo komen we in dit gesprek uit bij de vraag: wat is goed en kwaad eigenlijk?

"Een nieuwe oorlog in Europa, de vele uitdagingen op het gebied van klimaat, het vluchtelingenvraagstuk en de geopolitieke spanningen vragen om bezinning en reflectie. Wie zijn wij Europeanen eigenlijk?" Die vraag werpt Hendrie van Maanen op in zijn boek 'Europa en de weg'.

Is er na vijf jaar Ongelooflijke en gepraat over secularisatie, dan eindelijk sprake van een omkeer? Is er een revival gaande van geloof? Het is een van de vele gespreksonderwerpen van deze speciale jubileumaflevering, live vanuit een uitverkochte Jacobikerk in Utrecht.

Aan goede quotes geen gebrek deze aflevering, want Kitty Herweijer is te gast. Zij is columnist bij het AD en journalist van Follow The Money. 'Zonder God gaat het niet', dat is de titel van een essay dat Kitty schreef in het jaar dat wij met deze podcast begonnen: 2019.

Deze móet je horen. Hij was in juni al te gast en dat was één van de meest indrukwekkende afleveringen van het afgelopen jaar: econoom Paul Schenderling. Nu is hij terug, met een economische en culturele analyse over de onvrede in onze samenleving.

Een speciale aflevering want onze hoofdgast is niemand minder dan... Stefan Paas! The man himself. Normaal natuurlijk vaste gast van de Ongelooflijke, maar nu wordt hij zelf ondervraagd. Over zijn nieuwe boek 'Vrede op Aarde', waarin hij op zoek gaat naar een nieuw verhaal dat ons weer kan bezielen.

Waarom ben ik hier? Wat heeft het leven voor zin? Het zijn vragen die de wetenschap niet kan beantwoorden, zou je zeggen, maar onze gast van deze week probeert dat wel. Des te meer omdat hij ontdekte dat zingeving mensen gezonder, gelukkiger en aantrekkelijker maakt.

'De hel is helemaal terug', stelt theoloog Arnold Huijgen. En bizar genoeg maakt de hel juist een comeback bij ongelovigen! Opvallend, want hadden we de hel niet allang afgeschaft? En zijn we ook niet beter af zonder de 'plaats van geween en tandengeknars', zoals de Bijbel het omschrijft?

Een gesprek over een beladen maar o zo belangrijk onderwerp: de dood, en dan in het bijzonder euthanasie. Het is een thema dat altijd heftige debatten oproept, omdat wereldbeelden op elkaar lijken te botsen. Wat is heilig: autonomie of het leven?

We leven in extreme economische tijden met ontwikkelingen die we decennialang niet gezien hebben. Dat zegt onze gast van vandaag: Paul Schenderling. Hij werd al vaak getipt door onze luisteraars, je snapt zometeen wel waarom.

Ze is een van de meest revolutionaire politici die ons land heeft voortgebracht en deze zomer studeert ze af als theoloog: Marianne Thieme. Mede-oprichter en jarenlang leider van de Partij voor de Dieren.

De gast van vandaag zaten we al ruim drie jaar achterna, en dat heeft alles te maken met zijn fascinerende promotieonderzoek dat hij onlangs afrondde. Huisarts Dick Kruijthof promoveerde op gebedsgenezing.

"Het was een prachtige dag voor iedereen die houdt van idiote sprookjes", aldus Arjen Lubach op Twitter. Was de kroning van Charles inderdaad een idioot sprookje of een fascinerende, historische ceremonie met een ongekende religieuze lading?

In de week van 4 en 5 mei is dit een confronterende gedachte: nergens in West-Europa werden zoveel joden gedeporteerd als in Nederland. 75 procent van de joodse gemeenschap overleefden de oorlog niet, in België was dat 40 procent en in Frankrijk 25 procent. Hoe kan het in Nederland zo hoog zijn?

Seriemoordenaars, ontvoeringen en mysterieuze verdwijningszaken. We kunnen er geen genoeg van krijgen. Want zowel de streamingsdiensten als de podcastlijstjes worden gedomineerd door geweld en misdaad. Waar komt die fascinatie vandaan?

Hoe kan je onze tijd beter begrijpen? Door de tijdgeest te doorgronden. Dat stelt Rik Torfs, een van de beste, grappigste en meest scherpzinnige sprekers die we ooit in de Ongelooflijke hebben mogen verwelkomen. En daarom is hij weer terug, voor de derde keer!

In deze Maand van de Bijbel zoomen we in op het meest gelezen boek ooit. Want of je nou gelovig bent of niet, de invloed van de Bijbel op onze taal, cultuur, politiek en hoe wij onszelf zien is immens. Hoe is dat eigenlijk zo gekomen?

Je wist het misschien nog niet maar er is een revolutie gaande. De revolutie van de zeecontainer. Het staat symbool voor een nieuwe manier van denken of zelfs een nieuwe religie, zegt onze gast van vandaag.

Wat doet het met je mensbeeld als je dagelijks optrekt met zware criminelen? Natacha Harlequin is een bekende strafrechtadvocaat met als specialiteit geweld- en levensdelicten. Ook was ze betrokken bij de zaken rondom Volkert van der Graaf en De Hofstadgroep.

Een extra ingelaste Ongelooflijke Podcast in verband met het overlijden van emeritus paus Benedictus XVI. Als theoloog en intellectueel was Benedictus XVI volgens vriend en vijand briljant. Maar als paus en kerkleider leek hij minder op zijn plek.

19 december 2022 moet een historische dag in de Nederlandse geschiedenis worden: excuses van het Nederlandse kabinet voor zijn rol in het slavernijverleden. Maar de aankondiging leidde tot veel commotie.

Nu de rol van religie in Nederland af lijkt te nemen, zoeken mensen zingeving steeds meer op hun werk. Maar kan werk religie vervangen? Met een zoektocht naar de ideale baan in plaats van naar God?

In de Ongelooflijke Podcast spreken we over religies, maar vandaag staan we stil bij een andere wereldreligie: voetbal. Nu de WK-koorts haar hoogtepunt bereikt blijkt maar weer eens dat het de belangrijkste bijzaak in de wereld is.

Er is een wereld voor en een wereld na 9/11. Ruim twintig jaar later blijkt die ene dag nog altijd bepalend. Want het publieke debat over de islam, religie in het algemeen en de multiculturele samenleving zou nooit meer hetzelfde zijn.

Deze extra aflevering staat in het teken van het overlijden van de Britse Queen Elizabeth II, de op een na langste regerende monarch in de geschiedenis.

Hij was misschien wel de machtigste Nederlander ooit, terwijl maar weinig mensen van hem gehoord hebben: paus Adrianus VI. De enige Nederlandse paus ooit. Op de dag dat deze podcast verschijnt, is het precies 500 jaar geleden dat Adrianus gekroond werd tot paus.

We trappen dit nieuwe seizoen af met een gesprek wat we misschien al veel eerder hadden moeten voeren. Ruim drie jaar lang praten we over de immense gevolgen van de secularisatie, de ontkerkelijking, voor Nederland en Europa. Als je denkt dat je inmiddels wel weet hoe het zit, think again.

Engelstalige gasten doen we alleen als het een gast van de absolute buitencategorie is, en dat is in deze aflevering zeker het geval: Miroslav Volf. Een wereldberoemd theoloog en waarschijnlijk een van de meest wijze mensen die op deze aarde rondloopt.

Het is misschien wel een van de laatste grote morele debatten van deze tijd: het abortusdebat. De scheidslijn loopt daarbij ogenschijnlijk tussen gelovigen en niet-gelovigen.

'God, Nederland en Oranje' zo luidt de bekende protestantse wapenkreet. Een kreet die ook laat zien dat natie en religie nogal eens hand in hand gaan met elkaar. Op deze koningsdag staan we stil bij nationalisme.

Hij was een van de eerste gasten die we ooit voor de Ongelooflijke Podcast benaderden: Joris Luyendijk. We bespreken zijn 'Zeven Vinkjes' en geloven.

Het sloeg in als een bom voor veel gelovigen: uit onderzoek blijkt dat de samenleving nóg ongeloviger wordt. Een meerderheid van de Nederlanders noemt zich niet religieus en nog maar een derde gelooft in een persoonlijke God. Kortom, religie lijkt op zijn retour.

Van Socrates tot Jezus, Gandhi en Peter R. de Vries: martelaren heb je in alle soorten en maten. Ben jij bereid te sterven voor je geloof of principes? Die vraag dringt zich op bij het nieuwe boek 'Dan Liever Dood, over martelaren en hun religieuze drijfveren'.

We beginnen dit seizoen - waarin we voor het eerst wekelijks te horen zullen zijn - met een seculier in hart en nieren: Boris van der Ham.

Een preek van een dominee die in een paar weken meer dan een half miljoen keer bekeken is, kom daar maar eens om in deze seculiere tijden! Predikant Paul Visser verbindt The Great Reset en het einde der tijden zoals dat in het Bijbelboek Openbaring staat.

De allereerste Ongelooflijke Podcast live, vanuit een uitverkochte zaal op het NPO Podcast Event in TivoliVredenburg Utrecht. Sinds de val van Afghanistan en de mislukte 'war on terror' wordt het weer vaker gezegd: we bevinden ons aan het einde van een tijdperk.

De Nederlandse televisie bestaat 70 jaar, en dat betekent dat er ook al 70 jaar religie op tv te zien is. Een gesprek met twee presentatoren én theologen die al decennia religieuze programma's op tv maken: Wilfred Kemp en Andries Knevel.

'Als er niemand meer in God gelooft, dan wordt het een zooitje jongen'. Hans Boutellier hoorde het zijn vader zeggen begin jaren '70 en die uitspraak heeft hem nooit losgelaten. Is de samenleving echt afgegleden sinds de secularisatie?

In de eerste aflevering van het nieuwe seizoen is Tim Hofman te gast: hij is presentator van BNNVARA en iemand die veel nadenkt over religie en de discussie daarover ook niet schuwt.

In deze laatste aflevering van het seizoen een gesprek met historicus Beatrice de Graaf en theoloog Stefan Paas over Beatrice' nieuwe boek: 'Radicale Verlossing'.

In deze aflevering duiken we in de fascinerende wereld van het Vaticaan, paus Franciscus en die wereldkerk van 1,4 miljard mensen, verspreid over alle continenten en nagenoeg alle landen. Er is niets vergelijkbaars.

Is er een heilige alliantie aan het ontstaan tussen orthodoxe christenen en radicaal-rechtse populisten? Die vraag onderzoekt journalist Sander Rietveld in zijn boek 'Nieuwe Kruisvaarders'.

'Het is het belangrijkste thema van deze tijd: klimaatverandering', dat zegt Marianne Thieme, mede-oprichter en jarenlang leider van de Partij voor de Dieren. Het voortbestaan van de aarde is volgens haar in het geding, en dat roept allerlei religieuze vragen op.

In deze aflevering weer een Ongelooflijke duik in de geschiedenis. Want als je iets wil begrijpen van onze tijd, onze samenleving en onze verhouding tot religie en de kerk, moet je iets begrijpen van de Middeleeuwen.

Bijna alle Nederlandse kerken zien de ledenaantallen flink dalen, maar er is één bolwerk dat gestaag tegenwicht biedt: de reformatorische christenen. Tot voor kort groeiden de kerken daar zelfs. Hoe kan dat?

"We staan aan het einde van een tijdperk dat ongeveer tweeënhalf millennia geleden begon. De wereldbeschouwelijke Traditie die Europa sinds de Oudheid heeft gedomineerd is op sterven na dood." Dat stelt rechtsfilosoof Andreas Kinneging.

Brengt de coronacrisis de secularisatie in een stroomversnelling? Uit nieuw onderzoek blijkt dat 16% van de kerkgangers tijdens de coronacrisis gestopt is met het volgen van diensten, en 15% verwacht ook na de coronacrisis minder naar de kerk te gaan.

In deze aflevering praten we over een van de meest invloedrijke Nederlanders ooit: Abraham Kuyper. Een man die aan de oorsprong staat van veel thema's die in De Ongelooflijke Podcast nogal eens voorbij komen. Hij was predikant maar ook een radicale democraat.

In deze aflevering een gesprek met imam Yassin Elforkani van de Blauwe Moskee in Amsterdam. Al jaren is hij een van de belangrijkste én meest controversiële stemmen als het gaat om het islamdebat in Nederland.

In deze aflevering een gesprek met de nieuwe Theoloog des Vaderlands Almatine Leene, oftewel de vrouw die volgens NRC 'in stilte het patriarchaat sloopt'.

In deze aflevering een gesprek met het inmiddels befaamde Ongelooflijke Podcast-duo Beatrice de Graaf en Stefan Paas over complottheorieën.

We hebben nu ruim een half jaar te maken met het coronavirus. Maar wat doen rampen eigenlijk met een samenleving? Lotte Jensen is historicus en doet onderzoek naar hoe wij als samenleving omgingen met de rampen van het verleden.

De nieuwe beeldenstorm, zo wordt deze tijd al genoemd. Een tijd waarin we als samenleving steeds kritischer kijken naar ons verleden en de zogenaamde helden van vroeger. Menig nationaal boegbeeld is al van een sokkel getrokken.

In deze aflevering zoomen we in op het racismedebat en de grote vragen die daarachter liggen: bestaat er institutioneel racisme in Nederland? En is er zoiets als een wit privilege of een witte schuld? De anti-racisme beweging wordt door critici wel eens vergeleken met een religie, is dat terecht?

In deze aflevering duiken we in de muziekgeschiedenis en horen we hoe veel bekende popmuziek geïnspireerd is door religie en de Bijbel. Met wie kunnen we dat nou beter doen dan met Leo Blokhuis?

We leven nu bijna zo'n twee maanden in het zogenoemde 'nieuwe normaal', en dit zal voorlopig ook nog wel even zo blijven. Hoe ga je hier op een goede manier mee om? En wat heeft volhouden te maken met liefhebben, compassie en hoop?

De coronacrisis is niet alleen een gezondheidscrisis, volgens sommige experts staat ons ook een regelrechte economische ramp te wachten. Gaan we echt toe naar een armere en meer sobere wereld, of blijft de schade uiteindelijk beperkt?

Een primeur in De Ongelooflijke Podcast, we hebben namelijk voor het eerst een Engelstalige gast. Waarom? Omdat Tom Holland in onze ogen buitencategorie is, en dat ga je horen in deze aflevering.

Nederland ontkerkelijkt, en een van de dingen die daarvoor in de plaats lijkt te komen is oosterse spiritualiteit. Yoga en mindfulness zijn populair en boeddhabeeldjes lijken niet aan te slepen. Wat is de aantrekkingskracht van oosterse spiritualiteit?

Een bijzondere aflevering met de nieuwe en de oude Theoloog des Vaderlands. Samuel Lee is de nieuwe en ook de eerste Theoloog des Vaderlands met een migrantenachtergrond. Hij is afkomstig uit het Midden-Oosten en heeft een behoorlijk tumultueus geloofsleven gehad.

Onze samenleving is verweesd en snakt naar een Vader. Dat stelt ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers in zijn nieuwe boek 'De Verloren Zoon en het verhaal van Nederland'.

In deze aflevering praat David Boogerd met het Nederlandse wonderkind van de nieuwe ideeën. Althans zo noemt de Britse krant The Guardian hem. Hier is hij beter bekend als Rutger Bregman, historicus en schrijver voor De Correspondent.

De Ongelooflijke Podcast gaat over het cultuurchristendom: waarom is dat opeens zo'n populaire term en wat zijn eigenlijk die joods-christelijke waarden waar politici het steeds over hebben?

'De islamitische wereld bevindt zich in een steeds dieper wordende crisis.' Dat stelt socioloog Ruud Koopmans. Die crisis komt volgens hem niet door Westerse inmenging of discriminatie maar door religie. Een prikkelende stelling.

Een boeiend en vermakelijk gesprek met twee mastodonten: presentator en theoloog Andries Knevel en historicus en atheïst Maarten van Rossem. Zeven jaar geleden onderzochten ze hoe het gesteld is met christelijk Nederland, in deze podcast geven ze een update.