Elbert Smelt ken je misschien als zanger van de band Trinity of als presentator van kinderprogramma’s zoals Topdoks en De Smerige Quiz. Nu is hij bezig met iets nieuws: de podcast Kerk en ik. Daarin onderzoekt hij wat kerk nou eigenlijk is, hoe het gesteld is met de kerk in 2021 en hoe de kerk van de toekomst eruitziet. In de afleveringen vraagt hij anderen het hemd van het lijf en onderzoekt hij ook zijn eigen relatie met de kerk. 

Waarom maak je deze podcast?

‘Als zzp’er op de bank in afwachting van nieuwe kinderprogramma’s, zag ik deze uitnodiging van de EO totaal niet aankomen. Het sprak me meteen ontzettend aan, al had ik ook m’n met reserves. Gaan we nou weer praten over de kerk in plaats van het te zijn? Toch snap ik dat de EO juist mij vroeg: ik ben zoon van een dominee en woonde als zendingskind in Peru. Daar ging het in de kerk heel anders dan in Nederland. Daarna -toen we weer terug waren in Nederland- zag ik als domineeszoon verschillende gemeentes. Later kwam ik door mijn band Trinity in kerken op allerlei plekken in Nederland. Je kunt wel zeggen dat ik de kerk in alle hoeken en gaten heb gezien. Discussies over de kerk neem ik daarom altijd met een korrel zout. Ik doe gewoon overal lekker mee. Het is toch heerlijk dat er verschillen zijn?

De vraag waar ik mee vertrek is: Hoe dan wel? Er is veel verandering gaande in de kerk. Ik ben een millennial en naast dat ik veel liefde en loyaliteit voor de kerk ervaar, twijfel ik soms ook over de kerk in haar huidige vorm. Het is goed om je te leren committeren aan de kerk, maar een beetje schuren hier en daar mag altijd toch? Het is tijd voor verandering.’

Hoe is jouw relatie met de kerk?

‘Ik woon tegenwoordig met mijn gezin in de Bijlmer en we zijn verbonden aan een pioniersgroep: Hemelsbreed. Ik ben optimistisch realistisch en probeer ook tegen mijn millennialklippen op loyaal te zijn. Dat commitment kost me best wat, het is iets wat lastig is voor mensen van mijn generatie. Ik hou zelf ook van vrijheid blijheid. Maar ik besef steeds meer dat ik een kerkelijk thuis nodig heb. Een plek om te kunnen stuntelen met vorm en inhoud, en aan te lopen tegen verschillen. Een plek waar ik op adem kan komen en waar ik geloofsvoeding krijg.’

Zou jij nog zonder de kerk kunnen? 

‘Nee, ik ben heel blij dat ik bij zo’n club zit, met mensen die zo anders zijn dan ik. Dat is gezond en goed. En praktisch heb ik zo veel gehad aan de kerk. Er kwamen mensen op onze kinderen passen toen we hier net woonden. Anderen hebben onze schutting helpen neerzetten. Ik heb daar heel pragmatisch over leren nadenken, dat je hulp mag vragen. Dat kregen wij vanuit Peru al mee van onze ouders. Dat de kerk er is als een familie om je heen.’ 

De definitie van de kerk veel breder is dan we denken: iedereen zegt wat anders.

Wat heb je van je zoektocht tot nu opgestoken over de kerk?

‘Ik heb ontdekt dat de definitie van de kerk veel breder is dan we denken: iedereen zegt wat anders. En dat geeft ontspanning en ruimte. Voor mij is de kerk daar waar mensen hun geloof proberen handen en voeten te geven en brood breken en de beker delen. Ook besef ik dat de kerk niet gaat over mij. Wat dat betreft is de titel van de podcast -Kerk en ik- wel typisch hyper individualistisch. Je moet voor jezelf bedenken wat je met de kerk wil, maar ik begin toch te vermoeden dat het eerder ‘Kerk en wij’ is.

Een van de belangrijkste inzichten is dat die oudere generatie heus waardevolle dingen te zeggen heeft, maar ze hebben te veel hun mond gehouden. Voorganger Jan Wolsheimer vertelde: ‘Wij hebben te veel gedacht dat we jullie konden entertainen. We hadden scherper moeten vragen hoe we je kunnen helpen om een vitaal geloofsleven op te bouwen en wat dat je kost.’ 

Ben je hoopvol over de toekomst van de kerk?

‘Een ander belangrijk inzicht is dat de kerk gaat veranderen en dat dat niet erg is. Dat zeggen Miranda Klaver, Reinier Sonneveld, Marjon Moed en Alain Verheij allemaal op hun eigen manier. ‘De kerk is niet van ons, maar van God’, is een uitspraak die je geregeld hoort vallen. Dan is er ruimte om te gaan kijken wat je allemaal kunt doen. Wat voor nieuwe vormen van kerkzijn kun je bedenken? Hoe kun je inhaken op de honger naar spiritualiteit en zingeving?

We zitten zogezegd in een tijd van revolutie, een avontuur. Laten we gaan stuntelen en pionieren! Het geeft me ontspanning: de kerk gaat veranderen en dat is oké. We hebben er niets aan om in een hoekje te gaan zitten huilen. Meer dan ooit zit de wereld op ons te wachten, mensen snakken naar geloof en vindplaatsen van echte ontmoeting. We hebben ontzettend veel te bieden als kerk, we hebben goud in handen. Laten we daar niet bovenop gaan zitten, maar ervan uitdelen.’

De eerste 5 afleveringen van de podcast Kerk en ik staan online. Elke zondag verschijnt een nieuwe aflevering. Afgelopen zondag sprak Elbert over millennials in de kerk, met onze eigen blogger Alain Verheij en Marjon Moed (die je kent van onze serie Holy Shit!). Beluister de aflevering hieronder. Meer info over de podcast en de andere afleveringen vind je hier.